თავზურგტვინის სითხის ანალიზი იმუნოთერაპიაზე პასუხის პროგნოზირებისთვის

თავზურგტვინის სითხეში შეღწეული იმუნური სისტემის უჯრედების ანალიზით თავის ტვინის მეტასტაზებში სიმსივნის მიკროგარემოს დახასიათება შესაძლებელი ხდება – ეს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა.

კვლევის თანახმად, ამ მიკროგარემოს დახასიათება თავის ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში იმუნოთერაპიაზე პასუხის პროგნოზირების ახალი მეთოდია.

ქვემოთ მოცემულია „თავზურგტვინის სითხის“ ანატომიური აღწერა:

- დაკავშირებული თემა: თავის ტვინის სიმსივნის სიმპტომები, სტადიები და მკურნალობა

თავზურგტვინის სითხის გამოკვლევა იმუნოთერაპიის ეფექტიანობის შესაფასებლად

Anti-PD1, anti-PD-L1 და anti-CTLA4 შემცველი იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორები (იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორები = ICIs) მნიშვნელოვან სარგებელს აჩვენებს პროგრესირებადი ან მეტასტაზური სოლიდური (ორგანოს) სიმსივნეების მქონე პაციენტებში, მათ შორის თავის ტვინის ზოგიერთი მეტასტაზის დროსაც. კერძოდ, იმუნიტეტზე დაფუძნებულმა ამ მკურნალობამ ფილტვის კიბოს და მელანომის მქონე ზოგიერთი პაციენტისთვის უკეთესი შედეგები უზრუნველყო. ეს სიმსივნეები (რომლებიც ყველა კიბოს 30-40%-ს წარმოადგენს), ძუძუს კიბოსთან ერთად, თავის ტვინში მეტასტაზების გამომწვევი სამი ყველაზე გავრცელებული კიბოა.

Nature Communications-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მონაწილე Joan Seoane ამბობს: „ამ კიბოებით გამოწვეული თავის ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტების შედეგების გაუმჯობესების ერთ-ერთი დიდი სირთულე ის არის, რომ ახალი მეტასტაზები შეიძლება პირველადი (ძირითადი) სიმსივნისგან მკვეთრად განსხვავდებოდეს და, შესაბამისად, იმუნიტეტზე დაფუძნებულ მკურნალობას სხვაგვარად პასუხობდეს.“

თავის ტვინის მეტასტაზები თავის ტვინის ყველაზე ხშირი სიმსივნეა და დაავადების რთულ მიმდინარეობას უკავშირდება. პაციენტების ნაწილი იმუნოთერაპიით მკურნალობისგან სარგებელს იღებს, უმრავლესობა კი – ვერა. ამ მკურნალობაზე პასუხის პროგნოზირებისთვის საჭიროა სიმსივნის ნიმუშების დახასიათება. თავის ტვინის სიმსივნეების ანატომიური მდებარეობისა და ქირურგიული ჩარევის რისკის გამო, თავის ტვინის მეტასტაზებიდან ნიმუშების აღება რთულია.

როგორც Joan Seona-ს ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა წინა კვლევამ, ისე სხვა ჯგუფების შედეგებმა დაამტკიცა, რომ თავზურგტვინის სითხე შეიძლება თავის ტვინის სიმსივნეების გენომურ მახასიათებლებზე სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლეოდეს და ამიტომ მისი თხევად / ლიკვიდურ ბიოფსიად გამოყენება შესაძლებელია.

ამ მიგნებების გაგრძელებად, მკვლევრებმა ეს კვლევა ჩაატარეს იმის დასადგენად, შესაძლებელია თუ არა თავზურგტვინის სითხის ანალიზით კიბოს უჯრედების იმუნოლოგიური მდგომარეობის ეფექტიანად დახასიათება.

