შესაძლებელია კიბოს გამომწვევი გენების გაჩუმება?
კიბო „უჯრედულ დონეზე“ გენეტიკური დაავადებაა. უჯრედების გამრავლებისა და ერთმანეთთან კომუნიკაციის უზრუნველმყოფ გენებში მუტაციების (დაზიანებების) დაგროვება კიბოს იწვევს. მისი წარმოშობის მიზეზის სამიზნე გენეტიკური მკურნალობა დიდ იმედს იძლევა.
როგორც ცნობილია, უჯრედებში მმართველი მოლეკულა დნმ არის. მასში არსებული „გენეტიკური ინფორმაცია“ ორგანიზმის სასიცოცხლო პროცესებს უზრუნველყოფს. ამ ამოცანას დნმ ორგანიზმის ფუნქციური ნივთიერებების, ცილების მეშვეობით ასრულებს. ცილის სინთეზი რთული და მგრძნობიარე სისტემით კონტროლდება. გენეტიკურ დონეზე ამ კონტროლზე მიკრორნმ-ებია პასუხისმგებელი.
ნორმალურ პირობებში ცილის სინთეზი მოიცავს დნმ-ის ინფორმაციის მრნმ გადამტან მოლეკულაზე გადატანასა და ამ ინფორმაციით ცილის წარმოქმნას. თუ ცილის წარმოება უნდა შეფერხდეს, მრნმ-ის ამომცნობი მიკრორნმ უკავშირდება მას. წარმოქმნილი ორმაგი სპირალი ვირუსული დნმ-ის მსგავსია, ამიტომ იმუნური სისტემა ანადგურებს. ამგვარად ცილის სინთეზი ფერხდება. ბოლო წლებში მკვლევრებმა მიკრორნმ-ების იზოლაციით გენების აქტივობის ხელოვნურად შეცვლა შეძლეს.
ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, მიკრორნმ-ებს შეუძლიათ ძუძუს კიბოს უჯრედების მეტასტაზირების შეფერხება.
მიკრორნმ-ის მთავარი ამოცანა გენის აქტივობის რეგულირებაა. ერთი ნუკლეოტიდის პოლიმორფიზმებით (single nucleotide polymorphism) ამ მექანიზმის დარღვევისას აქტივობა იცვლება და კიბოს რისკი იზრდება. მაგალითად, უჯრედის გამრავლების გენს ნორმალურ პირობებში მიკრორნმ უკავშირდება და გააქტიურებას უშლის ხელს. მაგრამ ერთი ნუკლეოტიდის ცვლილებამ შეიძლება მიკრორნმ-ის დაუკავშირებლობა და გენის მუდმივი აქტივობა გამოიწვიოს.
მკვლევრებმა ძუძუს კიბოს გამომწვევ გენებში ერთი ნუკლეოტიდის ცვლილებები და მათი აქტივობის მაკონტროლებელი მიკრორნმ-ები გამოავლინეს. გენეტიკური ინჟინერიით შეცვლილი მიკრორნმ-ები ნანონაწილაკებით სიმსივნის უბანში მიიტანეს. ეფექტიანობისთვის ნანონაწილაკს ქიმიოთერაპიული ცისპლატინიც დაამატეს. ექსპერიმენტულ ცხოველებში ამ მკურნალობამ ზრდის სიჩქარე და სხვა ქსოვილებში გავრცელება მნიშვნელოვნად შეამცირა.
შედეგად,
- მიკრორნმ-ები გენის აქტივობის მაკონტროლებელი მნიშვნელოვანი მოლეკულებია. მათი ფუნქციების სხვადასხვა მექანიზმით დარღვევა კიბოს რისკს ზრდის.
- ეს კვლევა აჩვენებს, რომ ნანოტექნოლოგიის, ტრადიციული ქიმიოთერაპიისა და გენური თერაპიის კომბინაციას კიბოს მკურნალობაში დიდი პოტენციალი აქვს.
წყაროები
Local microRNA delivery targets Palladin and prevents metastatic breast cancer.
Nature Communications, 2016; 7: 12868,
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.