სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია ტვინის 15 და მეტი მეტასტაზის სამკურნალოდ?

სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია (SRS) არის სიმსივნეზე უშუალოდ რადიაციის მაღალი დოზის მიმართვითა და გარშემო ჯანმრთელი ქსოვილის დაზიანების მინიმუმამდე დაყვანით კიბოს უჯრედების განადგურებისკენ მიმართული მოწინავე რადიოთერაპიის მეთოდი. სინამდვილეში ქირურგიული ჩარევა არ ტარდება, მაგრამ ასეთი სახელწოდება გამოიყენება, რადგან ჩატარებული რადიოთერაპია სიმსივნეს ქირურგიული ჩარევის მსგავსად ანადგურებს. ეს მეთოდი, განსაკუთრებით მცირე ან საშუალო ზომის სიმსივნეებზე გამოყენებისას, მკურნალობის პროცესში პაციენტის დისკომფორტს მინიმუმამდე ამცირებს, მკურნალობის ხანგრძლივობას ამოკლებს და აღდგენის პროცესს აჩქარებს. ისეთ მგრძნობიარე ორგანოებში, როგორიცაა ტვინი, SRS განსაკუთრებით სასურველი მეთოდია, როდესაც ქირურგიული ჩარევა შეუსაბამოა ან მაღალი რისკის შემცველია.

მეტასტაზი ტვინში წარმოიქმნება, როდესაც სხეულის სხვა ადგილას არსებული კიბოს უჯრედები ტვინში ვრცელდება. ეს მდგომარეობა კიბოს შორსწასულ სტადიას წარმოადგენს და, როგორც წესი, უფრო აგრესიულ მკურნალობის მიდგომას მოითხოვს. ტვინის მეტასტაზებმა, მიუხედავად იმისა, რომ კიბო სხეულის სხვა ნაწილებში კონტროლდება, შეიძლება მნიშვნელოვნად იმოქმედოს ცხოვრების ხარისხზე და ნევროლოგიური ფუნქციების მძიმე დარღვევები გამოიწვიოს.

ბოლო წლებში გაუმჯობესებული ვიზუალიზაციის ტექნიკებისა და უფრო ეფექტიანი ონკოლოგიური მკურნალობის წყალობით შორსწასული კიბოს მქონე პაციენტები მეტხანს ცხოვრობენ და, შესაბამისად, ტვინის მეტასტაზების რისკიც იზრდება. ამ კონტექსტში სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია ტვინის მეტასტაზების კონტროლისთვის სულ უფრო მნიშვნელოვან მკურნალობის ვარიანტად იქცა. ეფექტიანად გამოყენებისას SRS-ს შეუძლია პაციენტების ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებით ნევროლოგიური ფუნქციები უფრო ხანგრძლივად შეინარჩუნოს. მკურნალობის ამ მეთოდს უფრო ფართომასშტაბიან დასხივებასთან, მაგალითად, მთელი ტვინის სხივურ თერაპიასთან (WBRT), შედარებით კოგნიტიურ ფუნქციებზე ნაკლები უარყოფითი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს და პაციენტებს ყოველდღიური ცხოვრების შეძლებისდაგვარად ჩვეულებრივ გაგრძელებაში დაეხმაროს.

გასაოცარი კვლევა

ახალი მიგნებების მიხედვით, ტვინის 15 ან მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტებში სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია შეიძლება განხორციელებადი, უსაფრთხო და ეფექტიანი მეთოდი იყოს და ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში მხოლოდ მთელი ტვინის სხივური თერაპიის (WBRT) შესაფერის ალტერნატივას წარმოადგენდეს.

კერძოდ, აღწერილია, რომ ტვინის 15 ან მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტებში, რომლებსაც SRS ჩაუტარდათ, WBRT-ის მიმღებებთან შედარებით გაცილებით უკეთესი კოგნიტიური შედეგები და მსგავსი გადარჩენის შედეგები გამოვლინდა.

