استفاده از CRISPR برای ویرایش جنین انسان آغاز شد

فناوری ژنتیکی CRISPR/CAS9 که یکی از بزرگ‌ترین اکتشافات قرن 21 معرفی می‌شود، به شکلی بحث‌برانگیز در جنین‌های انسانی برای ویرایش ژن مورد استفاده قرار گرفته بود. تا کنون چین کشوری بود که بیشترین تمرکز را بر این حوزه داشت. بر اساس تازه‌ترین مطالعه منتشرشده، گروهی از دانشمندان در آمریکا نیز با استفاده از روش crispr موفق به تغییر ساختار ژنتیکی جنین‌های انسانی شدند. این مطالعه نخستین آزمایش انجام‌شده در آمریکا با crispr بر روی جنین‌ها به شمار می‌رود.

روش CRISPR/CAS9 امکان ویرایش ژن در هر نقطه‌ای از ژنوم انسان را فراهم می‌کند. این فناوری از نظر نظری توانایی خارج کردن ژن آسیب‌دیده و قرار دادن ژن سالم به جای آن را دارد. مراکز پژوهشی در بسیاری از کشورهای جهان به‌طور فشرده برای این هدف فعالیت می‌کنند. در سال 2015، گروهی از دانشمندان در چین موفق شدند با استفاده از crispr تغییراتی در جنین انسانی ایجاد کنند که ساختار ژنتیکی آن مشکلات جدی داشت؛ اما جنینی که ساختار ژنتیکی آن تغییر کرده بود به انسان منتقل نشد. چین با 3 مطالعه منتشرشده تا کنون همچنان در این زمینه پیشتاز است. مطالعاتی که هر روز منتشر می‌شوند باعث شده‌اند کشورهای بسیاری آزمایش‌های crispr خود را افزایش دهند.

هر فناوری جدید در حوزه ژنتیک، ضمن ارائه نتایج هیجان‌انگیز برای بشریت، نگرانی‌هایی را نیز به همراه می‌آورد.

درباره ویرایش ژن در جنین با CRISPR چه نگرانی‌هایی وجود دارد؟

• ویرایش ژنتیکی در اسپرم، تخمک و جنین که با عنوان «مهندسی رده زایا» نیز شناخته می‌شود، بسیار بحث‌برانگیز است. زیرا تغییراتی که در این سلول‌ها ایجاد می‌شوند می‌توانند به نسل‌های بعد منتقل شوند. به همین دلیل، از نظر بسیاری از مراجع علمی، استفاده از crispr برای تغییرات ژنتیکی در جنین‌ها بسیار پرخطر و غیراخلاقی است.
• آکادمی ملی علوم آمریکا در بیانیه سال گذشته خود تأکید کرد که تغییرات ژنتیکی در جنین فقط می‌توانند برای درمان بیماری‌های ژنتیکی به کار روند. دفتر اطلاعات آمریکا نیز با اشاره به اینکه فناوری crispr به‌آسانی قابل استفاده است و می‌تواند به‌عنوان سلاح کشتار جمعی به کار رود، تهدیدهای بالقوه را گزارش کرده است.
• Crispr هنوز روشی است که پژوهش درباره آن در «محیط آزمایشگاه» ادامه دارد. یکی از مهم‌ترین خطرهای این روش، احتمال بریدن DNA در خارج از نواحی هدف‌گیری‌شده است. این وضعیت می‌تواند باعث بروز جهش‌های خارج از هدف شود.
• نگرانی دیگر این است که ویرایش‌های ژنتیکی در جنین ممکن است موجب ایجاد نوزادان طراحی‌شده شوند. با ویرایش ژنتیکی سلول‌های زایا می‌توان جنین‌هایی با ساختار ژنتیکی دلخواه تولید کرد.

CRISPR/CAS9 برای درمان بیماری‌ها امید فراوانی ایجاد می‌کند. در کنار همه این موارد، این فناوری می‌تواند به‌آسانی به‌عنوان تهدیدی علیه بشریت استفاده شود. در علم باید همواره رفاه بشریت را هدف قرار دهیم و در برابر تهدیدهای بالقوه اقدامات احتیاطی انجام دهیم.