ზოგადი ანესთეზია 1842 — წამალი ტანჯვის წინააღმდეგ
მართალია, ანესთეზიამდე ჩატარებული ოპერაციების საშინელი რეალობის დავიწყება შეუძლებელია, მაგრამ თანამედროვე სამყაროში, ალბათ, მაინც გვავიწყდება.
მე-19 საუკუნის ცნობილ რომანებისა და პიესების ავტორს Fanny Burney-ს მასტექტომიის, ანუ ძუძუს კიბოს ოპერაციის, ტკივილის ატანა მხოლოდ ერთი ჭიქა ღვინით უწევდა; Burney ოპერაციის მაგიდის გარშემო მდგომ შვიდ მამაკაცს ეჭირა. იმ დღეებზე Burney ამბობს:
„როდესაც საშინელი ფოლადი — სკალპელი — პირველად ჩაესო ძუძუს და ერთდროულად ვენები, არტერიები, ხორცი და ნერვები იჭრებოდა, დავიწყე ყვირილი, რომელიც ჭრის მთელი დროის განმავლობაში შეუჩერებლად გაგრძელდა. შემდეგ, როცა დანის მკერდის ძვალზე სრიალი ვიგრძენი, მივხვდი, რომ ფხეკა დაიწყო. მთელი პროცესი პირდაპირი მნიშვნელობით წამება იყო და ყვირილის გარდა არაფრის გაკეთება შემეძლო.“
ზოგადი ანესთეზია უგონო მდგომარეობაა, რომლის დროსაც გამოიყენება წამლები, რათა პაციენტმა ქირურგიული ოპერაცია ტკივილის გარეშე გადაიტანოს. ანესთეზიის ადრეული ფორმები, ოპიუმის სახით, პრეისტორიულ პერიოდამდე მიდის. ინკების შამანები სხეულის კონკრეტული უბნის ადგილობრივი გაუტკივარებისთვის კოკას ფოთლებს იყენებდნენ. თუმცა თანამედროვე ოპერაციებისთვის შესაფერისი ზოგადი ანესთეზიის აღმოჩენას, ჩვეულებრივ, სამ ამერიკელს მიაწერენ: ექიმ Crawford W. Long-სა და სტომატოლოგებს Horace Wells-სა და William Morton-ს.
- 1842 წელს Long-მა პაციენტს კისრიდან კისტა ამოაჭრა, როდესაც პაციენტი ეთერს ისუნთქავდა.
- 1844 წელს Wells-მა მრავალი კბილი ამოიღო „სიცილის აირის“ სახელით ცნობილი აზოტის ქვეჟანგის გამოყენებით.
- Morton ცნობილი გახდა და გაზეთების ყურადღება მიიპყრო 1846 წლის საჯარო დემონსტრაციით, რომლის დროსაც მის მიერ ასისტირებულმა ქირურგმა პაციენტის ყბიდან სიმსივნის ამოსაკვეთად ეთერი გამოიყენა. 1847 წელს ქლოროფორმიც გამოიყენეს, თუმცა მას ეთერზე მაღალი რისკები ჰქონდა. Morton-ის პრაქტიკის შემდეგ ანესთეტიკების გამოყენება სწრაფად გავრცელდა.
1847 წელს პლასტიკური ქირურგიის ერთ-ერთი პიონერი Johann Friedrich Dieffenbach წერდა:
„მშვენიერი ოცნება, რომ ტკივილი წაგვერთმეოდა, რეალობად იქცა. ტკივილი ჩვენი მიწიერი არსებობის უმაღლესი ცნობიერებაა და ამავე დროს ყველაზე მკაფიო შეგრძნება იმისა, თუ რამდენად შორსაა ჩვენი სხეული სრულყოფილებისგან. ახლა ტკივილმა ადამიანის მიერ აღმოჩენილი ეთერის ორთქლის ძალის წინაშე თავი უნდა დახაროს.“
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: საანესთეზიო საშუალებების გამოყენება
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Frances Burney (1752–1840), Johann Friedrich Dieffenbach (1795–1847), Crawford Williamson Long (1815–1878), Horace Wells (1815–1848), William Thomas Green Morton (1819–1868)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.