რამდენად მნიშვნელოვანია კოლონოსკოპიის ჩამტარებელი ექიმი მსხვილი ნაწლავის კიბოს პრევენციისთვის?

• რა არის კოლონოსკოპია? რატომ და როგორ ტარდება?

ბრიტანულ სამედიცინო ჟურნალში ახლახან გამოქვეყნებულ კვლევაში საზოგადოებას წარუდგინეს შედეგები, რომლებიც აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია კოლონოსკოპიის ჩამტარებელი ექიმი მსხვილი ნაწლავის კიბოს უფრო ეფექტური პრევენციისთვის.

ჯანდაცვის სამინისტროს სტატისტიკის მიხედვით, მსხვილი ნაწლავის (კოლორექტალური) კიბო ყველაზე გავრცელებული და სიცოცხლის დაკარგვის გამომწვევი პირველი 5 კიბოს სახეობიდან ერთ-ერთია. მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 1 მილიონი ახალი შემთხვევა დიაგნოსტირდება და მისგან სიცოცხლის დაკარგვა წელიწადში დაახლოებით 500.000 შემთხვევადაა აღწერილი. თუმცა ბოლო დაახლოებით 20 წლის განმავლობაში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მეთოდების განვითარებამ და სკრინინგის პროგრამების დანერგვამ ხელი შეუწყო კიბოს ადრეულ სტადიაზე გამოვლენასა და მისგან სიკვდილიანობის შემცირებას.

სკრინინგული ტესტები ჯანმრთელ ადამიანებს უტარდება და არსებული დაავადების ადრეულ აღმოჩენას ემსახურება. დროული სკრინინგით შესაძლებელია კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალის მქონე ქსოვილების გამოვლენა და მათი მოცილება გარდაქმნამდე. სკრინინგი უაღრესად მნიშვნელოვანია მსხვილი ნაწლავის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისა და პრევენციისთვისაც. 50 წლის შემდეგ მსხვილ ნაწლავში პოლიპების სიხშირე იზრდება. პოლიპები (ადენომები) კეთილთვისებიანი სიმსივნეებია, რომლებსაც მოგვიანებით კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალი აქვს. ისინი გარდაქმნამდე უნდა აღმოჩნდეს და მოიხსნას. ამიტომ პოლიპების სიხშირის ზრდის ასაკიდან, ანუ 50 წლის შემდეგ, ყოველ 10 წელიწადში სკრინინგის ჩატარება მნიშვნელოვანია.

მსხვილი ნაწლავის (კოლორექტალური) კიბოს სკრინინგში ერთ-ერთი მთავარი ტესტი კოლონოსკოპიაა. ამ პროცედურისას სწორი ნაწლავიდან შედის თხელი, მოქნილი მილის მსგავსი მოწყობილობა, რომლის ბოლოშიც კამერაა, და მსხვილ ნაწლავს ათვალიერებენ. დათვალიერებასთან ერთად შეიძლება პოლიპებისა და მცირე სიმსივნეების მოცილება, რომლებმაც მომავალში დიდი პრობლემები გამოიწვიოს, ან კვლევისთვის ნიმუშის აღება. ეს მოქმედებები საკმაოდ მარტივი და უმტკივნეულოა. ამასთან, პროცედურით არა მხოლოდ კიბო და პოლიპები, არამედ ნაწლავის მრავალი სხვა პრობლემაც ვლინდება. კოლონოსკოპია მნიშვნელოვნად ამცირებს მსხვილი ნაწლავის კიბოსა და მისგან სიკვდილის რისკს. თუმცა პროცედურისას გამორჩენილმა პატარა პოლიპმაც კი შეიძლება მომავალში ძალიან მძიმე პრობლემები და სიცოცხლის დაკარგვაც გამოიწვიოს. ამ მხრივ კოლონოსკოპიის ეფექტურობის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი უდავოდ ჩამტარებელი ექიმის ცოდნა და გამოცდილებაა. პათოლოგიური დაზიანებისა და კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალის მქონე სიმსივნის არგამოსატოვებლად მნიშვნელოვანია, რომ პროცედურა ამ სფეროში ყველაზე მცოდნე და გამოცდილმა ექიმებმა ჩაატარონ. სწორედ ამიტომ ბრიტანულ სამედიცინო ჟურნალში ახლახან გამოქვეყნებულ კვლევაში საზოგადოებას წარუდგინეს შედეგები, რომლებიც მსხვილი ნაწლავის კიბოს ეფექტური პრევენციისთვის კოლონოსკოპიის ჩამტარებელი ექიმის მნიშვნელობას აჩვენებს.

კვლევაში შეისწავლეს 136 გასტროენტეროლოგის მიერ ჩატარებული, პოლიპების აღმოჩენის 7%-დან 52%-მდე მაჩვენებლის მქონე 300.000-ზე მეტი კოლონოსკოპია და პაციენტებში კიბოს განვითარებას დაახლოებით 10 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. შედეგების მიხედვით, ექიმის მიერ პოლიპის აღმოჩენის მაჩვენებლის ყოველი 1%-იანი ზრდა პაციენტის მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს 3%-ით ამცირებდა.

ამრიგად, კოლონოსკოპიის ჩამტარებელი ექიმის მიერ პოლიპების აღმოჩენის მაჩვენებელი პაციენტის მსხვილი ნაწლავის კიბოსგან დაცვაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. კვლევამ აჩვენა, რომ სხვა საქმიანობის მსგავსად კოლონოსკოპიაც საქმის მცოდნე ექიმმა უნდა ჩაატაროს. ექიმმა, რომელიც კიბოს სიხშირეზე ასეთი გავლენის მქონე პროცედურას ასრულებს, ამ საკითხში თავისი კომპეტენცია მაქსიმალურად უნდა განავითაროს.