რა არის სწრაფი კორონავირუსის ტესტი და როგორ ტარდება?

მეცნიერები კვლავ კამათობენ, დაეხმარება თუ არა მილიონობით იაფი, სწრაფი სადიაგნოსტიკო ნაკრები პანდემიის კონტროლში მოქცევას.
აი, რატომ…
2021 წლის დასაწყისში, როდესაც გაერთიანებულ სამეფოში კორონავირუსის შემთხვევები იზრდებოდა, მთავრობამ Covid-19-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში მკვეთრი ცვლილება გამოაცხადა: მილიონობით იაფი და სწრაფი კორონავირუსის ტესტი. 10 იანვარს მთავრობამ თქვა, რომ ეს ტესტები მთელი ქვეყნის მასშტაბით საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა და მათ ყველა ჩაიტარებდა, სიმპტომებით თუ უსიმპტომოდ. მსგავსი ტესტები მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს აშშ-ის პრეზიდენტ ჯო ბაიდენის გეგმებში, რომლებიც აშშ-ში კონტროლიდან გამოსული ეპიდემიის მოთოკვას ისახავს მიზნად.
ეს სწრაფი ტესტები, რომლებშიც, ჩვეულებრივ, ცხვირიდან ან ყელიდან აღებულ ნიმუშს სითხესთან ერთად ქაღალდზე ათავსებენ და ურევენ, რათა პასუხი 15 წუთიდან ნახევარ საათამდე მიიღონ, ინფექციის კი არა, გადამდებლობის ტესტებად განიხილება. მათ მხოლოდ მაღალი ვირუსული დატვირთვის აღმოჩენა შეუძლია, ამიტომ SARS-CoV-2 ვირუსის დაბალი დონის მატარებელთა უმეტესობას ვერ გამოავლენს. თუმცა იმედი არსებობს, რომ ყველაზე გადამდები პირების სწრაფად გამოვლენა, რომლებსაც ვირუსის გაუცნობიერებლად გავრცელება შეუძლიათ, პანდემიის დაძლევას დაეხმარება.
შეშფოთება სწრაფი კორონავირუსის ტესტების შესახებ
მიუხედავად ამისა, როდესაც მთავრობამ გეგმა გამოაცხადა, ის მწვავე კამათის საგნად იქცა. მეცნიერთა ერთი ჯგუფი ინგლისის ტესტირების სტრატეგიით კმაყოფილი იყო. მეორე ჯგუფმა კი თქვა, რომ თუ ტესტები მილიონობით ადამიანზე გავრცელდებოდა, შემთხვევათა დიდი რაოდენობა გამორჩებოდათ და ეს სარგებელზე მეტ ზიანს გამოიწვევდა. ბევრი დაეთანხმა ინგლისის ბირმინგემის უნივერსიტეტის ტესტების შეფასების სპეციალისტს, რომელიც ამბობდა, რომ უარყოფითი პასუხით ადამიანებს შეიძლება შეცდომით კვლავ უსაფრთხოდ ეგრძნოთ თავი და ქცევა შეეცვალათ — ჯონ დიკსს. დიკსმა ისიც თქვა, რომ თუ ადამიანები მომზადებულ პროფესიონალებზე დაყრდნობის ნაცვლად ტესტებს თავად ჩაიტარებდნენ, უფრო მეტი ინფექცია გამორჩებოდათ. დიკსი და მისი ბირმინგემელი კოლეგა ჯაკ დინესი იმ მეცნიერთა შორის არიან, რომლებიც სწრაფი კორონავირუსის ტესტების ფართო გამოყენებამდე მათ შესახებ მეტი მონაცემის მიღებას ითხოვენ.
თუმცა სხვა მკვლევრებმა მალევე უპასუხეს, რომ მტკიცებები ტესტების შესაძლო ზიანის შესახებ მცდარი და „არასანდო“ იყო. მათ შორისაა ბოსტონში ჰარვარდის T.H. ჩანის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სკოლის ეპიდემიოლოგი, რომელიც ამბობს, რომ ეს კამათი პანდემიის წინააღმდეგ საჭირო ბევრ გადაწყვეტას აყოვნებს — მაიკლ მინა .
