عوارض ناشناخته آمپول‌های کاهش وزن

چاقی مشکلی مهم برای سلامت در سراسر جهان و عامل خطر بسیاری از بیماری‌های مزمن است. داروهای نسل جدید، یعنی آگونیست‌های گیرنده GLP-1، با نقشی مهم در کنترل وزن، امید تازه‌ای برای مقابله با چاقی ایجاد کرده‌اند. اما آگاهی از عوارض نادر و گاهی جدی مرتبط با مصرف این داروها و مدیریت آن‌ها، برای موفقیت فرایند درمان اهمیتی حیاتی دارد. این مقاله به عوارض بالقوه آگونیست‌های گیرنده GLP-1 و اثر این عوارض بر متخصصان سلامت و بیماران می‌پردازد.

ژانویه 2023، نقطه عطفی مهم

تأیید سماگلوتاید، آگونیست گیرنده GLP-1، در ژانویه 2023 برای کنترل وزن (لاغرشدن)، آغاز دوره تازه‌ای در درمان چاقی بود. اما در ماه‌های اخیر، نهادهای تنظیم‌گر دارو عوارض نادر و گاهی جدی مرتبط با مصرف این داروها در درمان دیابت را نیز ثبت کرده‌اند. ممکن است برخی پزشکان از این عوارض آگاه نباشند.

در ادامه، داروهای تأییدشده FDA (سازمان غذا و داروی ایالات متحده) که به شکل تزریقی برای کاهش وزن مصرف می‌شوند، فهرست شده‌اند:

آمپول‌های لاغری و دیگر داروهای کاهش وزن ممکن است برای همه افراد مناسب نباشند و عوارض جانبی دارند.

شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده آمپول‌های کاهش وزن (آگونیست‌های گیرنده GLP-1) عبارت‌اند از:

1. تهوع: شایع‌ترین عارضه است که ممکن است در آغاز مصرف دارو بروز کند و با گذشت زمان کاهش یابد.
2. استفراغ: به دنبال تهوع، برخی مصرف‌کنندگان ممکن است استفراغ کنند.
3. اسهال: بروز اسهال هنگام مصرف این داروها شایع است.
4. یبوست: داروها ممکن است بر حرکات روده اثر بگذارند و در برخی مصرف‌کنندگان یبوست ایجاد کنند.
5. سردرد: سردرد از عوارض شناخته‌شده آگونیست‌های گیرنده GLP-1 است.
6. خستگی: هنگام مصرف دارو، برخی افراد ممکن است خستگی یا ضعف داشته باشند.
7. بی‌اشتهایی: چون داروها با سرکوب اشتها عمل می‌کنند، تمایل مصرف‌کنندگان به غذاخوردن ممکن است کم شود.
8. درد شکم: برخی مصرف‌کنندگان ممکن است درد شکم مرتبط با داروها داشته باشند.

اطلاعات تازه درباره عوارض آمپول‌های کاهش وزن

وقتی میلیون‌ها نفر با داروهایی مانند سماگلوتاید درمان می‌شوند، حتی عوارض نسبتاً نادر نیز ممکن است در شمار زیادی از افراد بروز کند.

با این حال، نادر بودن این رویدادهای نامطلوب و احتمال بیشتر بودن فواید نسبت به خطرها در چاقی شدید، آگاهی پزشکان و بیماران از این عوارض جدی را ضروری می‌کند.

آگونیست‌های گیرنده GLP-1، مانند سماگلوتاید و لیراگلوتاید، با تقلید برخی هورمون‌های روده، احساس سیری ایجاد می‌کنند. بیشتر عوارض آن‌ها به دستگاه گوارش مربوط است: تهوع، استفراغ، یبوست و اسهال. اما این عوارض در میان عوارض نادر و جدی‌ای که نگرانی فزاینده ایجاد کرده‌اند، قرار ندارند.

مشکلات جدی معده

JAMA در تحلیل تازه‌منتشرشده نشان می‌دهد که آگونیست‌های گیرنده GLP-1 در مقایسه با بوپروپیون، داروی قدیمی کاهش وزن، خطر پانکراتیت را نُه برابر می‌کنند. در مصرف‌کنندگان آگونیست‌های گیرنده GLP-1، انسداد روده چهار برابر و تخلیه‌نشدن معده سه برابر بیشتر رخ داد. با این حال، خطر مطلق این عوارض به‌ازای یک سال مصرف کمتر از 1% بود.

