საკრუიზო გემების გასაოცარი როლი კორონავირუსის ეპიდემიაში

რა გაკვეთილები შეგვიძლია გამოვიტანოთ საკრუიზო გემების ეპიდემიებიდან COVID-19-ისთვის?

დახურულ გარემოს ვირუსის გავრცელების ხელშეწყობა შეუძლია, თუმცა იმავდროულად ეს გარემო ახალი ტიპის კორონავირუსის შესასწავლადაც შეიძლება გამოვიყენოთ.

Diamond Princess სახელწოდების საკრუიზო გემზე, ახალი ტიპის კორონავირუსით გამოწვეული COVID-19 დაავადების გამოვლენისას იშვიათი შესაძლებლობაც გაჩნდა ახალი კორონავირუსის იმ თვისებების გასაგებად, რომელთა კვლევა დიდ პოპულაციებში რთულია. გემზე, სადაც დაახლოებით 700 ადამიანი დაინფიცირდა, ჩატარებულმა ზოგიერთმა პირველმა კვლევამ საშუალება მოგვცა გაგვეგო, რამდენად მარტივად ვრცელდება ვირუსი, შეგვეფასებინა დაავადების სიმძიმე და გაგვეგო, რომ ადამიანებს ინფექციის გადატანა ყოველგვარი სიმპტომის (ნიშნის) გარეშე შეუძლიათ.

ამგვარი კვლევებით მიღებული ინფორმაცია ეპიდემიასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიმღებთათვის ძალიან მნიშვნელოვანია. სტენფორდის უნივერსიტეტის John Ioannidis ასე განმარტავს:

„საკრუიზო გემები იზოლირებული საზოგადოების იდეალურ ექსპერიმენტს ჰგავს. იცით, ვინ არის იქ, ვინ არის რისკის ქვეშ და რომ ზომების მიღება ყველას მოსაცავად შეგიძლიათ. ეს კვლევა, რომელშიც ვირუსის გავრცელების ქცევას აკვირდებით, დიდი პოპულაციების კვლევებისგან ძალიან განსხვავდება. იქ ჩვეულებრივ მძიმე სიმპტომების მქონე პაციენტებს აკვირდებიან და ტესტავენ.“

Diamond Princess

1 თებერვალს ჰონგ-კონგში COVID-19 დაუდგინდა მგზავრს, რომელმაც რამდენიმე დღით ადრე Diamond Princess დატოვა. ამის გამო ორი დღის შემდეგ, 3 თებერვალს, გემი იაპონიის წყლებში 3711 მგზავრითა და ეკიპაჟის წევრით კარანტინში მოექცა. მომდევნო თვემდე 700-ზე მეტი ადამიანი დაინფიცირდა და კვირების განმავლობაში ამ გემს ჩინეთის გარეთ ინფიცირებულთა ყველაზე მეტი შემთხვევა ჰქონდა.

Diamond Princess-ის გარდა სულ მცირე 25 სხვა გემზეც დაფიქსირდა COVID-19. დახურული გარემოსა და მრავალი ხანდაზმული მგზავრის გამო ეს გემები ეპიდემიების დროს რისკიან მდგომარეობაში შეიძლება აღმოჩნდეს. ერთ-ერთი გემი, სადაც 78 შემთხვევა იყო, Grand Princess იყო და ისიც კალიფორნიის სანაპიროზე კარანტინში მოექცა.

იაპონიის წარმომადგენლებმა Diamond Princess-ზე 3000-ზე მეტი ტესტი ჩაატარეს. ტესტირება ხანდაზმულებითა და სიმპტომიანებით დაიწყეს. ზოგიერთ მგზავრს ვირუსის გავრცელების სიჩქარისა და ქცევის დასახასიათებლად რამდენჯერმე გაუკეთეს ტესტი. თითქმის ყველა მგზავრისა და ეკიპაჟის წევრის ტესტირებამ მკვლევრებს ეპიდემიასთან ბრძოლის ძალიან სასარგებლო ინფორმაცია მისცა. ჩვეულებრივ დიდ პოპულაციებში უსიმპტომო ან მსუბუქი სიმპტომების მქონე პირებს არ ტესტავენ.

Diamond Princess-ის მონაცემებზე მომუშავე Eurosurveillance-ის გუნდმა 20 თებერვლამდე ინფიცირებული ყველა მგზავრიდან %18-ის უსიმპტომობა გამოავლინა. თანაავტორი Gerardo Chowell, ატლანტის Georgia State-ის უნივერსიტეტის მათემატიკური ეპიდემიოლოგი, ამბობს: „ეს მნიშვნელოვანი რიცხვია“. თუმცა მგზავრებს შორის მრავალი ხანდაზმული იყო, რომელსაც ინფიცირებისას მძიმე დაავადება უფრო მოსალოდნელია, ამიტომ საერთო მოსახლეობაში უსიმპტომოთა წილი სავარაუდოდ უფრო მაღალია.

