რეტიფანლიმაბის კომბინაციამ ანალური კიბოს სამკურნალოდ FDA-ს დამტკიცება მიიღო

აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ (FDA) 15 მაისს, 2025 წელს, retifanlimab-dlwr (Zynyz, Incyte Corporation) იმუნოთერაპიული საშუალება კარბოპლატინსა და პაკლიტაქსელთან კომბინაციაში, ასევე ცალკე გამოყენებისთვის დაამტკიცა ზრდასრულ პაციენტებში ადგილობრივად გავრცელებული ან მეტასტაზური ანალური არხის ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის დროს. ეს სიახლე ახალი იმედის კარს ხსნის იშვიათი, თუმცა აგრესიულად მიმდინარე ანალური კიბოს მკურნალობაში.

რით არის რეტიფანლიმაბის ეს ახალი დამტკიცება პირველი?

• პირველად იმუნოთერაპიამ ქიმიოთერაპიასთან ერთად პირველი ხაზის მკურნალობაში ანალური ბრტყელუჯრედოვანი კიბოსთვის FDA-ს დამტკიცება მიიღო.
• ამასთან, რეტიფანლიმაბი ცალკე საშუალების სახითაც გახდა FDA-ს მიერ პლატინაზე დაფუძნებულ მკურნალობაზე უპასუხო ან მისი აუტანლობის მქონე ბრტყელუჯრედოვანი კიბოსთვის დამტკიცებული პირველი PD-1 ინჰიბიტორი .

რა არის ანალური კიბო და რატომ არის მნიშვნელოვანი?

ანალური არხის კიბოები ვითარდება ანუსის არეში, საჭმლის მომნელებელი სისტემის ბოლო 3 cm-იან ნაწილში; ისინი იშვიათია, თუმცა სულ უფრო ხშირად ისმება მათი დიაგნოზი. აშშ-ში ჩატარებული კვლევების მიხედვით, 2001–2015 წლებში ანალური კიბოს ინციდენტობა (კიბოს ახალი შემთხვევების წლიური რაოდენობა) ყოველწლიურად 2.7%-ით, ხოლო ამ დაავადებასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა — ყოველწლიურად 3.1%-ით იზრდებოდა. ამ მაჩვენებლებმა ანალური კიბოები „ყველაზე სწრაფად მზარდი სიხშირის მქონე კიბოს ტიპებს“ მიაკუთვნა.

ანალური კიბოების 90%-ზე მეტი დაკავშირებულია HPV ინფექციასთან (განსაკუთრებით HPV-16-თან). დაავადება, ჩვეულებრივ, უფრო ხშირია ქალებსა და ხანდაზმულებში. დიაგნოზის დასმისას შორსწასული სტადიისა და სიმპტომების გარეშე პროგრესირების გამო ადრეული დიაგნოზი და ეფექტიანი სისტემური მკურნალობის შესაძლებლობები სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

ახალი დამტკიცების სამეცნიერო საფუძველი: POD1UM-303 / InterAACT 2 და POD1UM-202

1. კომბინირებული მკურნალობა (რეტიფანლიმაბი + კარბოპლატინი + პაკლიტაქსელი)

FDA-ს დამტკიცება ეფუძნება 3 ფაზის POD1UM-303/InterAACT 2 კვლევას, რომელშიც მონაწილეობდა მანამდე სისტემური ქიმიოთერაპიის არმქონე 308 პაციენტი არაოპერაბელური, ადგილობრივად გავრცელებული ან მეტასტაზური ანალური ბრტყელუჯრედოვანი კიბოთი. პაციენტებს შემდეგნაირად მკურნალობდნენ:

• ორივე ჯგუფში საერთო იყო: 6 ციკლის განმავლობაში კარბოპლატინი (AUC=5, დღე 1) და პაკლიტაქსელი (80 mg/m², დღეები 1, 8 და 15)

• რანდომიზაცია: Retifanlimab-dlwr 500 mg IV (ყოველ 4 კვირაში 1-ჯერ) პლაცებოსთან შედარებით

ძირითადი მიგნებები:

• პროგრესირების გარეშე გადარჩენის (PFS) მედიანა:

