اوزون‌درمانی چیست؟ آیا برای سرطان مفید است؟
در این مقاله
اوزون‌درمانی چیست؟
روشی است که با دادن مواد آزادکننده اکسیژن به بدن، افزایش اکسیژن خون و ایجاد اثر را هدف دارد.
ایده از کجا آمد؟
اوزون کشف‌شده میانه دهه 1800 با اکسیدکنندگی قوی در ابزار، اتاق عمل و آب آشامیدنی برای ضدعفونی با موفقیت به کار رفت. سپس با تصور رشد بیشتر بیماری در محیط کم‌اکسیژن و اثر افزایش سطح اکسیژن بر بیماری و سلول بیمار، آزمودن آن در بدن انسان آغاز شد. کمتر بودن سرعت تنفس سلول سرطان نیز سبب آزمایش سرطان و بیماری‌های دیگر شد، اما پیشرفت فنی نشان داد حتی اکسیژن بیشتر سلول سرطان را نابود نمی‌کند.
آزمایش‌های درمان
مطالعات درباره اثر اوزون بر سرطان و دیگر بیماری‌ها، هیچ شاهد علمی درباره مؤثر بودن آن در درمان سرطان یا دیگر بیماری‌ها به دست نیاورده‌اند. برعکس عوارض بالقوه متعدد و حتی مرگ گزارش شده است. انجمن و نهاد معتبر بین‌المللی نیز هشدار می‌دهند شاهد اثر در سرطان نیست و آسیب ممکن است. تا پژوهش ناشناخته را روشن و سود، عارضه و خطر را دقیق مشخص کند، باید از این روش دوری کرد.
بررسی تفصیلی
روش جایگزینِ دادن مواد آزادکننده به اشکال و مسیرهای مختلف برای افزایش اکسیژن است. نام‌های اکسیژن‌درمانی، اکسیداتیو، اکسیژناسیون، هایپراکسیژناسیون و هیدروژن‌پراکسید دارد؛ رایج‌ترین H2O2 و O3 هستند. چون اوزون فعال شیمیایی بیشتر است نام اوزون‌درمانی گرفته است.
با مصرف پزشکی معمول اکسیژن، یعنی افزایش اکسیژن هوای تنفسی، فرق دارد. با اکسیژن پرفشار هایپرباریک هم متفاوت است. گرچه شکل‌ها مختلف‌اند، رایج‌ترین مخلوط اوزون با گاز و مایع است. تحت فشار از مقعد، واژن یا حفره دیگر یا تزریق عضله و زیر پوست وارد می‌شود.
در رویکرد اتوهموتراپی، اجراکننده با دستگاه ویژه اوزون را به مقداری خون گرفته‌شده از بیمار اضافه و به بدنش بازمی‌گرداند. انواع اکسیژن‌درمانی برای بعضی سرطان‌ها، آسم، آمفیزم، ایدز، آرتریت، قلب و عروق، مولتیپل اسکلروز و آلزایمرو ده‌ها بیماری به‌عنوان درمان جایگزین معرفی می‌شوند. اما شاهد علمی پذیرفته‌شده بهبود به دست نیامده و گزارش مورد و انتشار مثبت اندک بسیار تردیدآمیز است.
تاریخچه کوتاه
اوزون (O3) شکل بسیار پرانرژی سه‌اتمی اکسیژن جو است. با اکسیدکنندگی قوی برای میکروب‌زدایی مؤثر است. میانه دهه 1800 کشف و نخست در 1856 برای ابزار و اتاق عمل استفاده شد. اواخر 1800 برای آب و در جنگ 1. برای پاک‌سازی زخم، یخ‌زدگی پا و اثر گاز سمی به کار رفت. میانه 1800 ادعای تصفیه خون آلمان توجه انسانی را جلب کرد. در دهه 1920 اوزون و پراکسید برای آنفلوانزا و تزریق پراکسید در همه‌گیری پنومونی ویروسی آزمایش شد؛ با این حال هیچ شاهدی مبنی بر اینکه این کاربردها فایده‌ای داشته‌اند وجود ندارد.
ایده اثر سرطان در 1919 با ادعای دکتر ویلیام اف کوچ مطرح شد که یک سم سرطان می‌دهد و حذفش پیشگیری یا برگشت بیماری است. مدعی شد ترکیب اکسیژنی گلی‌اکسیلید تزریق عضله ساخته است. بعدها گزارش شد «هیچ ارزش تشخیصی، درمانی، تسکینی یا بهبودی سرطان ندارد». مطالعات شیمی‌فیزیک نظری حتی ساختار ادعایی را ناممکن یافتند. کوچ نه فرایند تولید را ارائه و نه وجود ماده را نشان داد.