მეცნიერთა საერთო პოზიცია
ერთადერთი საკითხი, რაზეც მეცნიერები თანხმდებიან, არის მკაფიო განმარტების აუცილებლობა: რისთვის არის სწრაფი ტესტები და რას ნიშნავს უარყოფითი შედეგები. მინა ამბობს: „ადამიანებისთვის იმ ინსტრუმენტების უბრალოდ გადაცემა, რომელთა სწორად გამოყენებაც არ იციან, საშინელი იდეაა“.
სწრაფი ტესტების შედარება
სწრაფ ტესტებზე სანდო ინფორმაციის მიღება რთულია, რადგან — ყოველ შემთხვევაში ევროპაში — პროდუქტები დამოუკიდებელი შეფასების გარეშე, მხოლოდ მწარმოებლის მონაცემებით იყიდება. ეფექტიანობის გასაზომად სტანდარტული პროტოკოლი არ არსებობს, რაც ანალიზების შედარებას ართულებს და თითოეულ ქვეყანას საკუთარი შემოწმების ჩატარებას აიძულებს.
შვეიცარიის ჟენევაში მდებარე არაკომერციული ინოვაციური ახალი დიაგნოსტიკის ფონდის (FIND) აღმასრულებელი დირექტორი, რომელმაც ათობით Covid-19 ანალიზი ხელახლა შეაფასა და შეადარა, კატარინა ბიომე ამბობს: „ეს დიაგნოსტიკის ველური დასავლეთია“.
2020 წლის თებერვალში FIND-მა ამბიციური ამოცანა წამოიწყო — ასობით Covid-19 ტესტის ტიპის შეფასება სტანდარტიზებულ ექსპერიმენტში. ფონდი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციასა (WHO) და მსოფლიოს კვლევით ინსტიტუტებთან თანამშრომლობით ასობით კორონავირუსის ტესტს ატარებს და მათ ეფექტიანობას ადარებს მაღალი მგრძნობელობის ტექნიკით, პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციით (PCR) მიღებულ შედეგებს. ეს ტექნიკა ცხვირიდან ან ყელიდან (ან ზოგჯერ ნერწყვიდან) აღებულ ნიმუშში ვირუსის კონკრეტულ გენეტიკურ თანმიმდევრობას ეძებს. PCR-ზე დაფუძნებული ტესტები ამ გენეტიკური მასალის მრავალ ასლს ამპლიფიკაციის (გამრავლების) მრავალი ციკლით ქმნის, ამიტომ საწყისად ვირუსის უმცირესი რაოდენობაც შეუძლია აღმოაჩინოს. თუმცა შეიძლება დრო მოითხოვოს და მომზადებული პერსონალი და ძვირადღირებული ლაბორატორიული მოწყობილობა დასჭირდეს.


რატომ არსებობს შეშფოთება სწრაფი ტესტების სანდოობის შესახებ?
უფრო იაფი და სწრაფი ტესტები, როგორც წესი, SARS-CoV-2 ნაწილაკების ზედაპირზე გარკვეული ცილების, ერთობლივად ანტიგენებად წოდებულის, აღმოჩენით მუშაობს. ეს „სწრაფი ანტიგენული ტესტები“ ნიმუშში არაფერს ამრავლებს, ამიტომ ვირუსს მხოლოდ მაშინ აღმოაჩენს, როცა ორგანიზმში ვირუსული დატვირთვა მაღალ დონეს მიაღწევს — შესაძლოა ნიმუშის ყოველ მილილიტრზე ასობით ათასი ან მილიონობით ვირუსული ასლით. ვირუსი ამ დონეს, ჩვეულებრივ, სიმპტომების დაწყებისას ან დაწყებასთან ახლოს აღწევს, რაც ადამიანების ყველაზე გადამდები პერიოდია.
დინესი ამბობს, რომ მწარმოებლების მონაცემები ტესტების მგრძნობელობის შესახებ უმეტესად სიმპტომიანი პირების ლაბორატორიული ცდებიდან მოდის — ანუ მათგან, ვისაც მაღალი ვირუსული დატვირთვის ტენდენცია აქვს. ამ ცდებში სწრაფი ტესტების უმრავლესობა ძალიან მგრძნობიარე ჩანს (და უკიდურესად სპეციფიკურიც: ცრუ დადებითი პასუხის ალბათობა ძალიან მცირეა). თუმცა რეალურ გარემოში შეფასებები დაბალი ვირუსული დატვირთვის მქონე პირებში აშკარად განსხვავებულ შედეგიანობაზე მიუთითებს.
როგორ განისაზღვრება ვირუსული დატვირთვის დონე?
