Covid-19-dan sağalanların yarısında MR (maqnit-rezonans) görüntülərində ürək əzələsi zədəsi tapıldı

Yeni tədqiqat Covid-19 infeksiyası və yüksək troponin səviyyəsi olan xəstəxanadakı 148 pasiyentin təxminən yarısında 2 ay sonra ürək maqnit-rezonans görüntülərində (CMR) müəyyən miokard zədəsi olduğunu göstərdi.
London Universitet Kollecindən Dr. Marianna Fontana və həmkarları belə yazırlar: “Nəticələrimiz ağır Covid-19 xəstəliyindən sağalmış və troponini yüksəlmiş bu pasiyent altqrupunda davam edən lokallaşmış (bölgəvi) miokard iltihabının (ürək əzələsi zədəsinin) əvvəlki hesabatdan daha az tezlikdə olsa da, bəzi pasiyentlərdə qaldığını və klinik problem yarada biləcəyini göstərir.”
Kohortun %26-sında müəyyən edilmiş ürək anormallıqları qeyri-işemik (miokarditəbənzər gec qadolinium güclənməsi (LGE) daxil), %22-sində işemik ürək pozuntuları ilə (infarkt və ya induksiya edilə bilən işemiya) əlaqəli, %6-sında isə ikili patologiya kimi təsnif edildi.
148 pasiyentin %89-unda sol mədəcik (LV) funksiyası normal idi. LV disfunksiyası olan 17 pasiyentin (pasiyentlərin %11-i) yalnız 4-ündə atım fraksiyası %35-dən aşağı idi. LV disfunksiyası miokard infarktı ilə əlaqəli olan 9 pasiyentin 6-sında məlum işemik ürək xəstəliyi tarixçəsi vardı.

Yuxarıdakı görüntü: Zədələnmiş ürəyin bazal və apikal kəsiklərinin MRG görüntüsü. Mavi azalmış qan axınını, narıncı isə yaxşı qan axınını təmsil edir. Şəkildə tünd mavi ürəyin aşağı hissəsini göstərir, buna görə miokard qan axını çox azalır. Ağ-qara angioqrafiya ürəyin bu hissəsini qanla təmin edən damarın tıxandığını göstərir.
“Miokardit nümunəli” LGE-si olan heç bir pasiyentdə bölgəvi divar hərəkəti anormallığı yox idi və nə qəbul, nə də ən yüksək troponin dəyərləri miokardit diaqnozunun göstəricisi idi.
Stəkanın yarısı doludur
“Stəkanın yarısı doludur” yanaşmasını seçən müəllif Graham D. Cole Twitter-də troponin müsbət Covid-19 pasiyentləri ilə qarşılaşmadan yalnız 2 ay sonra pasiyentlərin təxminən yarısında MR-də böyük ürək anormallıqları olmadığını bildirdi. Cole “Bunun vacib olduğunu düşünürük: yüksəlmiş troponinlə çox ağır xəstələnmiş qrupda belə ürək zədəsinə dair sübutun olmaması geniş yayılmışdı.”
Tədqiqatçılar hesabatlarını “Məlumatlarımızın Covid-19-dan sağalanlarda xroniki iltihabın, diffuz fibrozun və ya uzunmüddətli LV disfunksiyasının üstün xüsusiyyət olması fərziyyəsinə qarşı çıxdığına inanırıq.” şəklində yekunlaşdırırlar.
Fortana isə “Erkən “bələdçi” tədqiqatda Covid-19-dan sağalan pasiyentlərin üçdə ikisində diffuz fibroz və ödemə uyğun yüksəlmiş T1 və T2-nin çox rast gəlməsi ilə anormal tapıntıların MR sübutları vardı. Daha geniş, çoxmərkəzli tədqiqat və daha yaxşı nəzarətlərlə əldə etdiyimiz nəticələr aşağı ürək çatışmazlığı göstəricisi və daha az davam edən iltihab göstərir; bu, arxayınlaşdırıcıdır.” dedi. Həmçinin müxtəlif zədə nümunələrinin “ürək xəstəliyi olan şəxslərin ağır xəstəliyə tutulma ehtimalı daha yüksək olduğundan tapılmış zədələrin ən azı bəzilərinin əvvəlcədən mövcud ola biləcəyi” ehtimalı daxil olmaqla fərqli mexanizmlərin işlədiyini göstərdiyini qeyd etdi.
Müəllif Tushar Kotecta-nın da daxil olduğu tədqiqat qrupu miokarditəbənzər zədənin mədəcik disfunksiyası olmayan halların %88-ində üç və ya daha az miokard seqmenti ilə məhdud olduğunu, hər iki mədəciyin funksiyasının miokarditi olmayanlardan fərqlənmədiyini bildirdi.