უფრო კონკრეტულად, სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიის მიმღებ პაციენტებს ნაკლები რადიაციული ნეკროზი ჰქონდათ და შეფასებული პაციენტების უმეტესობაში კოგნიტიური ფუნქცია სტაბილური იყო ან უმჯობესდებოდა.

რადიაციული ნეკროზი არის მდგომარეობა, როდესაც რადიოთერაპიის შედეგად დამუშავებულ ქსოვილში უჯრედები კვდება და ქსოვილი ზიანდება. ეს, როგორც წესი, მაღალი დოზით დასხივებულ უბნებში გვხვდება და შეიძლება კიბოს პროგრესირებაში აგვერიოს.

რეტროსპექტიული ანალიზი, თუმცა მნიშვნელოვანი მიგნებებით

ეს სტატია მკურნალობის არსებულ საზღვრებს აფართოებს, რადგან აჩვენებს, რომ ტვინის 15 და მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტებში სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიის წარმატებით გამოყენება რეალურ კლინიკურ პირობებშიც შეიძლება.

კვლევა 2024 წლის 12 აპრილს Radiation Oncology Advances ჟურნალში ონლაინ გამოქვეყნდა.

ტვინის მეტასტაზები კიბოს მქონე პაციენტებში სულ უფრო ხშირი გახდა. ეს ზრდა პირდაპირ უკავშირდება მოწინავე ვიზუალიზაციის ტექნიკებისა და ონკოლოგიური მკურნალობის განვითარების წყალობით პირველადი სიმსივნეების კონტროლსა და პაციენტების უფრო ხანგრძლივ სიცოცხლეს. სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია ტვინის ერთიდან ოთხამდე მეტასტაზის მქონე პაციენტებისთვის უკვე მიღებული და დადასტურებულად ეფექტიანი მკურნალობის მეთოდია. ბოლო მტკიცებულებები ვარაუდობს, რომ ის ტვინის ხუთზე მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტებისთვისაც ეფექტიანია და შედეგებს შეიძლება მეტასტაზების რაოდენობაზე მეტად სიმსივნის საერთო მოცულობა განსაზღვრავდეს.

თუმცა ტვინის 15 და მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტების უმეტესობას ჯერ კიდევ მთელი ტვინის რადიოთერაპია უტარდება, მიუხედავად ცუდი ნეიროკოგნიტიური შედეგებისა და ცხოვრების ხარისხის გაუარესებისა.

კვლევის დეტალები

იმის დასადგენად, შეეძლოთ თუ არა ტვინის 15 და მეტი მეტასტაზის მქონე პაციენტებს სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიით სარგებლის მიღება, მკვლევრებმა გადახედეს ხაზოვან ამაჩქარებელზე დაფუძნებული სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიით ნამკურნალები 118 პაციენტის შედეგებს.

კვლევის ძირითადი საბოლოო წერტილი იყო ხარისხის ≥ 3 რადიაციული ნეკროზი; მეორეული საბოლოო წერტილები მოიცავდა ≥ 5 ქულით ნეიროკოგნიტიურ გაუარესებას, ლოკალურ კონტროლს, ინტრაკრანიალურ პროგრესირების გარეშე გადარჩენასა და საერთო გადარჩენას.

ყველაზე გავრცელებული პირველადი სიმსივნე ფილტვის კიბო იყო (48%), რომელსაც მოჰყვებოდა მელანომა (21%) და ძუძუს კიბო (15%). ნამკურნალები დაზიანებების მედიანური რაოდენობა თითო სესიაზე 20 იყო და 15-დან 94-მდე მერყეობდა. პაციენტების სიმსივნის მედიანური საერთო მოცულობა 7 cc იყო. პაციენტების უმეტესობამ (82%) ფრაქციონირებული სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიით 24 Gy დოზა სამ ფრაქციად მიიღო.

სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგიის ჩატარებისას პაციენტთა 19%-ს წარსულში მთელი ტვინის რადიოთერაპია ჰქონდა მიღებული, ხოლო 24%-ს — სტერეოტაქტიკური რადიოქირურგია.

