როდის არის ჭამის საუკეთესო დრო დიაბეტის რისკის შესამცირებლად?

დიაბეტის რისკის შემცირებაში კვების დროის როლის შესახებ ახალი კვლევა საინტერესო მიგნებებს გვთავაზობს. 2024 წლის 23 ივლისს Diabetes Care ჟურნალში გამოქვეყნებულმა კვლევამ შეისწავლა, თუ როგორ მოქმედებს ენერგიის მაღალი მიღება და გლიკემიური დატვირთვა დილის გვიან საათებში ტიპი 2 დიაბეტის (T2D) რისკზე.

დიაბეტის მნიშვნელობა, გავრცელება და გლობალური ტვირთი

დიაბეტი მსოფლიოში სწრაფად მზარდი და მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემაა. 2021 წლისთვის მსოფლიოში 537 მილიონი ზრდასრული დიაბეტით ცხოვრობდა და მოსალოდნელია, რომ 2045 წლისთვის ეს რიცხვი 783 მილიონს მიაღწევს. დიაბეტი მხოლოდ ცხოვრების ხარისხს კი არ აუარესებს, არამედ სერიოზულ გართულებებსაც იწვევს, მათ შორის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს, თირკმლის უკმარისობას, სიბრმავესა და ქვედა კიდურების ამპუტაციას. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მიხედვით, 2019 წელს დიაბეტი მსოფლიოში უშუალოდ 1,5 მილიონი სიკვდილის მიზეზი იყო. დიაბეტის ეკონომიკური ტვირთიც ჯანდაცვის სისტემებისთვის საკმაოდ დიდია; შეფასებით, აშშ-ში დიაბეტის საერთო ხარჯი 2017 წელს 327 მილიარდი დოლარი იყო. ეს მონაცემები გლობალურ ჯანმრთელობაზე დიაბეტის გავლენასა და მისი პრევენციისა და მართვის მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.

კვლევის დიზაინი

ჯანმრთელ ადამიანებში გლუკოზის ტოლერანტობა დილაობით პიკს აღწევს, შუადღისა და საღამოს საათებში კი იკლებს. მკვლევრებმა პროსპექტული კოჰორტული კვლევა ჩაატარეს, რომელშიც 2008-2011 წლებში აშშ-ის ოთხი საზოგადოებიდან დიაბეტის არმქონე, ესპანურენოვანი/ლათინოამერიკული წარმოშობის 8868 ზრდასრული ჩაერთო (საშუალო ასაკი 38,7 წელი; 51,5% ქალი). მეორე კლინიკური გამოკვლევა 2014-2017 წლებში ჩატარდა.

კვების დრო და კატეგორიები

კვების დრო ხუთ პერიოდად დაყვეს:

• ადრეული დილა (06:00-08:59)
• გვიანი დილა (09:00-11:59)
• შუადღე (12:00-17:59)
• საღამო (18:00-23:59)
• ღამე (00:00-05:59)

მონაწილეთა ენერგიის მიღება და გლიკემიური დატვირთვა საწყის ეტაპზე კვების ორი 24-საათიანი გახსენებით შეფასდა. დიაბეტის ახალი შემთხვევები ყოველწლიური სატელეფონო დაკვირვების ან მეორე კლინიკური გამოკვლევისას გამოვლინდა.

მიგნებები

• დილის გვიანი საათები:

  • დილის გვიან საათებში ენერგიის ყოველი 100 კილოკალორიით (kcal) ზრდა ტიპი 2 დიაბეტის (T2D) რისკს 6%-ით ამცირებს.
  • დილის გვიან საათებში გლიკემიური დატვირთვის ყოველი 10 ერთეულით ზრდა T2D-ის რისკს 7%-ით ამცირებს.
  • ეს მიგნებები ენერგიის საერთო მიღებისგან, კვების ხარისხისა და სხვა ცვლადებისგან დამოუკიდებლად მიიღეს.

• დღის სხვა მონაკვეთები:

  • ადრეული დილის, შუადღის, საღამოს ან ღამის კვების დროს ენერგიის მიღებასა და გლიკემიურ დატვირთვასთან დიაბეტის რისკის ასეთი კავშირი არ გამოვლენილა.

• ენერგიის მიღების გადანაწილება:

  • ადრეული დილის, შუადღის ან საღამოს საათებში მიღებული ყოველი 100 kcal ენერგიის დილის გვიან საათებში გადატანა დიაბეტის რისკს 5%-ით ამცირებს.
  • ანალოგიურად, ენერგიაზე კორექტირებული გლიკემიური დატვირთვის 10 ერთეულის ადრეული დილის, შუადღის ან საღამოს საათებიდან დილის გვიან საათებში გადატანა დიაბეტის რისკს 7-9%-ით ამცირებს.

ეს მიგნებები ხაზს უსვამს დილის გვიან საათებში ენერგიისა და გლიკემიური დატვირთვის მიღების მნიშვნელობას დიაბეტის რისკის შესამცირებლად.

დასკვნის სახით, ამ კვლევის მიგნებები აჩვენებს გლუკოზის ტოლერანტობის ბუნებრივ დღიურ რიტმთან შესაბამისი კვების გრძელვადიან პოტენციალს დიაბეტის პრევენციაში,“ — დაწერეს ავტორებმა.

კომენტარი

კვლევის მიგნებების მიხედვით, გვიან საუზმობა შეიძლება დიაბეტის რისკის შემცირებისთვის სასარგებლო იყოს. სურვილის შემთხვევაში დილის გვიან საათებში მიღებული საუზმე შეიძლება სადილადაც ჩათვალოთ და ამ გზით ენერგიის მიღებაც დაარეგულიროთ და გლიკემიური დატვირთვაც აკონტროლოთ. ასე, დღის განმავლობაში გლუკოზის ტოლერანტობის ბუნებრივ რიტმთან მორგებით, დიაბეტის რისკის შემცირება შეგიძლიათ.