با این وجود، خطر مطلق این مشکلات جدی سلامت به‌ازای یک سال مصرف کمتر از یک درصد است. اگرچه این داروها عوارض شناخته‌شده‌ای مانند پانکراتیت حاد و بیماری کیسه صفرا دارند، نباید اثربخشی آن‌ها در کنترل وزن را فراموش کرد. با وجود افزایش قابل‌توجه خطر نسبی عوارض نادر و جدی، خطر کلی این عوارض در سطح پایین باقی می‌ماند.

عوارض بیهوشی

در بهار 2023، برخی مجلات علمی گزارش‌هایی درباره استفراغ یا آسپیراسیون بیماران مصرف‌کننده آگونیست‌های گیرنده GLP-1 هنگام بیهوشی منتشر کردند.

نکته قابل‌توجه این بود که برخی بیماران با وجود دستور پزشک برای نخوردن غذا پیش از عمل، به مقدار غیرعادی استفراغ کردند.

تصور می‌شود این مشکلات ناشی از کندشدن تخلیه معده توسط آگونیست‌های گیرنده GLP-1 باشد. انجمن متخصصان بیهوشی آمریکا توصیه می‌کند این داروها در روز جراحی مصرف نشوند و داروهای با دوز هفتگی، 7 روز پیش از عمل قطع شوند.

افزایش خطر خودکشی؟

در ماه ژوئیه، آژانس دارویی اروپا به دلیل موارد افسردگی و افکار خودکشی در مصرف‌کنندگان لیراگلوتاید یا سماگلوتاید، بررسی 150 مورد بالقوه خودآزاری و افکار خودکشی را آغاز کرد. اکنون این بررسی دیگر آگونیست‌های گیرنده GLP-1 را نیز دربر می‌گیرد و انتظار می‌رود نتایج همین ماه اعلام شود.

هنوز مشخص نیست که این موارد ناشی از داروها بوده‌اند یا نه. اما با دیگر داروهای درمان چاقی، مانند ریمونابانت، نیز افکار و رفتارهای خودکشی مشاهده شده بود. تأکید می‌شود که بیماران با سابقه خودکشی باید این داروها را با احتیاط مصرف کنند و از نزدیک پایش شوند.

برای پایداری اثر آگونیست‌های گیرنده GLP-1 بر وزن بدن، ممکن است مصرف طولانی‌مدت یا حتی مادام‌العمر لازم باشد. هنگام استفاده برای کاهش وزن، در حال حاضر درباره عوارض و مشکلاتی که ممکن است با گذشت زمان ایجاد شوند، اطلاعات کافی وجود ندارد.

نکات دیگر

پژوهش‌ها در جوندگان نشان داده‌اند که آگونیست‌های گیرنده GLP-1 ممکن است خطر کارسینوم مدولاری تیروئید را افزایش دهند. وجود خطر مشابه در انسان تنها پس از سال‌ها روشن می‌شود. مصرف دولاگلوتاید، لیراگلوتاید، سماگلوتاید و تیرزپاتاید (آگونیست دوگانه گیرنده GLP-1/GIP) در بیماران با سابقه کارسینوم مدولاری تیروئید ممنوع است.

بیماران مصرف‌کننده آگونیست‌های دوگانه، مانند تیرزپاتاید، یا سه‌گانه، مانند رتاتروتاید (GLP-1/GIP/گلوکاگون)، ممکن است از مصرف‌کنندگان تنها سماگلوتاید وزن بیشتری کم کنند. اما در مطالعات این آگونیست‌های دوگانه، عوارض گوارشی بیشتر دیده شده است.

در ادامه، خلاصه مقاله به شکل نمودار نقشه ذهنی دیده می‌شود:

در انتظار به‌روزرسانی راهنماها

راهنماهای استفاده از آگونیست‌های جدید گیرنده GLP-1 همچنان محدودند. راهنماهای بالینی موجود برای درمان چاقی پیش از عرضه این داروها تهیه شده بودند. انجمن‌های پزشکی اکنون به‌طور فشرده روی راهنماهای تازه‌ای کار می‌کنند که به پزشکان امکان استفاده ایمن و مؤثر از این داروها در کار بالینی را بدهد. به‌روزرسانی این راهنماها کمک بزرگی به استفاده مؤثر و ایمن از آگونیست‌های گیرنده GLP-1 خواهد کرد.

*

توضیح تصویر: تصویر مقاله با دستور زیر به‌وسیله ChatGPT 4.0 ساخته شده است: «تصویر هنری انتزاعی وبلاگ برای مقاله‌ای با عنوان «عوارض ناشناخته آمپول‌های کاهش وزن»»