Məzmuna keç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tibbi onkologiya mütəxəssisi

COVID-19 üzrə son yeniliklər – Evdə götürülən yaxma nümunələri, Xroniki COVID-19, Səhlənkarlıqlar, ECMO-nun müalicədə istifadəsi, Məktəblərin açılması riskləri

COVID-19 üzrə son yeniliklər – Evdə götürülən yaxma nümunələri, Xroniki COVID-19, Səhlənkarlıqlar, ECMO-nun müalicədə istifadəsi, Məktəblərin açılması riskləri

Dünyanı təsiri altına alan yeni tip koronavirusun (SARS-CoV-2) səbəb olduğu COVID-19 pandemiyasıüzrə son yeniliklərdən bəhs etdiyimiz yazımıza gəlin birlikdə baxaq.

Evdə götürülmüş nümunələrlə COVID-19 testi

Yeni tədqiqatda evdə şəxsin özünün götürdüyü səthi (burundaxili) yaxma və klinisistlərin götürdüyü dərin (burun-udlaq) yaxma ilə aparılan COVID-19 testlərininnəticələri müqayisə edildi. 185 iştirakçı ilə tədqiqatda evdə götürülən yaxma nümunələri klinisistlərin götürdüyü nümunələrin test nəticələri ilə müqayisə edildikdə SARS-CoV-2-ni %80 həssaslıq və %98 spesifikliklə aşkarladı. Nəticələr əvvəllər 30 iştirakçı ilə aparılmış, xəstələrin özlərinin topladığı nümunələri %100 həssas və %95 spesifik tapan tədqiqatı dəstəkləyir.

Təlimatları və evdə yaxma nümunəsi götürmək üçün lazım olan avadanlığı ehtiva edən test dəstinin istifadə olunduğu tədqiqat pandemiya dövründə daha sürətli və evdən çıxmağa ehtiyac olmadan daha etibarlı test edilməsinə imkan verir. Bu, daha çox əlamətli şəxsin test edilməsini və başqaları ilə təması azaldaraq evdə təcridlə yoluxma riskinin azaldılmasınıasanlaşdırır.

Bununla yanaşı, iştirakçıların əksəriyyətinin səhiyyə sahəsində çalışanlar olması potensial məhdudiyyət yarada bilər. Səhiyyə işçisi olmayanların da nümunə götürməkdə yetərli olub-olmadığını müəyyən etmək üçün daha çox tədqiqat lazımdır.

Həkimlər xroniki COVID-19 barədə məlumatlılığa diqqət çəkirlər

İngiltərədə bir qrup həkim “uzunmüddətli COVID-19” adlandırdıqları vəziyyətin klinik tanınması üçün mübarizə aparır. Həkimlər məlumatlılığın olmaması səbəbindən minlərlə koronavirus xəstəsinin aylarla sürən əlamətlərə baxmayaraq müalicə və dəstək almadığını, risk altında olduğunu bildirirlər. Xroniki adlandırılan uzunmüddətli COVID-19-un bildirilmiş əlamətləri arasında davamlı ürək, bağırsaq və tənəffüs problemləri; dəridə xəstəlik əlamətləri; nevroloji və psixi problemlər; güclü yorğunluq və bəzən 16 həftədən uzun sürən təkrarlanan qızdırma var. Həkimlər xroniki COVID-19-un klinik tanınmalı, müşahidə olunan əlamətlərin mütləq qeydə alınaraq xəstələrin idarə edilməli olduğunu vurğulayırlar. Əks halda xəstəliyin yayılması ilə bağlı ciddi gecikmə və problemlərin yaşanacağı barədə xəbərdarlıq edirlər.

Səhlənkarlıqlar təəccübləndirməkdə davam edir

ABŞ-ın Alabama ştatında infeksionist Dr. Michael Saag COVID-19-dan sağaldıqdan sonra cəmiyyətin pandemiyaya reaksiyasından məyusolduğunu bildirir. Təsdiqlənmiş halların kəskin artmasına baxmayaraq, Saag mağazadakı insanların yarıdan azının maska taxdığınıvə bunun hələ də çox geniş yayıldığını deyir. Yeməklərin paketlə aparılması xidmətinin dayandırılmasının və bir yerdə eyni vaxtda 60 nəfərin olmasının çox narahatedici və üzücü olduğunu bildirən Dr. Saag: “Məndən başqa yalnız 1 nəfər maska taxmışdı. Digərləri maska taxmamaqla yanaşı bir araya gəlməkdən də çəkinmirdilər və maska taxdığım üçün sanki onlardan deyilmişəm kimi mənə qəribə baxırdılar” sözləri ilə təəccübünü ifadə edir.