  • ქიმიოთერაპიისა და რეტიფანლიმაბის ჯგუფში 9.3 თვე

  • ქიმიოთერაპიისა და პლაცებოს ჯგუფში 7.4 თვე

  • HR: 0.63 (p=0.0006) → რისკის 37%-ით შემცირება

• პასუხის სიხშირე (ORR):

  • რეტიფანლიმაბის ჯგუფი: 56%

  • პლაცებოს ჯგუფი: 44%

• საერთო გადარჩენის (OS) მედიანა:

  • რეტიფანლიმაბის ჯგუფში 29.2 თვე

  • პლაცებოს ჯგუფში 23 თვე

  • (HR: 0.70) → სტატისტიკური მნიშვნელოვნების ზღვარზე

შენიშვნა: პლაცებოს ჯგუფის პაციენტების 45%-მა პროგრესირების შემდეგ რეტიფანლიმაბი მიიღო.

2. რეტიფანლიმაბი მონოთერაპიის სახით (POD1UM-202)

FDA-მ ამავე დროს რეტიფანლიმაბი ცალკე საშუალებად დაამტკიცა პლატინაზე დაფუძნებულ მკურნალობაზე უპასუხო ან მისი აუტანლობის მქონე ანალური ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს პაციენტებისთვის . ეს დამტკიცება ეფუძნება 2 ფაზის POD1UM-202 კვლევის მონაცემებს.

კვლევის შეჯამება:

• 94 პაციენტი ყოველ 4 კვირაში 500 mg IV რეტიფანლიმაბს იღებდა.

• ობიექტური პასუხის სიხშირე: 14% (95% CI: 8–23)

• პასუხის ხანგრძლივობის (DoR) მედიანა: 9.5 თვე

რეტიფანლიმაბის (Zynyz) შესახებ: FDA-ს წინა დამტკიცება და კლინიკური გამოყენება

რეტიფანლიმაბი PD-1-ის (Programmed Death Receptor-1 — დაპროგრამებული სიკვდილის რეცეპტორის) ინჰიბიტორის სახით მოქმედი იმუნოთერაპიული პრეპარატია.

FDA-ს პირველი დამტკიცება მან 22 მარტს, 2023 წელს, შორსწასული მერკელის უჯრედოვანი კარცინომის (MCC) სამკურნალოდ მიიღო. ეს დამტკიცება ეფუძნება 2 ფაზის POD1UM-201 კვლევას და გამოირჩეოდა პასუხის 52% სიხშირითა და პასუხის 9.5-თვიანი მედიანური ხანგრძლივობით.

MCC კანის იშვიათი, თუმცა აგრესიული კიბოა და მზის ზემოქმედებასა და იმუნოსუპრესიასთან არის დაკავშირებული.

რეტიფანლიმაბის გამოყენება და უსაფრთხოების ინფორმაცია

• კომბინაციაში დოზა: კარბოპლატინსა და პაკლიტაქსელთან ერთად 500 mg IV ყოველ 4 კვირაში, მაქსიმუმ 12 თვე

• ცალკე საშუალების დოზა: 500 mg IV ყოველ 4 კვირაში, მაქსიმუმ 24 თვე

• გაფრთხილებები:

  • იმუნური მექანიზმით გამოწვეული გვერდითი მოვლენები, რომლებიც შეიძლება მძიმე და ფატალური იყოს

  • საინფუზიო რეაქციები

  • ალოგენური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის შემდეგ გართულებები

  • ემბრიოფეტალური ტოქსიკურობა

დასკვნა და მნიშვნელობა

რეტიფანლიმაბის როგორც კომბინაციაში, ისე ცალკე დამტკიცება მნიშვნელოვანი წინსვლაა, რომელიც ანალური არხის კიბოში პირველი ხაზის იმუნოთერაპიის ადგილს ამყარებს. განსაკუთრებით PFS-ის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება ამ იშვიათი, თუმცა მძიმე სიმსივნის მკურნალობის პარადიგმის შეცვლის პოტენციალს ქმნის. მერკელის უჯრედოვანი კარცინომისთვის წინა დამტკიცებასთან ერთად რეტიფანლიმაბი იშვიათ კიბოებში იმედისმომცემ საშუალებად გამოირჩევა.