Tibbi ultrasəs 1957 – Görüntüləmə texnologiyası

Ultrasonoqrafiya (USG), insan qulağının qəbul edə bilməyəcəyi qədər yüksək tezlikli səs dalğalarından istifadə edir. Bu texnikada ultrasəs zondu yüksək tezlikli səs dalğaları göndərir və bu dalğalar bədən orqanlarından geri əks olunur. Şotlandiyalı həkim Ian Donald gəmilərin sualtı qayıqları aşkarlamaq üçün istifadə etdiyi sonar texnologiyasından ilhamlanaraq bənzər üsulun dölün uşaqlıqdaxili vəziyyətini görüntüləmək üçün də istifadə oluna biləcəyini düşündü.

1957-ci ildə Dr Donald əməliyyatdan əvvəl şiş şübhəsi olan bir qadını müayinə etmək üçün ultrasəsdən istifadə etdi. Qadında yumurtalıq kisti olduğunu müəyyənləşdirdi və onun asanlıqla çıxarıla biləcəyini düşünərək əməliyyatı həyata keçirdi. 

1959-cu ildə Donald dölün başından aydın ultrasəs görüntüsü alına bildiyini ilk dəfə müşahidə etdi. Həkimlər dölün normal inkişaf edib-etmədiyini, həmçinin uşaqlıqda neçə döl olduğunu müəyyənləşdirmək üçün ultrasəsdən istifadə etməyə başladılar. Ultrasəs dölün yaşını, ürək qüsurlarını və doğuş üçün mövqeyini müəyyənləşdirmək üçün də istifadə oluna bilər. Radiasiyadan istifadə etmədiyinə görə ultrasəs rentgenin təhlükəsiz alternativi hesab edilir.

Ultrasəs skanerləri 1960-cı illərdə kommersiya istifadəsinə təqdim edildi və 1970-ci illərdə görüntü yaradılmasında kompüter texnologiyası əhəmiyyət qazandı.

Bu gün ultrasəsin istifadə sahələri bunlardır:

• Əzələləri, vətərləri, orqanları və şişləri görüntüləmək və ya onların üçölçülü təsvirlərini yaratmaq üçün istifadə olunur.
• Ürəyin quruluşunun exokardioqramlarını yaratmaq üçün istifadə olunur.
• Doppler ultrasəs qan damarlarındakı qan axınını araşdırmaq üçün istifadə olunur.
• Güclü ultrasəs impulsları litotripsiya zamanı öd və böyrək daşlarını parçalamaq üçün də istifadə oluna bilər.

Məqalə şəklinin izahı: Üçölçülü ultrasəs vasitəsilə ana bətnindəki dölün görüntüləri çəkilə bilər.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Paul Langevin (1872–1946), Ian Donald (1910–1987)

• Əvvəlki mövzu: Dölün monitorinqi 1957 – Ana bətnindəki körpənin tibbi izlənməsi
• Növbəti mövzu: Süni kardiostimulyator 1958 – Ürək döyüntülərini tənzimləyən möcüzə