ნიმუშში ვირუსული დატვირთვის დონე, ჩვეულებრივ, ვირუსის გამოსავლენად საჭირო PCR ამპლიფიკაციის ციკლების რაოდენობის მიხედვით იზომება. ზოგადად, თუ დაახლოებით 25 ან ნაკლები PCR ციკლი სჭირდება (რაც ციკლის ზღურბლად ან 25 ან უფრო დაბალ Ct-დ განისაზღვრება), ცოცხალი ვირუსის დონე მაღლად ითვლება და ადამიანი სავარაუდოდ გადამდებია — მიუხედავად იმისა, რომ უცნობია, არსებობს თუ არა მნიშვნელოვანი ზღვარი, როდესაც ადამიანი გადამდებია ან არა.
პორტონ-დაუნისა და ოქსფორდის კვლევა
2020 წლის ნოემბერში გაერთიანებული სამეფოს მთავრობამ პორტონ-დაუნის სამეცნიერო პარკსა და ოქსფორდის უნივერსიტეტში ჩატარებული კვლევის წინასწარი შედეგები გამოაქვეყნა; სრული შედეგები, რომლებსაც ჯერ რეცენზირება არ გაუვლია, ონლაინ 15 იანვარს გამოქვეყნდა. მათ მიუთითეს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სწრაფი ანტიგენული (ან „ლატერალური ნაკადის“) ტესტების უმრავლესობა „მოსახლეობაში მასობრივი გავრცელებისთვის საჭირო დონეზე არ იყო შესრულებული“, 4 სხვადასხვა ბრენდმა ლაბორატორიულ ცდებში Ct 25-ის ან 25-ზე დაბალი მნიშვნელობის ნიმუშებში %91-100 მგრძნობელობას მიაღწია. FIND-ის მიერ რამდენიმე სწრაფი ნაკრების ხელახალმა შეფასებამაც ვირუსული დატვირთვის ამ დონეებზე, ჩვეულებრივ, %90 ან მეტი მგრძნობელობა აჩვენა.
ვირუსის დონის შემცირებისას — ანუ Ct-ის მატებისას — სწრაფი ტესტები ინფექციების გამოტოვებას იწყებს. პორტონ-დაუნის მეცნიერებმა ყურადღება კალიფორნიის პასადენაში Innova Medical-ის ტესტებზე გაამახვილეს; ინგლისის მთავრობამ მათ შეკვეთაზე უკვე 800 მილიონ გირვანქაზე მეტი დახარჯა და ისინი კორონავირუსის გავრცელების შენელების სტრატეგიის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა. ტესტების მგრძნობელობა CT-ის 25 – 28 დონეზე %88-მდე და Ct-ის 28 – 31 დონეზე %76-მდე დაეცა.

ეს უარყოფითად გამოიყურება ილინოისის აბოტ-პარკში Abbott Laboratories-ის მიერ წარმოებული BinaxNOW სწრაფი ტესტის დეკემბრის შეფასებასთან შედარებით.
ამ კვლევაში სან-ფრანცისკოში 3300-ზე მეტი ადამიანი გამოიკვლიეს და Ct-ის 30-ზე დაბალი დონის ნიმუშებისთვის %100 მგრძნობელობა მიიღეს (მაშინაც კი, როდესაც ინფიცირებულ პირებს სიმპტომები არ ჰქონდათ).
თუმცა განსხვავებულად გამართული PCR სისტემები ნიშნავს, რომ ლაბორატორიებს შორის Ct დონეები ადვილად ვერ შედარდება და ნიმუშში ვირუსის ერთსა და იმავე დონეს ყოველთვის არ აჩვენებს. Innova ამბობს, რომ გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის კვლევებში სხვადასხვა PCR სისტემა გამოიყენებოდა და მხოლოდ ერთნაირ სისტემებში პირდაპირი შედარებაა მართებული. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობამ მიუთითა პორტონ-დაუნის მეცნიერთა დეკემბრის ბოლოს დაწერილ ბრიტანულ ანგარიშზე, რომელშიც Innova-ს ტესტი Abbott Panbio-ს ტესტს შეადარეს (მსგავსია აშშ-ში Abbott-ის მიერ გაყიდული BinaxNOW ნაკრებისა). ორ ათეულზე ოდნავ მეტ ნიმუშში, რომელთა Ct 27-ზე ნაკლები იყო, ორივემ %93-მდე დადებითი შედეგი აჩვენა.