پایه باور درمانگران عمومی که امروز مدعی اثربخشی اوزون در سرطان هستند، عمدتاً نظریه‌های دکتر اتو واربورگ درباره سرطان است. در دهه 1930، او که برای آنزیم تنفسی در 1931 نوبل گرفت، تنفس کندتر سرطان را کشف کرد. نتیجه گرفت در اکسیژن کم رشد می‌کند و افزایش آن آسیب یا مرگ می‌دهد. اما پیشرفت فنی از آن روز نشان داد اکسیژن بیشتر هم سرطان را نابود نمی‌کند. ادعای افزایش انرژی همه سلول‌ها، تحریک آنتی‌اکسیدان و تقویت ایمنی هم مطرح است. اما این‌ها هم شاهد علمی ندارند.
زیان بالقوه چیست؟
درمان فاقد شاهد قابل اعتماد فایده انسانی، برعکس زیان هم دارد. اوزون با ساختار ناپایدار پویا برای بدن خطرناک است. حتی در منابع پزشکی موارد مرگ مستقیم مرتبط با دادن مواد آزادکننده اکسیژن وجود دارد.
- اوزون داده‌شده به خون با ساخت اکسیژن آزاد آسیب‌زننده بافت، ممکن است بیماری را تحریک و بیماری موجود را پیشرفته‌تر کند.
- اوزون تنفسی هم به ریه آسیب می‌زند. سطح بالای چراغ قوس کربنی به پرده ریه آپاراتچی‌ها آسیب زده و این در پزشکی «ریه آپاراتچی» نام دارد.
- هیدروژن‌پراکسید معمولاً محلول غلیظ با نوشیدن استفراغ، سوختن شدید گلو و معده و حتی مرگ می‌دهد.
- تماس چشم می‌تواند قرنیه را آسیب بزند و کوری ایجاد کند؛ تماس پوست تاول، سوختگی و مشکلات مشابه می‌دهد.
- پراکسید تزریقی حباب اکسیژن می‌سازد که با مسدود کردن جریان خون ممکن است قانقاریا و مرگ بدهد.
- مطالعه منتشرشده در 1993 شواهدی یافت که اکسیژن زیاد بافت می‌تواند به ماده ژنتیکی آسیب و رشد غیرطبیعی بدهد.
- مطالعه 2001 درباره اوزون گفت حامیان خطر را کوچک می‌شمرند و عوارض جدی متعدد از جمله هپاتیت و دست‌کم پنج مرگ گزارش کرد.
پژوهش سرطان
شواهد علمی ادعای آسیب یا کشتن سرطان با افزایش اکسیژن را پشتیبانی نمی‌کنند. چون جریان خون ضعیف است، بالا بردن اکسیژن اطراف سلول وسط تومور آسان نیست.
FDA نخست در 1976 و دوباره 2006 اعلام کرد اوزون گاز سمی و فاقد شاهد ایمنی پزشکی است. بعضی مطالعات فایده اکسیژن همراه تابش و شیمی‌درمانی را پرسیدند، اما هیچ فایده روشن و مشخصی مشاهده نکردند. تزریق مستقیم پراکسید به تومور یا خون هم فایده نشان نداد.
مطالعه 2008 در خرگوش بعضی تومورها را بدون درمان خودبه‌خود ناپدید یافت؛ با اکسیژن عادی بیشتر و با اوزون باز بیشتر بود. اما هنوز ارتباط این تومورها با سرطان انسان اثبات نشده است.
مرور اوزون در 2001 نتیجه گرفت «تعداد مطالعات بالینی جامع کم است، منتشرها شاهد اثربخشی ارائه نکرده‌اند و تا شواهد مثبت بیشتر باید از اوزون پرهیز کرد».
نتیجه
شواهد علمی دادن مواد اکسیژن‌آزادکننده را مؤثر نمی‌دانند و ممکن است خطرناک باشد. هیچ مرجع سلامت یا انجمن پزشکی کشور انگلیسی‌زبان درمان را تأیید نکرده و در ایالت‌های متعدد آمریکا بازاریابی ژنراتور و مصرف پزشکی حتی برای بالین و پژوهش ممنوع است.
انجمن سرطان آمریکا و سازمان‌های پیشرو دیگر هم به بیمار هشدار اوزون می‌دهند و تأکید می‌کنند شاهد اثر درمان سرطان نیست و ممکن است اثر زیان‌بار داشته باشد. این معجزه ادعایی فعلاً نه‌فقط سرطان بلکه برای هیچ بیمار و بیماری توصیه نمی‌شود.
در کشور ما ممنوع نیست، اما حوزه کسب آسان و بخش تجاری دیده می‌شود و مرکز اجرا سریع زیاد می‌شود. تا پژوهش ناشناخته‌ها را روشن و سود، عارضه و خطر احتمالی را دقیق معلوم کند، باید از این روش‌ها دوری کرد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.