Ürək-damar xəstəlikləri üçün əvvəllər proqnozlaşdırılmayan risk: elektron siqaret!

Elektron siqaretlər getdikcə populyarlaşır. Bununla yanaşı, son vaxtlar siqareti buraxmağa köməkçi kimi təqdim edilən bu cihazlar haqqında daha çox tədqiqat aparılır. Son olaraq JAMA Kardiologiya Jurnalında elektron siqaretlə ürək-damar xəstəliyi riski arasındakı əlaqəni qiymətləndirən yeni, diqqətçəkən tədqiqat dərc olundu. Tədqiqat elektron siqaret istifadə edən şəxslərin ürək-damar sağlamlığını təhlükəyə ata biləcəyini ortaya qoydu.

Kardiovaskulyar sistem, başqa adı ilə qan dövranı sistemimiz ürək, damar və qan dövranımızla əlaqəlidir

Elektron siqaret bilindiyi kimi adi siqaretçəkməni təqlid edən elektron cihazdır. Kartric, batareya və püskürdücüdən ibarət, içindəki maye buxarlandırılaraq adi siqaret kimi istifadə olunan bu cihaz son dövrdə inanılmaz artım göstərib. Ölkəmizdə satışının qadağan olmasına baxmayaraq istifadəsinin getdikcə artdığını görürük. Amerikada yetkinlərin %3,7-si, yəni təxminən 9 milyon yetkin elektron siqaret istifadə edərkən gənclərdə bu nisbətin 2011-2015 arasındakı qısa, 4 illik müddətdə tam 4 qatına çatdığınıvə %16 olduğunu görürük. Bu qorxulu rəqəmlərlə birlikdə gəlin tədqiqatın təfərrüatlarına baxaq:

Tədqiqat

Tədqiqat komandasının fərziyyəsinə görə müntəzəm elektron siqaret istifadə edənlərdə oksidativ stres artır və ürəyin avtonom stimullarının tarazlığı pozulur. Hər ikisi ürək-damar risk amilidir.

Komanda bunu araşdırmaq üçün yaşları 21 ilə 45 arasında dəyişən, ənənəvi siqaret istifadə etməyən və heç bir dərman müalicəsi almayan şəxslərdən seçdikləri 23 sağlam elektron siqaret istifadəçisini eyni xüsusiyyətli, elektron siqaret istifadə etməmiş 19 sağlam şəxsdən ibarət nəzarət qrupu ilə müqayisə edib.

Tədqiqatçılar bu müddətdə iştirakçıların elektrokardioqramlarını (EKG) çəkərək ürəkdöyünmə sürətini həm sakit istirahətdə, həm də tənəffüs zamanı yoxladılar, onları yüksək tezlikli, aşağı tezlikli, çox aşağı tezlikli olmaqla 3 sinfə ayırdılar. Həmçinin oksidativ stresi yoxlamaq üçün qan analizləri apardılar.

Buna görə aşağı tezlikli hissə artım göstərdi, eyni zamanda aşağı tezliklilərin yüksək tezliklilərə nisbəti də artdı. Yəni elektron siqaret istifadə edənlərin ürək avtonom sistem tarazlığının simpatik sistem tərəfə dəyişdiyi görüldü.

Simpatik sistemin ürək-damar sistemini nəzarətə alması, məsələn, təcili hallarda baş verir; təhlükə anında adrenalin səviyyəsi artırılaraq “fight or flight”, yəni döyüş və ya qaç cavabı yaradılır.

Oksidativ stresin qiymətləndirilməsində aşağı sıxlıqlı lipoproteinin (pis xolesterin kimi tanınan LDL) oksidləşə bilmə səviyyəsində artım aşkarlandı.

Bütün nəticələr ümumilikdə qiymətləndiriləndə nəzarət qrupu ilə müqayisədə elektron siqaret istifadəçilərinin tütünə bağlı həm artmış ürək simpatik fəaliyyətinə, həm də artmış oksidativ stresə daha meylli olduğu görünür.

Nəticə olaraq elektron siqaret istifadəsinin fizioloji təsirlərinin əksər istifadəçilərdə ürək-damar sağlamlığına ciddi təsir göstərə biləcəyi vurğulanır. Tədqiqat komandasının öz sözləri ilə: “Elektron siqaret buxarındakı əsas bioaktiv maddə nikotin parçalanma məhsulları ilə müəyyən edilə bilməyən zərərə səbəb ola bilər. Müntəzəm elektron siqaret istifadə edən şəxslərdə ürək-damar riskini artıran fizioloji təsirlər yaranır”.