Ct-ის გამართვის ეს ნიუანსი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ინგლისის ლივერპულში ათასობით ადამიანზე ჩატარებული Innova-ს ტესტების ცდის გათვალისწინებით, რომელმაც Ct 25-ზე დაბალი შემთხვევების მხოლოდ ორი მესამედი გამოავლინა. ამან აჩვენა, რომ ტესტებმა სავარაუდოდ გადამდები შემთხვევების ერთი მესამედი გამოტოვა. თუმცა ლივერპულის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და ინფორმატიკის მკვლევარი, რომელიც ცდას ხელმძღვანელობს, იენ ბიუკენენიახლა ამბობს, რომ ნიმუშების დამმუშავებელ ლაბორატორიაში Ct 25 სხვა ლაბორატორიებში ვირუსის გაცილებით დაბალ დონეს შეესაბამება — შესაძლოა Ct 30-ს ან მეტს.
დიკსი ამბობს, რომ ბირმინგემის უნივერსიტეტის დეკემბრის ცდა მაგალითია, თუ როგორ შეიძლება სწრაფ ტესტებს ინფექციები გამორჩეს. იქ Innova-ს ტესტი 7000-ზე მეტ უსიმპტომო სტუდენტს ჩაუტარდა; დადებითი მხოლოდ 2 იყო. თუმცა როდესაც მკვლევრებმა უარყოფითი ნიმუშების %10 PCR-ით გადაამოწმეს, კიდევ 6 ინფიცირებული სტუდენტი აღმოაჩინეს. ყველა ნიმუშის გათვალისწინებით, სავარაუდოდ, 60 ინფიცირებული სტუდენტი გამორჩათ.

ლონდონში უსიმპტომო Covid-19-ის შემთხვევების სწრაფი ტესტირებისთვის გამოყოფილი ადგილი.
რატომ შეიძლება სწრაფმა ტესტებმა მცდარი შედეგი აჩვენოს?
მინა ამბობს, რომ ამ სტუდენტებს ვირუსის დაბალი დონე ჰქონდათ და ამიტომ მათი გადამდებლობის ალბათობა ნებისმიერ შემთხვევაში მცირე იყო. დიკსი ამტკიცებს, რომ დაბალი დონის ვირუსის მქონე პირები შეიძლება უფრო გადამდები გახდომისკენ მიდიოდნენ, მაშინაც კი, თუ კლებადი ინფექციის ბოლო ეტაპზე არიან. სხვა ფაქტორია ზოგი სტუდენტისგან აღებული ნიმუშის ცუდი ხარისხი, რის გამოც ვირუსული ნაწილაკების დიდი რაოდენობა შესაძლოა არ შემოწმებულიყო. დიკსი შიშობს, რომ ადამიანები ერთი უარყოფითი ტესტით შეცდომით უსაფრთხოდ ჩათვლიან თავს — სინამდვილეში სწრაფი ტესტი მხოლოდ იმ მომენტში სავარაუდო არაგადამდებლობის მყისიერი მაჩვენებელია. მისი თქმით, მინიშნება, რომ ტესტები სამუშაო ადგილებს სრულად უსაფრთხოს გახდის, მათი ეფექტის შესახებ საზოგადოების ინფორმირების სწორი გზა არ არის. „თუ ადამიანებს უსაფრთხოების მცდარი განცდა გაუჩნდებათ, შეიძლება ვირუსი გარშემო გაავრცელონ“ — ამბობს ის.
თუმცა მინა და სხვები ამბობენ, რომ ლივერპულის ცდებმა აჩვენა: ადამიანები ასე არ იქცევიან და მათ ეუბნებოდნენ, რომ მოგვიანებითაც შეეძლოთ ვირუსის გავრცელება. მინა ხაზს უსვამს, რომ ტესტების ხშირი გამოყენება — კვირაში ორჯერ — პანდემიის აღმოფხვრის ეფექტიანი გასაღებია.
ტესტის პასუხის განმარტება დამოკიდებულია არა მხოლოდ მის სიზუსტეზე, არამედ იმაზეც, რამდენად სავარაუდოა, რომ ადამიანს უკვე აქვს Covid-19. ეს კი მისი რეგიონის ინფექციის მაჩვენებელსა და სიმპტომების არსებობაზეა დამოკიდებული. თუ Covid-19-ის მაღალი გავრცელების რეგიონში მყოფ ადამიანს დაავადების ტიპური სიმპტომები აქვს და უარყოფითი პასუხი მიიღო, ეს სავარაუდოდ ცრუ უარყოფითი შედეგია, რომელიც PCR-ით ორჯერ უნდა შემოწმდეს.