შედეგები

ძირითადი საბოლოო წერტილი დაფიქსირდა ოთხ პაციენტში (3,2%), რომლებსაც ხარისხის ≥ 3 რადიაციული ნეკროზი ჰქონდათ; ნებისმიერი ხარისხის რადიაციული ნეკროზის მაჩვენებელი კი 15,3% იყო.

რადიაციული ნეკროზის „შედარებით დაბალი“ მაჩვენებელი მიანიშნებს, რომ მკურნალობის ეს მიდგომა „უსაფრთხო იქნება“.

კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მეორეული შედეგი პაციენტის მიერ მოწოდებული შედეგების საზომი საინფორმაციო სისტემის (PROMIS)-8 მოკლე ფორმის განმეორებითი ქულებით შეაფასეს.

ექვსთვიანი დაკვირვების პერიოდში 31 პაციენტიდან 20-ში (64,5%) PROMIS ქულები სტაბილური დარჩა, ხოლო ხუთ პაციენტში (16%) გაუმჯობესება დაფიქსირდა. დარჩენილ ექვს პაციენტს PROMIS ქულების ხუთზე მეტი ქულით შემცირება გამოუვლინდა. ამ შემცირებებიდან ორი სიმსივნის პროგრესირებას, ერთი რადიაციულ ნეკროზს, ერთი სამაშველო მთელი ტვინის რადიოთერაპიას, კიდევ ერთი კი lurbinectedin მკურნალობას უკავშირდებოდა. ბოლო დაკვირვებისას პაციენტთა 47%-ს PROMIS ქულა 35-ზე მაღალი ჰქონდა, რაც ზოგად პოპულაციაში საშუალო ნორმალური ქულის — 50-ის — გათვალისწინებით მნიშვნელოვანი მიგნებაა.

მთლიანობაში პაციენტთა 97,6%-ში ლოკალური კონტროლი მიიღწა. დაშორებული ინტრაკრანიალური წარუმატებლობის კუმულაციური სიხშირე 46% იყო. პაციენტთა მთელ ჯგუფში საერთო გადარჩენის მედიანა 5,8 თვე იყო და 12. თვეზე პაციენტთა თითქმის 30% ცოცხალი იყო.

პაციენტებმა, რომლებსაც წარსულში ტვინის რადიოთერაპია არ ჰქონდათ მიღებული, უფრო დიდხანს იცოცხლეს, ვიდრე მათ, ვისაც ასეთი მკურნალობა ჩატარებული ჰქონდა: ამ ჯგუფებში გადარჩენის მედიანური ხანგრძლივობა შესაბამისად 7,4 და 4,6 თვე იყო (P = 0,034). ტვინის მეტასტაზების დიაგნოზის თარიღიდან გამოთვლილი საერთო გადარჩენა 11,3 თვე იყო, ხოლო რადიოთერაპიის არმიმღებ პაციენტებში — 9,2 თვე.

ავტორებმა აღნიშნეს, რომ მათი ანალიზის შეზღუდვები იყო რეტროსპექტიული დიზაინი, პაციენტების ჰეტეროგენული პოპულაცია და ობიექტური კოგნიტიური მონაცემების მქონე პაციენტების შეზღუდული რაოდენობა. ამიტომ ეს კვლევა ჯერ არსებულ პრაქტიკას არ ცვლის და უფრო მეტად ახალ გამოყენებას გვთავაზობს.

ამასთან, თითოეული პაციენტის შესაძლებლობა, ურთიერთქმედებდეს გარემოსთან და დამოუკიდებლად ფუნქციონირებდეს, გადარჩენის ხანგრძლივობისგან დამოუკიდებლად ძალიან მნიშვნელოვანია როგორც თავად პაციენტისთვის, ისე მისი ოჯახის წევრებისა და მომვლელებისთვის. ეს პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისა და მათთვის უფრო შინაარსიანი ცხოვრების შეთავაზების კრიტიკული ნაწილია.