კვლევის დეტალები

ამ ჰიპოთეზის შესამოწმებლად Joan Seoane-ს გუნდმა თავის ტვინის მეტასტაზების მქონე 48 პაციენტისგან აღებული თავზურგტვინის სითხის (BOS) ნიმუშები გააანალიზა. ეს ნიმუშები ბარსელონის კლინიკურ საავადმყოფოში ნიმუშების გამოყენებაზე სრული თანხმობის მიმცემთა, ისევე როგორც Vall d’Hebron-ის საუნივერსიტეტო საავადმყოფოში (HUVH) ნამკურნალები პაციენტების თავდადების წყალობით იქნა მიღებული. ნიმუშების შეგროვება ამ საავადმყოფოების ნეიროქირურგიული სამსახურების ძალისხმევისა და გამოცდილების წყალობით გახდა შესაძლებელი.

მკვლევრებმა თავის ტვინის მეტასტაზებში იმუნური უჯრედების არსებობა შეაფასეს და პარალელურად თავზურგტვინის სითხის იმუნური უჯრედების პროფილი შეადგინეს.

მათ თავზურგტვინის სითხე მასში არსებული უჯრედების ტიპების დასადგენად შეისწავლეს და მეტასტაზური დაზიანებიდან მიღებულ უჯრედებს შეადარეს.

Joan Seoane: “ამ ორს შორის მსგავსებების დადგენით ჩვენ ვაღწერთ ახალ, მინიმალურად ინვაზიურ მეთოდს, რომელიც ამ პაციენტებში იმუნოთერაპიაზე პასუხის პროგნოზირების საშუალებას მოგვცემს. ამ პიონერულმა მიდგომამ შეიძლება უფრო ზუსტად წარმართოს კლინიკური გადაწყვეტილებები ამ პაციენტების იმუნიტეტზე დაფუძნებული სტრატეგიებით მკურნალობისას.“

- დაკავშირებული თემა: იმუნოთერაპია და კიბოს ვაქცინა

თავზურგტვინის სითხის ანალიზით Joan Seoane-ს გუნდმა შეძლო იმუნური სისტემის იმ  T უჯრედების გამოვლენა, რომლებიც სიმსივნეს ცნობენ, და მათგან მკურნალობისას აქტიურთა ამოცნობა.

Joan Seoane: „თითოეულ T უჯრედს აქვს უნიკალური თანმიმდევრობა, რომელიც კონკრეტულ კიბოს უჯრედს ცნობს. როცა ისინი თვალთვალსა და დამიზნებას იწყებენ, ეს უჯრედები აქტიურდება და მრავლდება. ამ კვლევის წყალობით შევძელით იმუნური უჯრედების ინდივიდუალური თანმიმდევრობების ამოცნობა და ამგვარად გამოვავლინეთ სიმსივნესთან მებრძოლი იმუნური უჯრედები და გავარჩიეთ, როგორ ვითარდებოდნენ ისინი დროთა განმავლობაში.“

კვლევა ასევე ბარსელონის გენომური ანალიზის ეროვნულ ცენტრთან – გენომური რეგულაციის ცენტრთან (CNAG – CRG) თანამშრომლობით ჩატარდა. CNAG – CRG-ის ერთუჯრედიანი გენომიკის გუნდის ხელმძღვანელის, Holger Heyn-ის ხელმძღვანელობით მომუშავე ჯგუფმა scRNA-seq ტექნოლოგიით დაახლოებით 6000 უჯრედის ტრანსკრიპტომის (კონკრეტულ უჯრედში ყველა mRNA-ის ერთობლიობის) სეკვენირება ჩაატარა.

Holger Heyn ამ კვლევას ასე აჯამებს: „ერთუჯრედიანი ტრანსკრიპტომის სეკვენირება რამდენიმე სხვადასხვა დაავადების აღმოჩენისა და მონიტორინგისას უმაღლეს გარჩევადობას უზრუნველყოფს. როგორც მეტასტაზში, ისე თხევად ბიოფსიაში კლონური T უჯრედების გამოვლენა განსაკუთრებით საინტერესოა. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ეს მიდგომა სისტემატური დაავადებების გამოვლენის ახალ გზებს ხსნის.“

დასკვნა

კვლევის შედეგების მიხედვით, თავზურგტვინის სითხეში მიღწეული იმუნური უჯრედები თავის ტვინის მეტასტაზში აღწერილი უჯრედების მახასიათებლებს იმეორებს და, შესაბამისად, იმუნიტეტზე დაფუძნებულ მკურნალობაზე პასუხის ახალ ბიომარკერებს შეიძლება წარმოადგენდეს.