Serviks (uşaqlıq boynu) xərçəngi haqqında bilinməli 5 mühüm məqam

Xərçəngin hər növü üçün məlumatlılıq çox vacibdir. Serviks (uşaqlıq boynu) xərçəngi kimi bəzi növlərdə isə bu məlumatlılıqla xərçəng riskini əhəmiyyətli azaltmaq əlimizdədir. Həyat tərzinin və lazımi testlərin müntəzəm aparılmasının həyati əhəmiyyətini göstərən çoxlu nümunə ilə qarşılaşırıq. Pap smear (uşaqlıq boynu xərçəngi skrininq testi) verilməsinin artması ilə son 40 ildə serviks xərçəngindən həyatını itirən qadınların göstəricisi %50-dən aşağı düşmüşdür. Bununla belə, serviks xərçəngi adətən erkən əlamət vermədiyi üçün bu 5 mühüm məqama diqqət çəkmək faydalıdır.

• Uşaqlıq boynu xərçənginin əlamətləri və müalicəsi

1. Ən yayğın səbəb insan papilloma virusudur (HPV)

Uşaqlıq boynu xərçənglərinin %95-dən çoxunun əsasında HPV infeksiyası var. HPV infeksiyası cinsi yolla ötürülür. Virusun ən yayğın növləri HPV 16 və HPV 18 bütün serviks xərçəngi hallarının təxminən yüzdə 70-inin səbəbidir. Təkcə ABŞ-də hər il təxminən 14 milyon yeni HPV infeksiyası görülür. Bəziləri müalicə edilir, lakin davam edən infeksiyalar ciddi sağlamlıq problemləri yarada bilər.

• HPV – Human Papillomavirus nədir və necə xərçəngə səbəb olur?

2. Serviks xərçənginin adətən qarşısını almaq mümkündür

İndiyə qədər FDA tərəfindən təsdiqlənmiş və bazarda olan üç HPV vaksini var. Birincisi HPV 16 və HPV 18-dən qorunmaq üçün 2006-cı ildə təsdiqlənmiş Gardasildir. İkincisi 2009-cu ildə təsdiqlənmiş Cervarixdir. Digər yüksək riskli HPV növlərindən qoruduğu göstərilmiş üçüncü vaksin Gardasil 9 isə 2014-cü ildə təsdiqlənmişdir. Bu vaksinlərin serviks, vulva və vaginal xərçənglərin qarşısını almaqda yüzdə 97 effektiv olduğu göstərilmişdir. Oğlan və qız uşaqlarına ideal olaraq 11-12 yaş arasında HPV vaksini tövsiyə edilir. Bununla belə, 26 yaşına qədər HPV vaksini oluna bilər.

HPV vaksinasiya təlimatı yeniləndi! Bu münasibətlə HPV vaksininin nə olduğunu öyrənək

3. Homoseksual / biseksual qadınlar da uşaqlıq boynu xərçəngi riski daşıyır

Kişinin adətən daşıyıcı olduğu HPV kimi yoluxucu xəstəliklərdə çoxpartnyorluq riski artırır. Lakin bu, qadınlarda homoseksual əlaqənin serviks xərçəngi riski daşımadığı demək deyil. Bütün qadınlar da lazımi testləri müntəzəm verməlidir.

4. 21 yaş və yuxarı bütün qadınlar müntəzəm test verməlidir

Serviks xərçəngi üçün rutin skrininq olaraq ildə bir çanaq / ginekoloji müayinə və dövri Pap smir testi aparılmalıdır. Pap testi üçün hüceyrələr uşaqlıq boynundan götürülür və beləliklə orada anormallıq olub-olmadığı görünür. 21 - 29 yaş arasındakı qadınlar nəticələri normaldırsa üç ildən bir Pap testi verməlidir. 30 - 65 yaş arasındakı qadınlar nəticələri normal olduğu müddətdə beş ildən bir Pap testi verməlidir.

• Pap smear testinin nəticəsinin anormal olması nə deməkdir?

5. Serviks xərçəngi erkən mərhələlərdə adətən əlamət vermir

Serviks xərçəngi qanaxmaya səbəb ola bilər, lakin qadınlar bəzən qeyri-müntəzəm qanaxma yaşadığından bu, qeyri-adi görünmür. Çox vaxt xəstəlik ağrı və ya başqa şəkildə özünü göstərmir. Bu da müntəzəm skrininqin vacibliyini yenidən xatırladır. Problemdən şübhələnən qadınlar mümkün əlamət və şikayətlərini gözardı etməməli, tibbi qiymətləndirmədən keçməlidirlər.