დაავადების სიმძიმე

სხვა გუნდმა, რომელმაც გემის მონაცემები გამოიყენა, გამოვლენილ შემთხვევებს შორის სიკვდილიანობა დაახლოებით %1.1-ად შეაფასა. ეს გაცილებით ნაკლები იყო ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (DSÖ) ჩინეთზე დაფუძნებულ %3.8-იან მაჩვენებელზე. DSÖ შეფასებას სიკვდილის საერთო რაოდენობის გამოვლენილ შემთხვევებზე გაყოფით იღებს. თუმცა ლონდონის ჰიგიენისა და ტროპიკული მედიცინის სკოლის მათემატიკური ეპიდემიოლოგი Timothy Russell ფიქრობს, რომ გარემოში, სადაც ყველა არ მოწმდება, ეს შეფასება რეალურზე გაცილებით მაღალი გამოდის.

საპირისპიროდ, Russell-მა და მისმა გუნდმა გამოაქვეყნეს კვლევა როგორც გემის, ისე ჩინეთის 72 ათასი დადასტურებული შემთხვევის მონაცემების გამოყენებით და ახლა რეცენზენტების თანხმობას ელოდებიან. ჯგუფი ასევე ჩინეთში COVID-19 ინფექციის სიკვდილიანობას დაახლოებით % 0.5-ად აფასებს. ამ მაჩვენებლის დიდ პოპულაციებში გამოთვლა საკმაოდ რთულია, რადგან უსიმპტომობის ან ტესტირების არქონისას ზოგიერთი სიკვდილი არ გამოვლინდება.

Harvard T.H. Chan-ის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სკოლის Marc Lipsitch ფიქრობს, რომ ინფექციის სიკვდილიანობის განსაზღვრა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მუშაკებისთვის მნიშვნელოვანია, თუმცა ტესტირებას ამ მაჩვენებლების დადგენაზე სერიოზული გავლენა აქვს. შესაძლოა ინფიცირებული, მაგრამ გამოჯანმრთელებული ადამიანები გამორჩენილი დარჩნენ.

Ioannidis-მა დაამატა, რომ Diamond Princess-ის მონაცემებზე დაფუძნებულ კვლევებს ადამიანები ეწეოდნენ თუ არა, მაგალითად, გემზე მყოფთა სამედიცინო ისტორიის დამატება სარგებელს მოუტანდა. „ვიცით, რომ არა მხოლოდ ასაკი, არამედ ისეთი დაავადებები, როგორიცაა ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება, გულის დაავადება, დიაბეტი და სხვა მდგომარეობები, ცუდი შედეგის რისკს ზრდის“, ამბობს იგი.

კაიუტის კარანტინი

Chowell-მა ასევე შეისწავლა, როგორ იმოქმედა გემზე მიღებულმა მკაცრმა ზომებმა ვირუსის გავრცელების შენელებაზე. 5 თებერვლიდან მგზავრები სულ მცირე ორი კვირით თავიანთ კაიუტებში იზოლირებულნი იყვნენ.

კიოტოს უნივერსიტეტის He-მ და Kenki Mizumoto-მ გამოაქვეყნეს ანგარიში, რომელიც კარანტინის დაწყების დღეს ერთი ადამიანის მიერ სულ მცირე 7 ადამიანისთვის ვირუსის გადაცემის შესაძლებლობასაჩვენებდა. მათი აზრით, მაჩვენებელი მაღალი იყო, რადგან მგზავრები ვიწრო სივრცეში ცხოვრობდნენ და ბევრი საერთო მოხმარების ადგილი ჰქონდათ.

კარანტინის შემოღების შემდეგ დაავადების გადაცემის მაჩვენებელი 1 ადამიანამდე შემცირდა. ეს აჩვენებდა, რომ მიღებული მკაცრი ზომები ვირუსის გავრცელებას მნიშვნელოვნად ამცირებდა. თუმცა სრულყოფილი ჯერ არ იყო, რადგან ადამიანებს კაიუტის თანამგზავრის ინფიცირება შეეძლოთ.

Ioannidis ფიქრობს, რომ გემებიდან შეგროვებული მონაცემები ძალიან მნიშვნელოვანია, თუმცა მათზე გამოყენებული კარანტინიდან ქვეყნებისთვის გაკვეთილების გამოტანა რთულია და ამატებს: „მთელი ქვეყანა გემი არ არის."

• ყველა ჩვენი სტატია კორონავირუსის შესახებ