Millenial nəslində xərçəngə tutulma göstəriciləri artır

ABŞ-da X və Y nəsillərində xərçəngə tutulma göstəriciləri artır

Amerika Xərçəng Cəmiyyətindən Dr. Hyuna Sungun rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma ABŞ-da Y və X nəsillərində xərçəngə tutulma göstəricilərinin artdığını ortaya qoydu. Bu araşdırma The Lancet Public Health jurnalında dərc edildi. Tədqiqatçılar hər bir ardıcıl doğum qrupunda artım göstərən 8 xərçəng növü və əvvəlki nəsillərdə azalan 9 xərçəng növü olmaqla ümumilikdə 17 xərçəng növündə artım müəyyən etdilər.

Dr. Sung dedi: "Bu nəticələr 2-ci Dünya müharibəsindən sonra doğulan nəsillərdə artan xərçəng riskinə dair sübutları genişləndirir və erkən başlayan kolorektal xərçənglə piylənmə ilə əlaqəli bir neçə xərçəng növünü əhatə edən əvvəlki nəticələri daha geniş xərçəng növləri spektrinə şamil edir". Tədqiqatçılar xərçəng göstəricilərinin niyə artdığına dair aydın izah tapa bilməsələr də, doğum illəri ilə əlaqəli xərçəng meyillərini müəyyən etdiklərini bildirdilər.

Bu tədqiqatda Dr. Sung və komandası 25-84 yaşlı xərçəng xəstələrinə aid məlumatları təhlil etdilər. Tədqiqatçılar 23,6 milyon xərçəng xəstəsinə və xərçənglə əlaqəli 7,3 milyon ölümə dair məlumatları qiymətləndirdilər. Xəstələr beşillik doğum qruplarına ayrıldı.

Xərçəng insidansı göstəriciləri (XİG) ardıcıl doğum qruplarında 11 xərçəng növü üzrə artım göstərdi.

Xərçəng insidansı, müəyyən müddət ərzində müəyyən əhali qrupunda yeni diaqnoz qoyulmuş xərçəng hallarının sayını ifadə edir. Bu ölçü adətən hər 100000 nəfərə düşən yeni halların sayı kimi hesablanır və xərçəngin yayılmasını və paylanmasını anlamaqda mühüm göstəricidir.

Hansı xərçənglər?

Bu xərçənglər arasında mieloma, leykemiya, nazik bağırsaq, qalxanabənzər vəzi, böyrək və böyrəyin toplayıcı sistemi, mədəaltı vəzi, yumşaq toxuma və mədə xərçəngləri var. Qadınlarda isə qaraciyər və qaraciyərdaxili öd axacağı xərçəngi, qida borusu adenokarsinoması və HPV ilə əlaqəli olmayan ağız boşluğu və farinks (udlaq) xərçənglərində artım müəyyən edildi.

1955-ci ildə doğulan xəstələrlə müqayisədə 1990-cı ildə doğulan xəstələrdə

• nazik bağırsaq xərçənginin insidansı 3,56 dəfə artmışdı
• qalxanabənzər vəzi xərçəngi 3,29 dəfə
• böyrək və böyrəyin toplayıcı sistemi xərçəngi 2,92 dəfə və
• mədəaltı vəzi xərçəngi 2,61 dəfə olmaqla xərçəngə tutulma göstəriciləri 2 ilə 3 dəfə daha yüksək idi.

1955-ci ildə doğulan qadınlarla müqayisədə 1990-cı ildə doğulan qadınlarda qaraciyər və qaraciyərdaxili öd axacağı xərçənginin rastgəlmə göstəricisi 2,05 dəfə daha yüksək olduğu halda, 1985-ci ildə doğulan qadınlarda HPV ilə əlaqəli olmayan ağız boşluğu və ya udlaq xərçənglərinin rastgəlmə göstəricisi 1,26 dəfə daha yüksək idi.

Tədqiqatçılar xərçəng insidansı meyillərində doğum qrupu təsirinin 11 xərçəngin 8-ində statistik əhəmiyyətli olduğunu (Pcohort <0,05), qalxanabənzər vəzi xərçəngi, yumşaq toxuma xərçəngi və qadınlarda qida borusu adenokarsinoması üçün isə əhəmiyyətli olmadığını bildirdilər.

Ölüm göstəriciləri

Mortalite (ölüm) məlumatları 11 xərçəngin 8-i üçün mövcud idi. Mieloma və leykemiya üzrə ölüm göstəriciləri 1990 qrupunda 1955 qrupu ilə müqayisədə daha aşağı idi. Nazik bağırsaq, qalxanabənzər vəzi və yumşaq toxuma xərçənglərində ölüm göstəriciləri qruplar arasında sabit qaldığı halda, mədəaltı vəzi və böyrək/böyrəyin toplayıcı sistemi xərçənglərində ölüm göstəriciləri dəyişkənlik göstərdi.

Qadınlarda qaraciyər və qaraciyərdaxili öd axacağı xərçəngi üzrə isə sonrakı doğum qruplarında ölüm artımı müşahidə edildi. 1955 qrupu ilə müqayisədə 1980 qrupundakı qadınlarda qaraciyər və qaraciyərdaxili öd axacağı xərçəngi üzrə ölüm göstəricisi 1,36 dəfə daha yüksək idi.

• Gənc yetkinlərdə (25-49 yaş) ən sürətli illik insidans artımları:

  • Mədəaltı vəzi xərçəngi: 4,34 faiz; 25-29 yaş aralığında.
  • Nazik bağırsaq xərçəngi: 4,22 faiz; 25-29 yaş aralığında.
  • Böyrək və böyrək ləyəni xərçəngi: 3,93 faiz; 35-39 yaş aralığında.

• Əksər xərçəng növləri üzrə gənc yetkinlərdə ölüm göstəriciləri:

  • Ümumiyyətlə, ya azaldı, ya da sabit qaldı.
  • Lakin: Qadınlarda qaraciyər və qaraciyərdaxili öd axacağı xərçəngi üzrə ölüm göstəricisi hər il 1,95 faiz artdı (Page <0,05).

Şərh

Gənc nəsillər arasında artan xərçəng göstəriciləri xərçəng riskinin nəsillərarası fərqlərini ortaya qoyur və gələcək xərçəng yükünün erkən göstəricisi kimi qəbul edilir. Gənc nəsillərdəki bu yüksək risk davam edərsə və əhali səviyyəsində təsirli müdaxilələr həyata keçirilməzsə, xərçənglə mübarizədə onilliklər ərzində əldə edilən irəliləyişlər dayana və ya geriyə gedə bilər. Bu araşdırma X və Y nəsillərindəki əsas risk amillərini müəyyənləşdirmək və profilaktika strategiyalarını inkişaf etdirmək üçün ciddi ehtiyac olduğunu göstərir.