რამდენად სწორი ცოდნა გვაქვს კიბოს პრევენციაზე, ელექტროსიგარეტსა და სიცოცხლის დასასრულის გადაწყვეტილებებზე?

მიუხედავად კვლევებით ყველა კიბოს ნახევრის პრევენციის შესაძლებლობისა, აშშ-ის კვლევაში ყოველ 4 ადამიანში მხოლოდ 1 ამბობდა, რომ ყოველდღიურად დამცავ მეთოდებს იყენებს. გამოკითხვამ კიბოს ცნობილ რისკფაქტორებზე დაბალი ცნობიერებადა არცთუ ცოტა ადამიანის ხელოვნურ დამატკბობლებსა და მობილური ტელეფონების კიბოს გამომწვევობაზე არსებული მცდარი შეხედულებები აჩვენა.

ყოველი 4 ახალგაზრდა ზრდასრულიდან (18-38 წელი) დაახლოებით 1-ს ელექტროსიგარეტი უვნებელი და არადამოკიდებულების გამომწვევი ეგონა. ყოველ 10-ში 3 ფიქრობდა, რომ არომატიანი ვარიანტი უარომატოზე ნაკლებად საზიანოა.

• დაკავშირებული თემა: ჩვენი კვლევები ელექტრონულ სიგარეტებზე

ასევე ყოველ 10 ამერიკელში 9 ექიმისა და პაციენტის მიერ სიცოცხლის დასასრულის მოვლის განხილვისთვის დროის დათმობას მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, თუმცა ყოველ 4 კიბოს პაციენტში მხოლოდ 1-ს უსაუბრია ექიმთან.

კიბოზე ეროვნული აზრის გამოკითხვა The Harris Poll ანალიტიკური კომპანიის დიდი ეროვნული ონლაინგამოკითხვაა. ჩატარდა 9-10 აგვისტოს, 2019 წელს. მონაწილეობდა 18 წლის ან უფროსი 4001 აშშ-ის მოქალაქე, ასევე 1009 კიბოს პაციენტი ან კიბოს ისტორიის მქონე.

გამოკითხვა უკეთ გვაგებინებს კიბოს პრობლემებსა და ექსპოზიციებზე აზრებს. მიგნებები პრევენციის მიმდინარე მდგომარეობას უსვამს ხაზს და ადრეული ასაკიდან განათლების საჭიროებას ამყარებს.

ცოდნა კიბოს პრევენციაზე

ყოველ 10 ზრდასრულში 6 (%57) სიცოცხლეში კიბოს შიშს აღნიშნავდა, მაგრამ ყოველ 4-ში მხოლოდ 1 (%24) პრევენციას ღრმად აფასებდა და რისკის შემცირების სტრატეგიებს ყოველდღე იყენებდა. %25-ს კი სჯეროდა, რომ ვერაფერს გააკეთებდა.

თამბაქო, კვება, მზე, ალკოჰოლი და ცხოვრების სხვა არჩევანი გავრცელებული კიბოების წარმოქმნის ან რეციდივის რისკზე დიდ გავლენას ახდენს. ჯანსაღი არჩევანისთვის გვიანი არ არის, განსაკუთრებით ახალგაზრდებმა უნდა იმოქმედონ, რადგან განვითარებას წლები სჭირდება.

კიბოს რისკფაქტორები და ცოდნის ნაკლებობა

10 რესპონდენტში 8 (%81) მიზეზებზე ინფორმაციის სიმრავლეს ხედავდა, მაგრამ უმეტესობას სანდო ინფორმაციის გარჩევა უჭირს აქვთ. კიბოს გამომწვევ ფაქტორებზე სანდო წყაროს არჩევისას მონაწილეთა %66 დარწმუნებული არ არის. მსგავსი წილი ამბობს, რომ უჭირს იმის გაგება, რომელი ქმედებებია ყველაზე მნიშვნელოვანი კიბოს განვითარების რისკის შესამცირებლად.

ცოტა აცნობიერებს ცხოვრების რისკფაქტორებს:

• რესპონდენტთა %36 სიმსუქნის კიბოს რისკფაქტორობას აცნობიერებს.

• რესპონდენტთა %31 ალკოჰოლს კიბოს რისკფაქტორად მიიჩნევს. ამასთან ადამიანებში კიბოს გამომწვევი ფაქტორების შესახებ მცდარი წარმოდგენებიც არსებობს. მაგალითად, საკმარისი მტკიცებულების გარეშე რესპონდენტთაგან:

• %28-ს ხელოვნური დამატკბობლების,

• %16-ს მობილური ტელეფონების,

• %9-ს კოფეინის კიბოს გამომწვევობის სჯეროდა.

დღეს ადამიანები კიბოს პრევენციის ინფორმაციას უფრო ხშირად ინტერნეტიდან იღებენ, ვიდრე ექიმებისგან. მონაწილეთა %24-ს ინტერნეტში მოუძებნია, როგორ შეამციროს რისკები. %22-მ აღნიშნა, რომ ექიმს კიბოს განვითარების რისკებზე ესაუბრა, ხოლო %18-მ — რისკების შესამცირებლად გასაკეთებელ ქმედებებზე.

ყველამ ექიმთან ქრონიკული დაავადებისა და კიბოს რისკის შემცირება რეგულარულად უნდა განიხილოს. ონლაინდამატებისთვის სპეციალისტთა საზოგადოებების დამტკიცებულ ან ყოველი მტკიცების მეცნიერულად გამყარებულ წყაროებს მიმართონ.

სიცოცხლის დასასრულის მოვლის შეფასება

ყოველ 10-ში 9-ზე მეტს (%91) სჯერა, რომ ექიმებმა და პაციენტებმა ეს უნდა განიხილონ. თუმცა ცოტა პაციენტმა ან ახლობელმა შეძლო:

• კიბოს პაციენტთა %26-მა,

• ოჯახის ან საყვარელი ადამიანის კიბოს მქონეთა %22-მა,

• კიბოს მომვლელთა %35-მა ექიმთან განიხილა.

ჩვენს ქვეყანაში ალბათ ბევრად დაბალია და ბევრი სიცოცხლის ბოლოს სურვილებს არ აზიარებს. კვლევაში მოვლასა და სურვილებზე მოფიქრალთა %25-ს ისინი ოჯახის წევრისთვისაც არ გაუზიარებია.

შორსწასულ კიბოსა თუ სხვა დაავადებაში წინასწარი დაგეგმვა მნიშვნელოვანია: ექიმმა და პაციენტმა ყველა ვარიანტი უნდა შეაფასონ და სურვილებისა და მიზნების მიხედვით დაგეგმონ. ამან პაციენტისა და ახლობელთა ემოციური და ფინანსური ტვირთიც შეიძლება შეამსუბუქოს.