ზრდასრული ონკოლოგიური პაციენტებისთვის ინფექციების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის რეკომენდაციები

ინფექციები კიბოს დიაგნოზის დასმიდან პირველი წლის განმავლობაში კიბოსთან დაუკავშირებელი სიკვდილის მეორე ყველაზე ხშირი მიზეზია. კიბოსთან დაუკავშირებელი სიკვდილის პირველი მიზეზი გულ-სისხლძარღვთა მოვლენებია. ეს ხაზს უსვამს აუცილებლობას, ონკოლოგებმა უზრუნველყონ პაციენტების ძირითადი ვაქცინაციების განახლება. ამ კონტექსტში ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) მიერ გამოქვეყნებული გაიდლაინები კიბოს მქონე პაციენტებისა და მათი ოჯახის წევრების ვაქცინაციის შესახებ სახელმძღვანელო ინფორმაციას გვთავაზობს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ინფექციებისგან იმ ადამიანების დაცვა, რომლებიც კიბოს მკურნალობას გადიან, რადგან მათი იმუნური სისტემა სუსტდება.

ზრდასრული ონკოლოგიური პაციენტების ვაქცინაციის განახლებულ ASCO-ს გაიდლაინში გათვალისწინებულია შემდეგი:

• ამ განახლებული ვაქცინაციის გაიდლაინის შემქმნელმა ექსპერტთა პანელმა არსებული მტკიცებულებები განიხილა და რეკომენდაციები შეიმუშავა სოლიდური (ქსოვილიდან-ორგანოდან წარმოშობილი) სიმსივნეებისა თუ სისხლისა და ძვლის ტვინის კიბოს მქონე ზრდასრულთა ვაქცინაციისთვის. მათ შორის არიან ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის (HSCT), ქიმერული ანტიგენის რეცეპტორის T-უჯრედული (CAR T-უჯრედული) თერაპიისა და B-უჯრედების შემამცირებელი თერაპიის მიმღები პაციენტები. ასევე მოცემულია მითითებები პაციენტებთან კონტაქტში მყოფი ოჯახის წევრების ვაქცინაციის შესახებ.
• პანელმა 102 პუბლიკაცია შეისწავლა, მათ შორის 24 სისტემური მიმოხილვა, 14 რანდომიზებული კონტროლირებადი და 64 არარანდომიზებული კვლევა.
• შეფასებულ ვაქცინებს შორისაა COVID-19-ის, გრიპის, A და B ჰეპატიტების, რესპირატორულ-სინციტიური ვირუსის (RSV), Tdap-ის (ტეტანუსის, დიფთერიის, ყივანახველის), ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV), ინაქტივირებული პოლიოსა და ცოფის ვაქცინები.
• ავტორებმა აღნიშნეს, რომ პაციენტების იმუნურმა მდგომარეობამ და კიბოს მკურნალობამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს ვაქცინაციისა და რევაქცინაციის სტრატეგიებზე, კიბოს არმქონე ზრდასრული მოსახლეობისთვის გაცემულ ზოგად რეკომენდაციებთან შედარებით.

ვაქცინები და სპეციალური რეკომენდაციები

პირველი ნაბიჯია პაციენტების ვაქცინაციის სტატუსის დადგენა და იმის უზრუნველყოფა, რომ ახლად დიაგნოზირებული კიბოს მქონე ზრდასრულებსა და მათი ოჯახის წევრებს კიბოს მკურნალობის დაწყებამდე ჩატარებული ჰქონდეთ სეზონური, ასაკზე ან რისკზე დაფუძნებული საჭირო ვაქცინაციები. თუ დანაკლისი არსებობს, იდეალურ შემთხვევაში პაციენტები კიბოს მკურნალობის დაწყებამდე 2-4 კვირით ადრე უნდა აიცრან; თუმცა არაცოცხალი ვაქცინები შეიძლება მკურნალობის დროს ან მის შემდეგაც ჩატარდეს.

COVID-19-ის ვაქცინა

არაცოცხალი (ინაქტივირებული) ვაქცინა.

COVID-19-მა მთელ მსოფლიოში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი საფრთხე შექმნა. კიბოს მქონე ყველა პაციენტმა და მათი ოჯახის წევრებმა სეზონური COVID-19-ის ვაქცინა უნდა მიიღონ.

HSCT-ის ან CAR T-უჯრედული თერაპიის შემდეგ პაციენტებმა COVID-19-ის ვაქცინა მკურნალობის დასრულებიდან სულ მცირე 3 თვის შემდეგ უნდა მიიღონ. B-უჯრედების დამაქვეითებელი (შემამცირებელი) თერაპიის მიმღები პაციენტები კი COVID-19-ის ვაქცინაციისთვის მკურნალობის დასრულებიდან სულ მცირე 6 თვის შემდეგ ხელახლა უნდა შეფასდნენ.

ინფლუენცის (გრიპის) ვაქცინა

არსებობს როგორც ცოცხალი (ცხვირის სპრეის ფორმით), ისე ინაქტივირებული (ინექციური) ფორმები. კიბოს მქონე პაციენტებისთვის, ჩვეულებრივ, ინაქტივირებული ფორმა რეკომენდებულია. თურქეთში ინაქტივირებული ფორმა ხელმისაწვდომია.

გრიპმა ონკოლოგიურ პაციენტებში შეიძლება სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს. კიბოს მქონე ყველა პაციენტმა და მათი ოჯახის წევრებმა გრიპის ყოველწლიური ვაქცინა უნდა მიიღონ.

HSCT-ის ან CAR T-უჯრედული თერაპიის შემდეგ პაციენტებს გრიპის ვაქცინის მიღება მკურნალობის დასრულებიდან სულ მცირე 3 თვის შემდეგ შეუძლიათ.

