هدفی تازه در درمان سرطان: مونوکسید کربن

مونوکسید کربن (CO) گازی سمی است و در عین حال مولکول پیامرسانی برای ارتباط میان سلولها است. برخی مطالعات حاکی از اثرهای بالقوه CO در برابر سرطان پستان هستند. بااینحال دادههای مربوط به اثر آن در انسان محدود است.
سرطان پستان و مسمومیت با مونوکسید کربن
در اکتبر 2020، مجله Scientific Reports مطالعهای منتشر کرد که با فهرست زنان دچار مسمومیت CO میان سالهای 2002 و 2009 در پایگاه ملی مسمومیت تایوان، رابطه CO با خطر سرطان پستان را بررسی کرد. در مقایسه زنانی که تا سال 2014 پیگیری شدند، یعنی 7.053 نفر، با 42.318 زن بدون مسمومیت CO، خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان دچار مسمومیت پایینتر بود (%0,7 در برابر %1,0)؛ تفاوت %0,3 از نظر آماری معنادار بود.
با در نظر گرفتن عواملی مانند سن، درآمد ماهانه، موقعیت جغرافیایی، پرفشاری خون، دیابت و چربی خون بالا، پژوهشگران احتمال دادند مسمومیت CO در انسان اثر محافظتی بالقوهای در برابر سرطان پستان داشته باشد. البته از این یافته نباید نتیجه گرفت که میتوان از مسمومیت CO برای پیشگیری یا درمان سرطان استفاده کرد؛ بلکه باید به مسیر پیامرسانی سلولی CO بهعنوان هدفی بالقوه در درمان سرطان اندیشید. این موضوع ممکن است ارزش پژوهش داشته باشد. کاهش خطر سرطان پستان پس از مواجهه با CO را میتوان به اثر سمی مستقیم CO و مرگ سلولهای سرطانی در پی هیپوکسی شدید (کمبود اکسیژن) نسبت داد.
بااینحال مطالعه کاستیهایی دارد: عواملی مانند سابقه خانوادگی، سابقه تولیدمثل، فعالیت بدنی و شاخص توده بدنی وارد بررسی نشدهاند؛ با توجه به نادر بودن سرطان پستان در مردان، شرکتکننده مردی وجود نداشت؛ شرکتکنندگان نسبتاً جوان بودند (میانگین سن 34 بود)؛ و میان افراد دچار مسمومیت CO و افراد بدون آن، مرحله سرطان پستان و وضعیت ER/PR/HER2 مقایسه و بقا ارزیابی نشده بود. بنابراین نمیتوان در این باره نظر قطعی داد و به مطالعات بیشتری نیاز است.
خلاصه مطالعات دیگر درباره رابطه سرطان و مونوکسید کربن
- در موشهایی که سلولهای سرطان پانکراس انسانی زیر پوستشان وارد شده بود، گاز CO به کار رفت. مشاهده شد مواجهه با CO تکثیر سلولهای سرطان پانکراس انسانی را بهطور چشمگیری مهار کرد و میزان بقای موشها را دو برابر ساخت.
- در مطالعه حیوانی دیگری، اثر دوزهای کم CO بر ریزمحیط تومور بررسی شد و گزارش شد CO با تعدیل نفوذ سلولهای میلوئیدی / ماکروفاژها و فنوتیپ، پیشرفت سرطان ریه را مهار میکند. القای آپوپتوز در تومورهای ریه با بیان CD86 و فعال شدن مسیر پروتئین کیناز فعالشونده با میتوژن / کیناز تنظیمشونده با پیام خارجسلولی 1/2 مرتبط دانسته شد.
- در مطالعه آزمایشگاهی مشخص شد استنشاق CO میتواند هیپوکسی تومور را بهگونهای افزایش دهد که بر کنترل آن اثر بگذارد. هرچند هیپوکسی میتواند در پیشرفت تومور نقش داشته باشد، حمله حاد و شدید هیپوکسی ممکن است پیش از ایجاد مقاومت به محیط کماکسیژن، سلولهای سرطانی را بکشد. ازاینرو تصور میشود مواجهه با CO پیش از تشخیص بالینی سرطان پستان ممکن است بر سلولهای پیشسرطانی یا سلولهای سرطانی موجود در بیماران مسمومشده اثر گذاشته باشد.
اثرهای درمانی بالقوه مونوکسید کربن
CO با اثرهای ضدآپوپتوزی (مهار مرگ برنامهریزیشده سلول)، ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی، همایستایی سلول و بافت را حفظ میکند. همچنین اثرهای ضدتکثیری و گشادکننده عروق دارد و میتواند در تقویت دستگاه ایمنی ذاتی مشارکت کند. کاربردهای درمانی CO نیز وجود دارد، اما سمیت احتمالی ناشی از اثر آن بر انتقال اکسیژن و کنترل دوز سمی در تجویز سیستمیک گاز CO نگرانی بزرگی است. مسمومیت CO میتواند موجب هیپوکسی و التهاب و سپس اختلال عملکرد عصبی و قلبی، آسیب اندامهای دیگر و حتی مرگ شود.
در سالهای اخیر CORMها، گروهی از کربونیلهای فلزات واسطه یا بورانوکربناتها که CO آزاد میکنند، راه تازهای برای تجویز CO فراهم کردهاند. غلظت بالای CO با مهار دستگاه تنفسی میتوکندری، القای تنش اکسیداتیو و تولید گونههای فعال اکسیژن، اثر سیتوتوکسیک (کشنده سلول) دارد. CORMها میتوانند با آزادسازی موضعی مقادیر زیاد CO، سمیت سلولی اختصاصی علیه تومورهای هدف ایجاد کنند.
در مطالعهای مشخص شد درمان با RuCO، نوعی CORM، رشد سلولهای سرطان پستان انسانی MCF7 و MDA-MB-231 را کاهش میدهد. در مطالعه دیگری، کمپلکسهای کربونیل منگنز، نوعی فتو-CORM آزادکننده CO، سلولهای سرطان پستان را وابسته به دوز از بین بردند و غلظت مشخصی از آنها تقریباً %40 سلولهای سرطان پستان را کشت.
افزون بر CORM، توان ضدسرطانی CO در برابر سرطان پانکراس و آدنوکارسینوم ریه نیز برجسته میشود.
نتیجهگیری
بر پایه مطالعه تایوان درباره خطر سرطان پستان در زنان با و بدون مسمومیت CO و نتایج بررسی اثر CO بر ریزمحیط سرطان، مسیرهای سلولی و موارد دیگر، میتوان از وجود رابطهای میان CO و سرطان سخن گفت. اما اثر سمی CO کاربرد درمانی آن را محدود میکند. بااینحال همانگونه که مطالعات هم گفتهاند، رابطه CO با هر یک از این موضوعات به بررسی بسیار دقیقتری نیاز دارد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.