گفتنِ «ورزش کن» کافی نیست! فرایندی سودمند اما دشوار برای بیماران سرطان

فعالیت جسمانی / ورزش برای بیماران سرطان

ورزش از عناصر مهم سبک زندگی است که به بیماران سرطان توصیه می‌شود، اما اجرای این توصیه برای برخی بیماران دشوار است. شواهد حاصل از برنامه‌های ویژه بیماران سرطان پستان نشان می‌دهند که رویکردی جامع‌تر لازم است. حمایت از بیماران برای حفظ انگیزه و پذیرش سبک زندگی فعال اهمیت دارد.

پژوهش‌های برجسته ورزش در سرطان، ارائه‌شده در ESMO 2024 

1. اثرات ورزش بر سرطان

پزشکان ورزش را اغلب برای پیشگیری از سرطان و درمان آن توصیه می‌کنند. همچنین، ورزش برای افزایش کیفیت زندگی افرادی که تشخیص سرطان گرفته‌اند اهمیت زیادی دارد. پژوهش‌های مشاهده‌ای در بیماران سرطان پستان نشان می‌دهند که ورزش بر سیر بیماری  اثرات مثبتی دارد.

پژوهش ارائه‌شده در کنگره ESMO سال 2024 با عنوان پژوهش سرطان پستان OptiTrain یک مطالعه مداخله‌ای 16 هفته‌ای بود که تمرین تناوبی با شدت بالا را با تمرین‌های مقاومتی یا تمرین‌های هوازی ترکیب کرد. در این پژوهش، 240 زن شرکت کردند و این برنامه ورزشی را در آغاز شیمی‌درمانی اجرا کردند. در پایان پژوهش مشاهده شد که این برنامه بر سیر بیماری سرطان پستان اثرات مثبتی داشته است. بقای کلی و بقای عاری از سرطان پستان در مقایسه با گروه کنترل با مراقبت استاندارد، نتایج معناداری داشتند. به‌ویژه نشان داده شد که مداخله تمرین تناوبی با شدت بالا همراه با تمرین‌های مقاومتی، بر بقای کلی اثر چشمگیری داشته است.

اهمیت برنامه‌های شخصی‌سازی‌شده

با وجود این فواید، برنامه‌ها باید به شکلی طراحی شوند که با ارزش‌ها و باورهای افراد سازگار باشند. به این ترتیب، پایبندی بیماران به تمرین‌های توصیه‌شده آسان‌تر می‌شود. به‌ویژه بیماران دارای سیر نامطلوب‌تر بیماری و/یا نشانه‌های بیماری، ممکن است هنگام خستگی یا مواجهه با عوارض جانبی درمان، برای ادامه ورزش با دشواری روبه‌رو شوند.

2. نقش فناوری

برخی فناوری‌ها، برای مثال ویدئوکنفرانس یا برنامه‌های تلفن همراه، ممکن است تعامل بیمار را تسهیل کنند. این فناوری‌ها به‌ویژه برای افراد دور از بیمارستان مزیت بزرگی دارند. در پژوهش دیگری که در کنگره ارائه شد، مشاهده شد که برنامه‌های ورزشی شخصی‌سازی‌شده شامل مربیگری از راه دور و یادگیری تعاملی، کیفیت زندگی را به‌طور معناداری افزایش داده‌اند. پژوهش eMouvoir در 684 بیمار مبتلا به سرطان پستان انجام شد و داده‌های 12 ماهه ارزیابی شدند. در پرسش‌نامه فرم کوتاه 36 سؤالی، در نمره‌های خلاصه سلامت جسمانی (p=0.03) و سلامت روان (p=0.01)، طی 4 ماه بهبود معناداری مشاهده شد. بااین‌حال، این فایده در طول 1 سال ادامه پیدا نکرد.

3. رابطه کاهش وزن و ورزش

در پژوهشی که با تلفن، مداخله کاهش وزن و ورزش با شدت متوسط یا زیاد را تشویق می‌کرد، 540 بیمار سرطان پستان اولیه بررسی شدند. در پژوهش کاهش وزن سرطان پستان، در شرکت‌کنندگان مداخله کاهش وزن، مدت ورزش با شدت متوسط یا زیاد طی دوره 6 ماهه در مقایسه با گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافت. در گروه مداخله، به‌طور میانگین در هفته 40 دقیقه افزایش مشاهده شد، اما در گروه کنترل این افزایش رخ نداد.

بیمارانی که در هفته بیش از 150 دقیقه ورزش با شدت متوسط یا زیاد داشتند، در مقایسه با افراد دارای کمتر از 150 دقیقه، کاهش وزن بیشتری داشتند. پیگیری طولانی‌تر برای ارزیابی ارتباط افزایش ورزش با خطر عود سرطان پستان و مرگ لازم است. بااین‌حال، داده‌های کاهش وزن بسیار مهم هستند، زیرا می‌دانیم چاقی خطر عود بیماری را افزایش می‌دهد. بنابراین، بیماران برای فعالیت بیشتر انگیزه نیرومندی دارند. افزون بر این، کاهش وزن فایده ملموسی ایجاد می‌کند که کیفیت زندگی بیماران را افزایش می‌دهد.

4. زیان‌های نداشتن فعالیت جسمانی

در نهایت، نشان داده شد که ورزش نکردن با میزان بالاتر بار نشانه‌ها و شکایت‌ها مرتبط است (p<0.001). همچنین، پایبندی کمتر به پایش از راه دور بیمار (p<0.028) و مشارکت کمتر در منابع آموزشی دیجیتال (p<0.001) نیز در میان بیماران غیرفعال رایج است. این پژوهش دنیای واقعی با ارزیابی 1850 بیمار، نشان داد که نزدیک به 50% از بیماران از نظر جسمانی غیرفعال هستند. این داده‌ها بر اهمیت انتقال فواید ورزش به بیماران از راه پیگیری، پایش و مربیگری منظم تأکید می‌کنند.

نتیجه‌گیری

داده‌های ارائه‌شده در کنگره نشان می‌دهند که توصیه‌های ساده ممکن است برای پذیرش رفتارهای سالم سبک زندگی توسط بیماران سرطان کافی نباشند. رویکردی ساختارمندتر برای کمک به بیماران در غلبه بر دشواری‌های رایج لازم است. متخصصان سلامت و همه ذی‌نفعان مراقبت سرطان باید در نظر داشته باشند که ورزش در پیشگیری از سرطان، مدیریت نشانه‌ها و روند بهبودی، کمک مهمی است. درعین‌حال، برنامه‌ها باید بر اساس نیازهای شخصی, نگرش‌ها و اهداف افراد شخصی‌سازی شوند. به این ترتیب، بیماران می‌توانند انگیزه خود را حفظ کنند و تغییری پایدار در رفتار ایجاد کنند. در نهایت، فناوری‌های به‌کاررفته در سلامت می‌توانند فرصت‌های مهمی برای شناسایی افراد در معرض پایبندی پایین و کمک به پذیرش سبک زندگی فعال با مداخلات به‌موقع فراهم کنند.