სარტყლისებრი ჰერპესის ვაქცინა

სარტყლისებრი ჰერპესი (Herpes Zoster) იმუნური სისტემის დასუსტებისას განვითარებული დაავადებაა, რომელსაც მტკივნეული გამონაყარი ახასიათებს. კიბოს მქონე პაციენტებში, განსაკუთრებით ქიმიოთერაპიისა და იმუნოსუპრესიული მკურნალობის პროცესში, სარტყლისებრი ჰერპესის რისკი ზოგად მოსახლეობასთან შედარებით 3-9-ჯერ მაღალია. ამიტომ ზოსტერის რეკომბინანტული ვაქცინა (RZV) ონკოლოგიური პაციენტებისთვის დაცვის მნიშვნელოვან საშუალებად არის რეკომენდებული. არაცოცხალ RZV ვაქცინას ეფექტიანობისა და უსაფრთხოების დადასტურებული პროფილი აქვს. იდეალურ შემთხვევაში ის შეიძლება კიბოს მკურნალობამდე ან მკურნალობის დროს ჩატარდეს და მაღალი წარმატებით აღკვეთს სარტყლისებრ ჰერპესსა და ისეთ გართულებებს, როგორიცაა პოსტჰერპესული ნევრალგია. ამ კონტექსტში ონკოლოგების მიერ პაციენტებისთვის სარტყლისებრი ჰერპესის ვაქცინის რეკომენდაცია ინფექციის კონტროლის მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნება.

A და B ჰეპატიტების ვაქცინა

ინაქტივირებული ვაქცინა.

A და B ჰეპატიტები ღვიძლის ინფექციების გამომწვევი ვირუსებია. კიბოს მქონე პაციენტებმა და მათი ოჯახის წევრებმა A და B ჰეპატიტების ვაქცინები უნდა მიიღონ; ისინი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოგზაურობის წინ რისკის შეფასებისას.

რესპირატორულ-სინციტიური ვირუსის (RSV) ვაქცინა

ინაქტივირებული ვაქცინა. თურქეთში ჯერ ხელმისაწვდომი არ არის.

RSV ვირუსია, რომელიც განსაკუთრებით მცირეწლოვანი ბავშვებისა და დასუსტებული იმუნური სისტემის მქონე ადამიანებისთვის შეიძლება სახიფათო იყოს.

კიბოს მქონე პაციენტებისთვის ამჟამად RSV ვაქცინის ზოგადი რეკომენდაცია არ არსებობს, თუმცა რისკის ქვეშ მყოფი პირებისთვის მომავალი ვაქცინების კვლევები მნიშვნელოვანია.

Tdap-ის (ტეტანუსის, დიფთერიის, ყივანახველის) ვაქცინა

ინაქტივირებული ვაქცინა.

Tdap ვაქცინა ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველისგან იცავს. კიბოს მქონე პაციენტებმა და მათი ოჯახის წევრებმა Tdap-ის რეკომენდებული ვაქცინაციის გრაფიკი უნდა დაიცვან.

ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) ვაქცინა

ინაქტივირებული ვაქცინა.

HPV ვირუსია, რომელსაც კიბოს ზოგიერთი ტიპის გამოწვევა შეუძლია. HPV-ის ვაქცინა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდა ზრდასრულებისა და რისკის ქვეშ მყოფი პირებისთვის. ონკოლოგიურ პაციენტებს ურჩევენ, ექიმებთან განიხილონ, შეუძლიათ თუ არა HPV-ის ვაქცინის მიღება.

ინაქტივირებული პოლიოს ვაქცინა

პოლიო ვირუსია, რომელმაც შეიძლება მძიმე დამბლა გამოიწვიოს. კიბოს მქონე პაციენტებმა და მათი ოჯახის წევრებმა ინაქტივირებული პოლიოს ვაქცინა უნდა მიიღონ, განსაკუთრებით სამოგზაურო რეგიონის რისკის გათვალისწინებით.

ცოფის ვაქცინა

ინაქტივირებული ვაქცინა.

ცოფი დაავადებაა, რომელიც შეიძლება ფატალური იყოს. კიბოს მქონე პაციენტებმა ცოფის ვაქცინა უნდა მიიღონ, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მიემგზავრებიან რისკიან რეგიონებში, სადაც ცხოველებთან კონტაქტი შეიძლება ჰქონდეთ.

პრაქტიკაში

კიბოს მქონე პაციენტებისა და მათი ოჯახის წევრების ვაქცინაცია ინფექციის რისკს ამცირებს და კიბოს მკურნალობის წარმატებას შეიძლება ზრდიდეს. კლინიკურმა სპეციალისტებმა პაციენტებსა და მომვლელებს ვაქცინაციაზე ინფორმაცია და მითითებები უნდა მიაწოდონ. ამ პროცესში სწორ და განახლებულ ინფორმაციაზე წვდომას სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს.

კიბოსთან ბრძოლაში ინფექციებისგან დაცვის სტრატეგიად ვაქცინაციის მნიშვნელობის უგულებელყოფა დაუშვებელია. ASCO-ს გაიდლაინები ამ სფეროში უახლეს ინფორმაციას გვაწვდის და როგორც ჯანდაცვის პროფესიონალებს, ისე ონკოლოგიურ პაციენტებს გზას უკვალავს. ეს ყოვლისმომცველი მიდგომა ხაზს უსვამს კიბოსთან ბრძოლაში ჰოლისტიკური ხედვის მნიშვნელობას და პაციენტების საერთო ჯანმრთელობის დაცვას უწყობს ხელს.