Fortana “Biz ‘miokarditəbənzər’ sözünü istifadə edirik, lakin histologiyamız yoxdur. Qrupumuz əslində bunun çoxunun mikrovaskulyar laxtalanma (mikroangiopatik tromboz) olacağından şübhələnir. Daha yeni antikoaqulyasiya (laxtanın qarşısını alma) strategiyalarının fayda verə biləcəyi həyəcanvericidir.”
Merilend ştatının Gaithersburg şəhərindəki CVPath İnstitutundan Aloke V. Finn tədqiqatçıların Covid-19-da klinik və ya görüntüləmə tapıntılarını təsvir etmək üçün miokardit terminindən istifadəni tam dayandırmasını istəyir. Müsahibədə Finn “MRG miokardit diaqnozu qoya bilməz. Bu, tədqiqatçıların da qəbul etdiyi kimi, ən yaxşı şəkildə histologiya tələb edən spesifik diaqnozdur.” dedi. Finn-in CVPath-dəki qrupu SARS-CoV-2 infeksiyasından sonra miokarditin patoloji sübutunu göstərən məlumatlar dərc edib. “Klinisist kimi miokarditi düşünəndə exoya və LV qramına baxıram, divar hərəkəti anormallığının və troponin yüksəkliyinin olub-olmadığını görürəm. Lakin koronar arteriyalar normaldırsa və hər şey mövcuddursa, onda differensial diaqnozda miokarditi düşünürəm” dedi. “Lakin bu halların çoxunda müəlliflərin haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, pasiyentlərin çoxu həqiqətən miokardit diaqnozu almaq üçün lazım olanlara malik deyildi.” Fontana-nın Covid-19-dan sağalanlarda MR-in aşkar etdiyinin mikrotromblar olması təklifi ilə razılaşır.
“Bu tapıntıların mikrotrombların mövcudluğunu aşkarlamaq baxımından qrupumun və digərlərinin son autopsiya tədqiqatlarına uyğun olması çox mümkündür. Lakin bunu dəqiq bilmirik, çünki heç kim əvvəl klinikada bu mövcudluğu araşdırmayıb və əslində mikrotrombların MR-də necə görünə biləcəyini bilmirik.”
Xülasə və nəticə
Yüksəlmiş troponinli, sağalma dövründəki Covid-19 pasiyentlərini araşdıran indiyədək ən geniş tədqiqatın 148 iştirakçısı Londondakı altı xəstəxanadan birində müalicə almışdı. Anormal troponin səviyyəli pasiyentlərə evə buraxıldıqdan sonra ürək MRG müayinəsi təklif edildi və onlar Covid-19 olmayan pasiyentlər və nəzarət qrupundakı 40 sağlam könüllü ilə müqayisə edildi.
Pasiyentlərin orta qalma müddəti 9 gün idi və %32-sinin reanimasiya şöbəsində ventilyator dəstəyinə ehtiyacı vardı. Yarısından bir qədər çoxunda (%57) hipertoniya, %7-sində əvvəlki miokard infarktı, %34-ündə diabet, %46-sında hiperxolesterolemiya vardı və %24-ü siqaret çəkirdi. Orta bədən kütlə indeksi 28,5 kg /m2 idi.
MRG izləməsi Covid-19 diaqnozunun təsdiqindən orta hesabla 68 gün sonra aparıldı.
Cole Twitter-də nəticələrin həm sağ qalanların qərəzinə, həm də yönləndirmə qərəzinə məruz qaldığını qeyd etdi. “Həkimlərin müalicə idarəçiliyinə məlumat vermə ehtimalının aşağı olduğunu düşündüyü həssas pasiyentləri yoxlamadıq.”
Fontana nəticələrin Covid-19-u olan, lakin xəstəxanaya yerləşdirilməyən və ya yerləşdirilən, amma yüksək troponini olmayan şəxslərdə nə baş verdiyi barədə heç nə bildirmədiyini söylədi.
O, təklif etdiklərinin xüsusilə təkrarlanarsa, uzunmüddətli sekvellər (xəstəlikdən qalan pozuntular) üçün daha yüksək və ya aşağı riskli pasiyentləri müəyyən etməyin irəli yolu olduğunu və nəticələri yaxşılaşdıra biləcək strategiyalara məlumat verdiyini əlavə etdi.
ƏLAQƏLİ MÖVZULAR
- Covid-19 dünya və Türkiyə üzrə aktual statistika
- Koronavirus haqqında son xəbərlər və elmi yeniliklər
Mənbələr
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.