Anal xərçəngin müalicəsində retifanlimab kombinasiyası FDA təsdiqi aldı

ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) 15 may 2025 tarixində retifanlimab-dlwr (Zynyz, Incyte Corporation) adlı immunoterapevtik preparatın karboplatin və paklitaksel ilə kombinasiyasını, həmçinin təkbaşına istifadəsini yerli yayılmış və ya metastatik yastıhüceyrəli anal kanal karsinoması olan yetkin xəstələr üçün təsdiqlədi. Bu irəliləyiş nadir, lakin aqressiv gedişli anal xərçəngin müalicəsində yeni ümid yaradır.

Retifanlimabın bu yeni təsdiqi hansı baxımdan ilkdir?

• İlk dəfə immunoterapiya birinci xətt müalicəsində kimyaterapiya ilə birlikdə yastıhüceyrəli anal xərçəng üçün FDA təsdiqi alıb.
• Həmçinin  retifanlimab tək preparat kimi FDA tərəfindən platin əsaslı müalicəyə cavabsız və ya dözümsüz yastıhüceyrəli xərçəng üçün  təsdiqlənmiş ilk PD-1 inhibitoru olub.

Anal xərçəng nədir və niyə vacibdir?

Anal kanal xərçəngləri həzm sisteminin son 3 cm hissəsində yerləşən anus bölgəsində yaranan, nadir, lakin getdikcə daha çox diaqnoz qoyulan xərçənglərdir. ABŞ-da aparılan tədqiqatlara görə, 2001–2015 illərində anal xərçəngin insidensiyası (illik yeni xərçəng halları) hər il 2,7%, bu xəstəlikdən ölüm tezliyi isə hər il 3,1% artıb. Bu göstəricilər anal xərçəngi “ən sürətlə artan xərçəng növləri” sırasına daxil edib.

Anal xərçənglərin 90%-dən çoxu HPV (xüsusilə HPV-16) infeksiyası ilə əlaqəlidir. Xəstəlik ümumiyyətlə qadınlarda və yaşlılarda daha çox rast gəlinir. Diaqnoz zamanı irəliləmiş mərhələdə olması və əlamətsiz irəliləməsi səbəbindən erkən diaqnostika və təsirli sistemli müalicə seçimləri həyati əhəmiyyət daşıyır.

Yeni təsdiqin elmi əsası: POD1UM-303 / InterAACT 2 və POD1UM-202

1. Kombinasiya müalicəsi (Retifanlimab + Karboplatin + Paklitaksel)

FDA təsdiqi əvvəllər sistemli kimyaterapiya almamış, əməliyyat edilə bilməyən yerli yayılmış və ya metastatik yastıhüceyrəli anal xərçəngi olan 308 xəstəni əhatə edən faza 3 POD1UM-303/InterAACT 2 tədqiqatına əsaslanır. Xəstələr belə müalicə edilib:

• Hər iki qrup üçün ortaq: 6 kurs ərzində karboplatin (AUC=5, 1-ci gün) və paklitaksel (80 mg/m², 1-ci, 8-ci və 15-ci günlər)

• Randomizasiya: Retifanlimab-dlwr 500 mg IV (hər 4 həftədə 1) və plasebo

Əsas tapıntılar:

• Median proqressiyasız sağqalım (PFS):

  • Kimyaterapiya + Retifanlimab qolunda  9,3 ay

  • Kimyaterapiya + plasebo qolunda 7,4 ay

  • HR: 0,63 (p=0,0006) → riskin 37% azalması

• Cavab tezliyi (ORR):

  • Retifanlimab qolu: 56%

  • Plasebo qolu: 44%

• Median ümumi sağqalım (OS):

  • Retifanlimab qolunda 29,2 ay

  • Plasebo qolunda 23 ay

  • (HR: 0,70) → statistik əhəmiyyət sərhədində

Qeyd: Plasebo qolundakı xəstələrin 45%-i proqressiyadan sonra retifanlimab alıb.

2. Monoterapiya kimi retifanlimab (POD1UM-202)

FDA retifanlimabı eyni zamanda  platin əsaslı müalicəyə cavabsız və ya dözümsüz yastıhüceyrəli anal xərçəngli xəstələr üçün tək preparat kimi də təsdiqlədi. Bu təsdiq faza 2 POD1UM-202 tədqiqatından alınan məlumatlara əsaslanır.

Tədqiqatın xülasəsi:

• 94 xəstə hər 4 həftədən bir 500 mg IV retifanlimab alıb.

• Obyektiv cavab tezliyi: 14% (95% CI: 8–23)

• Median cavabın davametmə müddəti (DoR): 9,5 ay

Retifanlimab (Zynyz) haqqında: Əvvəlki FDA təsdiqi və klinik istifadəsi

Retifanlimab PD-1 (proqramlaşdırılmış ölüm reseptoru-1) inhibitoru kimi təsir göstərən immunoterapevtik preparatdır.

İlk FDA təsdiqini 22 mart 2023 tarixində irəliləmiş Merkel hüceyrəli karsinomanın (MHK) müalicəsi üçün alıb. Bu təsdiq faza 2 POD1UM-201 tədqiqatına əsaslanır; 52% cavab tezliyi və 9,5 aylıq median cavab müddəti ilə diqqət çəkib.

MHK nadir, lakin aqressiv gedişli dəri xərçəngidir və günəş təsiri, immun sisteminin basdırılması ilə əlaqəlidir.

Retifanlimab istifadəsi və təhlükəsizlik məlumatları

• Kombinasiya dozası: Karboplatin + paklitaksel ilə birlikdə 500 mg IV, hər 4 həftədən bir, maksimum 12 ay

• Tək preparat dozası: 500 mg IV, hər 4 həftədən bir, maksimum 24 ay

• Xəbərdarlıqlar:

  • Ciddi və ölümcül ola bilən immun vasitəli əlavə təsirlər

  • İnfuziya reaksiyaları

  • Allogen kök hüceyrə transplantasiyasından sonra ağırlaşmalar

  • Embrion-döl toksikliyi

Nəticə və əhəmiyyəti

Retifanlimabın həm kombinasiyada, həm də tək preparat kimi təsdiqlənməsi anal kanal xərçəngində birinci xəttdə immunoterapiyanın yerini möhkəmləndirən mühüm irəliləyişdir. Xüsusilə PFS-də əhəmiyyətli yaxşılaşma bu nadir, lakin ciddi şiş növündə müalicə paradiqmasını dəyişmək potensialına malikdir. Bundan əvvəlki MHK təsdiqi ilə birlikdə retifanlimab nadir xərçənglərdə ümidverici preparat kimi önə çıxır.