Başqa sahələrdə də həkimlər xalqın koronavirusu ciddiyə almamasının onlara necə təsir etdiyindən danışırlar. Bəzi həkim və tibb bacıları əvvəllər qəhrəman kimi qarşılansalar da, epidemiyaya reaksiyanın getdikcə siyasiləşməsi səbəbindən indi özlərini müharibənin ön cəbhəsində sərf olunan əsgərlər kimi hiss etdiklərini bildirirlər.

ECMO-nun (həyat dəstəyi təmin edən intensiv terapiya tətbiqinin) COVID-19 xəstələrində istifadəsi

Ekstrakorporal həyat dəstəyi kimi tanınan ekstrakorporal membran oksigenasiyası (ECMO)ürəyi və ağciyərləri həyatı davam etdirmək üçün yetərli qaz mübadiləsi təmin edə bilməyən şəxslərə uzunmüddətli ürək və tənəffüs dəstəyi verən üsuldur. ECMO-nun inkişafında lider Robert Barlett COVID-19 xəstələrində bu texnologiyanın istifadəsi barədə fikirlərini paylaşdı. Müalicənin yalnız bütün ənənəvi yanaşmalar tükəndikdən sonra istifadə edildiyini izah edən Barlett daha erkən mərhələdə istifadəsinin müzakirə edildiyini, lakin hazırda heç kimin bunu ciddi tətbiq etmədiyini vurğulayır. Ağır COVID-19 hallarının sayı artdıqca son çarə müalicəsi kimi ECMO-ya marağın yüksək qalacağı görünür.

Məktəblər yenidən açılmalıdırmı?

Yeni tədqiqat 10-19 yaş arası uşaqların və gənclərin ailə üzvlərinə koronavirusu yoluxdurma ehtimalının yetkinlərdən və 10 yaşdan kiçik uşaqlardan daha yüksək olduğunu göstərdi.

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi (CDC) və Koreya CDC-də çalışan tədqiqatçılar yanvar-mart aylarında 5.706 koronavirus xəstəsi ilə təmas etmiş təxminən 60.000 şəxsin hesabatlarını təhlil etdilər. Nəticədə 10-19 yaşlı koronavirus xəstəsinin olduğu evlərdə təmaslıların təxminən %19-unun COVID-19 müsbət olduğu müəyyən edildi. Bu, yaş qrupları arasında ən yüksək göstərici idi, 10 yaşdan kiçik uşaqlarda isə ən aşağı göstərici %5,3 idi. Buna görə yoluxmuş şəxslə eyni evi paylaşanların qoruyucu vasitələrdən istifadə etməsi, şəxsi gigiyenaya diqqəti və sosial məsafə qaydalarına əməl etməsi yeni yoluxmaların qarşısını almaqda həyati rol oynayır.

Bu tapıntıları nəzərə aldıqda məktəblərin açılması ilə bağlı qərarların yenidən nəzərdən keçirilməsi çox vacibdir.

Nəticə

Yeni tədqiqatlarla COVID-19 pandemiyası haqqında məlumatımız hər gün artır. Bu da bizi yekun nəticəyə aparacaq ən əsas yoldur. Lakin bu müddətdə əl gigiyenasına diqqət, sosial məsafənin qorunması və lazım gəldikdə evdə də maska istifadəsinə diqqət pandemiyanın bitməsi üçün ən mühüm addımlardır.

Mənbələr

COVID-19 Update: Doc Fired for PPE Complaint, Swab Comparison - Medscape - Jul 22, 2020.

Görüş sorğusu

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Bu məqaləni birlikdə araşdıraq

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Drozdogan Köməkçisi

COVID-19 üzrə son yeniliklər – Evdə götürülən yaxma nümunələri, Xroniki COVID-19, Səhlənkarlıqlar, ECMO-nun müalicədə istifadəsi, Məktəblərin açılması riskləri

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

Söhbət və məxfilik məlumatı

Bu söhbətə Drozdogan Köməkçisi cavab verir. Səlahiyyətli sayt idarəçiləri onu keyfiyyət üçün nəzərdən keçirə bilər. Şəxsi məlumat paylaşmayın.

Cavablar OpenAI infrastrukturu ilə hazırlanır. Suallar və cavablar həmin xidmət tərəfindən işlənir; söhbət qeydləri saytımızda saxlanılır. Şəxsiyyət, əlaqə və ya şəxsi sağlamlıq məlumatlarını paylaşmayın.

0 / 1000

Yalnız məlumat üçündür; fərdi diaqnoz və ya müalicə məsləhəti verilmir.

Əlaqəli məqalələr

Bu mövzuda digər məqalələrə baxın.

Yeniliklərdən xəbərdar olun

Yeni məqalələri və elmi yenilikləri e-poçtla alın.

Google Analytics ümumi səhifələrdə bu pəncərədən asılı olmadan işləyir və analitik kukilərdən istifadə edə bilər. Buradakı seçiminiz yalnız xarici xidmətləri idarə edir.