შეიძლება სწრაფი ტესტების სახლში ჩატარება?
მკვლევრები ასევე კამათობენ, უნდა ჩაიტარონ თუ არა ადამიანებმა ტესტები თავად (სახლში, სკოლაში თუ სამსახურში). ანალიზების შედეგიანობა შეიძლება შეიცვალოს იმის მიხედვით, როგორ იღებს და ამუშავებს ნიმუშს ტესტის ჩამტარებელი. მაგალითად, ლაბორატორიის მეცნიერებმა Innova-ს ტესტით ყველა ნიმუშზე თითქმის %79 მგრძნობელობა მიიღეს (მათ შორის ძალიან დაბალი ვირუსული დატვირთვისას), თვითტესტირებისას კი მოსახლეობამ მხოლოდ %58 მგრძნობელობა მიიღო — სწორედ ესაა დიკსის მიერ ნახსენები შემაშფოთებელი განსხვავება.

მიუხედავად ამისა, დეკემბერში ინგლისის წამლების მარეგულირებელმა ორგანომ უსიმპტომო პირებში ინფექციის გამოსავლენად Innova-ს ტესტის სახლში გამოყენება დაუშვა. ტესტები ისე იყო წარმოდგენილი, თითქოს ქვეყნის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახურისგან მოდიოდა და ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ (DHSC) შეიმუშავა, თუმცა სამინისტროს წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ ისინი Innova-სგან შეიძინეს და ჩინეთის Xiamen Biotime Biotechnolohy-მ აწარმოა. წარმომადგენელმა განაცხადა: „ინგლისის მთავრობის მიერ გამოყენებული ლატერალური ნაკადის ტესტები ქვეყნის წამყვანი მეცნიერების მიერ მკაცრ შეფასებას გადის. ეს ნიშნავს, რომ ისინი ზუსტად, სანდოდ და წარმატებით ავლენს Covid-19-ის უსიმპტომო მატარებლებს.“
გერმანული კვლევაც აჩვენებს, რომ ადამიანების მიერ თავად ჩატარებული ტესტები შეიძლება პროფესიონალების მიერ ჩატარებულივით ეფექტიანი იყოს. ჯერ არარეცენზირებულ კვლევაში, როდესაც ადამიანები საკუთარი ცხვირიდან იღებდნენ ნიმუშს და WHO-ს მიერ დამტკიცებულ უსახელო სწრაფ ტესტს ასრულებდნენ, მგრძნობელობა პროფესიონალების მიღებულს ძალიან ჰგავდა, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანები ხშირად ინსტრუქციებს გადაუხვევდნენ.
დასკვნის სახით, აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) 13 ანტიგენულ ტესტზე საგანგებო გამოყენების ნებართვა გასცა, თუმცა უსიმპტომო ადამიანებში მხოლოდ ერთი — Ellume Covid-19 სახლის ტესტი — შეიძლება გამოიყენებოდეს. ავსტრალიის ბრისბენის კომპანია Ellume-ის მიხედვით, ტესტმა კორონავირუსი PCR-დადებითი 11 უსიმპტომო პირიდან 10-ში აღმოაჩინა. თებერვალში აშშ-ის მთავრობამ განაცხადა, რომ 8,5 მილიონ ტესტს შეიძენდა.
სწრაფი ტესტების საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომობა
ზოგი ქვეყანა, განსაკუთრებით ინდოეთი, რომელსაც PCR ტესტებისთვის რესურსი არ აქვს, თვეებია ანტიგენულ ტესტებს მხოლოდ საკუთარი ტესტირების შესაძლებლობის შესავსებად იყენებს. PCR-ის მქონე ზოგი ქვეყანაც მათი სიზუსტის მიმართ ეჭვების მიუხედავად სწრაფად სთავაზობს მოსახლეობას სწრაფ ალტერნატიულ ტესტებს. მასობრივ სწრაფ ტესტირებას მთავრობები წარმატებასაც უწოდებენ. 5,5-მილიონიანი მოსახლეობის მქონე სლოვაკეთი პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც მთელი ზრდასრული მოსახლეობის ტესტირება სცადა.
