جراحی چشم در 600 پیش از میلاد – دست بردن به حساس‌ترین عضو در دوران باستان
پیتر جیمز، تاریخ‌نگار، و نیک تورپ، باستان‌شناس، می‌نویسند: «چشم یکی از حساس‌ترین بخش‌های بدن است که جراح می‌تواند آن را عمل کند.» با این حال، جراحی چشمی (مرتبط با چشم) یکی از پیشرفته‌ترین حوزه‌های پزشکی در جهان باستان بود. یکی از علل شایع نابینایی تقریباً کامل یا کامل، آب‌مروارید است؛ کدورتی که در عدسی بلورین چشم پدید می‌آید.
جراحی آب‌مروارید برای پزشک هندی، سوشروتا (حدود 600 پیش از میلاد)، شناخته‌شده بود. او در سوشروتا سامهیتا (متنی کهن به زبان سانسکریت درباره پزشکی و جراحی) عملی را توصیف می‌کند که در آن پزشک با سوزنی خمیده، عدسی را واقعاً به درون چشم می‌راند و آن را به بیرون از چشم هل می‌داد.
هرچند چشم پس از آن دیگر نمی‌توانست به‌درستی فوکوس کند، این عمل می‌توانست زندگی کسانی را دگرگون کند که عدسی بسیار کدرشان تقریباً جلوی تمام نور را می‌گرفت. پس از عمل، پزشک چشم را به کره ولرم آغشته و پانسمان می‌کرد. این رویکرد بنیادی به جراحی آب‌مروارید شاید قرن‌ها پیش‌تر در بابل به کار رفته باشد. امروزه این عمل معمولاً شامل خارج کردن عدسی و جایگزینی آن با عدسی مصنوعی است.
چشم‌پزشکی، شاخه‌ای از پزشکی که به ساختمان و کارکرد چشم می‌پردازد، در پزشکی اسلامی سده‌های میانه حوزه‌ای بسیار فعال بود و متخصصان متعددی داشت؛ از جمله عمار بن علی موصلی (حدود 1000 میلادی) که برای خارج کردن آب‌مروارید از سرنگ و مکش استفاده می‌کرد. از دیگر چهره‌ها می‌توان به ابن هیثم (الحازن)، که در کتاب المناظر (1021) درباره ساختمان چشم و نورشناسی بحث کرده است؛ ابن نفیس، نویسنده کتاب صیقلی درباره چشم‌پزشکی تجربی، که کتاب درسی مفصلی در چشم‌پزشکی نوشت؛ و علی بن عیسی، نویسنده کتاب درسی مشهور چشم‌پزشکی، تذکره چشم‌پزشک، اشاره کرد. در دوران اسلامی سده‌های میانه، چشم‌پزشکان معمولاً برای طبابت باید مجوز می‌گرفتند.
یولیوس هیرشبرگ، چشم‌پزشک آلمانی، نوشته است: «جهان اسلام در فاصله سال‌های 800-1300 میلادی دست‌کم 60 متخصص نامدار چشم، نویسنده کتاب درسی و پدیدآورنده تک‌نگاشت در حوزه چشم‌پزشکی پرورش داد. در همین حال، پیش از سده 12 در اروپا نامی از چشم‌پزشک شنیده نشده بود.»
توضیح تصویر مقاله: نمونه‌ای از کالبدشناسی چشم، نسخه خطی عربی اثر المتدیبیه (حدود 1200 میلادی).
شخصیت‌های تاریخی نام‌برده در مقاله: علی بن عیسی (940–1010)، ابن هیثم (965–1039)، ابن نفیس (1213–1288)، یولیوس هیرشبرگ (1843–1925)
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.