Elektron siqaretlə adi siqaretin birlikdə istifadəsi düşünüldüyü qədər məsum deyil!

Yeni araşdırmaya görə elektron siqaretlə adi siqareti eyni vaxtda istifadə edən şəxslərdə toksik maddələrə məruzqalma yalnız siqaret çəkənlərdəki ilə demək olar ki, eyni səviyyədədir. Bu nəticə elektron siqareti tərgitməyə keçid vasitəsi sayan milyonlarla insan üçün mühüm xəbərdarlıqdır.

Siqaret istifadəsini azaltmaq və ya tamamilə dayandırmaq istəyən şəxslər çox vaxt elektron siqareti keçid vasitəsi kimi seçir. Lakin bu üsulun düşündüyümüz qədər təhlükəsiz olmaya biləcəyini göstərən güclü sübutlar ortaya çıxıb. Nicotine & Tobacco Research jurnalında 15 aprel 2025-ci ildə dərc olunan əhatəli tədqiqata görə həm siqaret, həm də elektron siqaret istifadə edənlər (ikili istifadəçilər) yalnız siqaret çəkən şəxslərlə oxşar səviyyədə toksik maddələrə məruz qalır. Üstəlik, bu insanlar yalnız elektron siqaret istifadə edənlərdən xeyli yüksək risk altındadır.

Araşdırmanın əhatəsi: kimlər nəzərdən keçirildi?

Bu nəticələr Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin Tütünə Nəzarət Araşdırmaları bölməsindən Zheng (Ashley) Xue-nin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqatda ortaya qoyuldu. Komanda ABŞ-da 2679 yetkin şəxsdən əldə olunan məlumatları təhlil etdi. İştirakçılar "Population Assessment on Tobacco and Health (PATH)" adlı, ölkə əhalisini təmsil edən araşdırmanın 5-ci dalğasında iştirak etmişdi.

• 1913 nəfər yalnız siqaret istifadəçisi,

• 316 nəfər yalnız elektron siqaret istifadəçisi,

• 450 nəfər isə ikili istifadəçi idi (həm siqaret, həm elektron siqaret).

Həmçinin iştirakçılar gündəlik və ya aylıq istifadə tezliyinə görə alt qruplara bölündü.

Mühüm nəticələr: toksik maddələrə məruzqalma

Tədqiqatda tütün məhsullarına bağlı toksik maddələrə məruzqalma müxtəlif biomarkerlərlə ölçüldü. Onlar arasında xüsusilə diqqət çəkənlər:

• NNAL (4-(methylnitrosamino)-1-(3-pyridyl)-1-butanol): tütün mənşəli, güclü kanserogen təsirli birləşmə.

• Uçucu üzvi birləşmələr (VOC): tənəffüs yolu xərçəngləri ilə əlaqələndirilmiş təhlükəli maddələr.

🔬 Nəticələr:

• İkili istifadəçilərlə yalnız siqaret çəkənlərin NNAL səviyyələri oxşar idi: (təxminən 312,02 ng/mg kreatinin səviyyəsinədək çata bilir).

• İkili istifadə yalnız elektron siqaret istifadəçilərindən xeyli yüksək toksik məruzqalma demək idi.

• Gündəlik istifadə səviyyəsi artdıqca toksik məruzqalma da aydın artırdı (P < 0,001).

• Ağır metallara məruzqalmada isə qruplar arasında əhəmiyyətli fərq tapılmadı.

Bu nəticələr elektron siqaretin zərərsiz olduğu barədə geniş yayılmış təsəvvürü bir daha şübhə altına alır.

Mütəxəssis xəbərdar edir: "İkili istifadə qoruyucu strategiya deyil!"

Tədqiqatın baş müəllifi Xue belə açıqlama verdi:

“ABŞ-da ən geniş yayılmış çoxməhsullu tütün istifadəsi forması siqaretlə elektron siqaretin birlikdə istifadəsidir. Siqareti tərgitmək və ya azaltmaq istəyən bir çox insan bu üsulu seçir. Lakin nəticələrimiz bu üsulun sağlamlığı qoruyan strategiya olmadığını, əksinə, zərəri davam etdirdiyini göstərir.”

İctimai sağlamlıq üçün aydın mesaj: siyasət və tənzimləmələr vacibdir!

Amerika Xərçəng Cəmiyyətinin Xərçənglə Mübarizə Şəbəkəsinin prezidenti Lisa A. Lacasse bu nəticələrin yalnız fərdlər deyil, ictimai sağlamlıq siyasətləri üçün də vacib olduğunu vurğulayır:

“Tütün istifadəsini azaltmaqda effektivliyi sübut olunmuş siyasətləri müdafiə etməyə davam etməliyik. Xüsusilə gənclər olmaqla heç kimin tütün məhsullarına başlamaması üçün güclü qanunlar qəbul etmək və tətbiq etmək vacibdir.”

Lacasse bu istiqamətdə aşağıdakı addımların vacibliyinə diqqət çəkir:

• Bütün ətirləndirilmiş tütün məhsullarının satışının dayandırılması,

• Tütün vergilərinin ciddi dərəcədə artırılması,

• Tüstü və buxarsız ictimai məkan siyasətlərinin genişləndirilməsi,

• Elmi əsaslı tərgitmə dəstək xidmətlərinə çıxışın artırılması.

Həmçinin FDA-nın ictimai sağlamlığa töhfə verməyən minlərlə qanunsuz tütün məhsulunu bazardan çıxarmaq üçün səlahiyyətindən tam istifadə etməli olduğunu vurğulayır.

Nəticə: tütün zərərlidir, ikili istifadə daha təhlükəli ola bilər

Bu tədqiqat insanlar arasında getdikcə yayılan bir yanlış təsəvvürü açıq ortaya qoyur:

Elektron siqaretlə adi siqaretin birlikdə istifadəsi sağlamlığı qorumur, əksinə, riski artırır. Buna görə siqareti tərgitmək istəyən şəxslərin tam tərgitmə strategiyasını mənimsəməsi və elmi dəstək xidmətlərindən yararlanması həyati əhəmiyyət daşıyır.