ფართო ტესტირება ინფექციის მაჩვენებლის დაახლოებით %60-მდე შემცირებას დაეხმარა. თუმცა ტესტირება ჩატარდა მკაცრ შეზღუდვებთან ერთად, რომლებიც სხვა ქვეყნებში არ გამოიყენებოდა, და მთავრობები დადებითი პასუხის მქონეებს სახლში დარჩენისთვის ფინანსურადაც ეხმარებოდნენ. ექსპერტები ამბობენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ტესტირებისა და შეზღუდვების კომბინაციამ ინფექცია მხოლოდ შეზღუდვებზე გაცილებით სწრაფად შეამცირა, გაურკვეველია, იმუშავებს თუ არა ეს მიდგომა სხვაგან. სხვა ქვეყნებში ბევრს შეიძლება სწრაფი ტესტის გაკეთება სურდეს, მაგრამ დადებითი პასუხისას იზოლაციისთვის სტიმული არ ჰქონდეს. მიუხედავად ამისა, კომერციული სწრაფი ტესტების სიიაფის გამო — მხოლოდ 5 დოლარამდეც — მინა ამბობს, რომ ქალაქებსა და სახელმწიფოებს მილიონობით ტესტის ყიდვა შეუძლია იმ ხარჯის ძალიან მცირე ნაწილად, რომელსაც პანდემია მთავრობებს უქმნის.

ჯანდაცვის მუშაკი ინდოეთის მუმბაიში რკინიგზის სადგურზე მგზავრისგან სწრაფი ტესტისთვის ნიმუშს იღებს.
რომელ სფეროებში შეიძლება იყოს სასარგებლო სწრაფი ტესტები?
სწრაფი ტესტები განსაკუთრებით უსიმპტომო სკრინინგისთვის შეიძლება გამოდგეს ციხეებში, უსახლკაროთა თავშესაფრებში, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში, სადაც ადამიანები ნებისმიერ შემთხვევაში იკრიბებიან; ამიტომ ნებისმიერი ტესტი დამატებითი გადამდები შემთხვევების აღმოჩენაში სასარგებლოა. თუმცა დიკსი აფრთხილებს, რომ არ უნდა დაიშვას ტესტების ისე გამოყენება, რომ ადამიანებმა ქცევა შეცვალონ ან სიფრთხილე მოადუნონ. მაგალითად, შეიძლება უარყოფითი პასუხი მოხუცთა თავშესაფარში ნათესავის მონახულების წახალისებად აღიქვან.
აშშ-ში მასობრივი სწრაფი ტესტირების პროგრამები აქამდე ხელმისაწვდომი გახდა სკოლებში, ციხეებში, აეროპორტებსა და უნივერსიტეტებში. მაგალითად, ტუსონის არიზონის უნივერსიტეტი მაისიდან სპორტსმენების ყოველდღიური ტესტირებისთვის იყენებს Sofia-ს ტესტებს, რომლებიც კალიფორნიის სან-დიეგოში Quidel-მა შეიმუშავა. აგვისტოდან სტუდენტებსაც სულ მცირე თვეში ერთხელ ტესტავს (ზოგიერთს — განსაკუთრებით ეპიდემიისას საერთო საცხოვრებლებში მცხოვრებლებს — უფრო ხშირად, კვირაში ერთხელ). უნივერსიტეტმა აქამდე დაახლოებით 150,000 ტესტი ჩაატარა და ბოლო ორ თვეში Covid-19-ის შემთხვევების ზრდა არ დაფიქსირებულა.
არიზონის მასობრივი ტესტირების პროგრამაში მონაწილე ღეროვანი უჯრედების მკვლევარი დევიდ ჰარისიამბობს, რომ სხვადასხვა ტესტს სხვადასხვა დანიშნულება აქვს: სწრაფი ანტიგენული ტესტები საზოგადოებაში ვირუსის გავრცელების შესაფასებლად არ უნდა გამოიყენებოდეს. „თუ მას PCR ტესტივით გამოიყენებთ, საშინელ მგრძნობელობას მიიღებთ. თუმცა იმისთვის, რის გაკეთებასაც ვცდილობთ — ინფექციის გავრცელების თავიდან აცილება — ანტიგენული ტესტი, განსაკუთრებით განმეორებით გამოყენებისას, შესანიშნავად მუშაობს.“

ინგლისის ოქსფორდის უნივერსიტეტის სტუდენტი 2020 წლის დეკემბერში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაფრენამდე, უნივერსიტეტის მიერ მიწოდებულ სწრაფ ანტიგენულ ტესტს იკეთებს.
დასკვნა
მსოფლიოს მრავალი კვლევითი ჯგუფი უფრო სწრაფ და იაფ ტესტირების მეთოდებს ავითარებს. ზოგი ამპლიფიკაციის დასაჩქარებლად PCR ტესტში მცირე ცვლილებებს ახორციელებს, თუმცა ამ ტესტების უმრავლესობას კვლავ სპეციალური მოწყობილობა სჭირდება.
სხვა მიდგომები ეფუძნება ტექნიკას, რომელსაც loop-medicated იზოთერმული ამპლიფიკაცია ან LAMP ეწოდება და რომელიც PCR-ზე სწრაფია და ნაკლებ მოწყობილობას მოითხოვს. თუმცა ეს ტესტები PCR-ზე დაფუძნებულებზე ნაკლებად მგრძნობიარეა.
გასულ წელს ურბანა–შამპეინის ილინოისის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა საკუთარი სწრაფი სადიაგნოსტიკო ანალიზი შეიმუშავეს. ეს PCR-ზე დაფუძნებული ტესტია, რომელიც ცხვირის ნიმუშის ნაცვლად ნერწყვს იყენებს და ძვირადღირებულ, ნელ ეტაპს გვერდს უვლის. ტესტი 10 – 14 დოლარი ღირს და პასუხს 24 საათზე მეტ დროში იძლევა, რაც, PCR ლაბორატორიის საჭიროების მიუხედავად, კამპუსში ყველას კვირაში ორჯერ შემოწმების საშუალებას იძლევა. გასულ აგვისტოში ხშირი ტესტირების პროგრამამ უნივერსიტეტს კამპუსში ინფექციების მატების აღმოჩენისა და ფართოდ კონტროლის შესაძლებლობა მისცა. ერთ კვირაში ახალი შემთხვევები %65-ით შემცირდა და მას შემდეგ უნივერსიტეტში მსგავსი მატება არ დაფიქსირებულა.
ბიომე ამბობს, რომ ყველა საჭიროებაზე მორგებული ტესტი არ არსებობს, თუმცა გადამდები პირების გამომვლენი ანალიზები მსოფლიო ეკონომიკების ღიად შენარჩუნებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. „ტესტირება აეროპორტებში, საზღვრებზე, სამუშაო ადგილებზე, სკოლებში, კლინიკურ გარემოში — ყველა ეს შემთხვევაა, სადაც სწრაფ ტესტებს დიდი ძალა აქვს, რადგან მათი გამოყენება ადვილია, ღირებულება დაბალი და შედეგი სწრაფი“ — ამბობს ის. თუმცა ამატებს, რომ ფართო ტესტირების პროგრამები ხელმისაწვდომ საუკეთესო ტესტებს უნდა დაეყრდნოს.
ევროკავშირში Covid-19 სადიაგნოსტიკო ტესტების დამტკიცების პროცესი ამჟამად სხვა დიაგნოსტიკური ტიპების მსგავსია, თუმცა ზოგი ანალიზის შედეგიანობის შესახებ შეშფოთებამ გასულ აპრილში ახალი მითითებები წარმოშვა. ისინი მწარმოებლებს მოუწოდებს შექმნან ნაკრებები, რომლებიც სულ მცირე უახლესი Covid-19 ტესტების დონეზე მუშაობს. თუმცა, რადგან ტესტებმა მწარმოებელთა ცდებში რეალურად განსხვავებული შედეგები შეიძლება აჩვენოს, მითითებები წევრ სახელმწიფოებს ურჩევს, მოსახლეობისთვის ხელმისაწვდომობამდე ისინი გადაამოწმონ.
იდეალურ შემთხვევაში, ამბობს ბიომე, თითოეულ ქვეყანას თითოეული ანალიზის შემოწმება არ დასჭირდება. იარსებებს საერთო პროტოკოლები, რომლებსაც მსოფლიოს მწარმოებლები და ლაბორატორიები გამოიყენებს — მაგალითად, FIND-ის მიერ შემუშავებული. ბიომე ამბობს: „შეფასების შესამოწმებლად სტანდარტიზებული მიდგომები გვჭირდება“. „ეს არ განსხვავდება იმისგან, რაც მკურნალობებისა და ვაქცინების შეფასებისას ხდება.“
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.