کاربردهای هنردرمانی خلاق برای بیماران سرطانی و خانوادههایشان

سرطان بر سلامت روان بیماران و خانوادههایشان نیز تأثیر منفی میگذارد. ترس و اضطراب (نگرانی) در کنار استرس، افسردگی، تعارضهای عاطفی، درماندگی و آسیبهای روانی ممکن است تجربه شوند. این وضعیتهای روانی، در بیماران سرطانی بر سیستم ایمنیو روند درمان پزشکی تأثیر منفی میگذارند. نزدیکان بیمار نیز چون بخش زیادی از وقت خود را با بیماران میگذرانند، طبیعتاً ناراحتیهای عاطفی مشابهی را تجربه میکنند.
حمایت از احساسات مثبت..
بر اساس پژوهشهای بالینی میتوان گفت که با اجرای منظم روشهای هنردرمانی خلاق که همراه بیماران، خانوادهها و نزدیکانشان طراحی شدهاند، مشکلات روانی مانند ترس و افسردگی کاهش مییابند و جای خود را به احساسات مثبت میدهند.
بیایید نمونهای از پژوهشهای بالینی را با هم بررسی کنیم:
هدف پژوهش بالینی؛ بررسی اثرات مداخله هنردرمانی خلاق بر بیماران سرطانی و نزدیکان آنها.
روش؛ هنردرمانی خلاق با روشهای گوناگون، به مدت 6 ماه همراه بیماران سرطانی و نزدیکان آنها انجام شد.
بهرهمندی از هنر، یعنی حتی حضور آن به شکلی در زندگی ما، واقعیتی شناختهشده از نظر تأثیر بر احساس بهتر است؛ افزون بر آن، کاربردهای گوناگون نیز بررسی شدهاند. چند نوع فعالیت هنری خلاق همراه خانوادهها امتحان و گزارشهای آنها ثبت شد. در خانوادهها و بیماران شرکتکننده مشاهده شد که ترس، نگرانی و استرس کاهش یافته و خلق آنها بهتر شده است.
اجرای کنار تخت بهعنوان برنامهای برای مراکز سرطان و بخشهای شیمیدرمانی طراحی و سپس اجرا شد. فعالیتها بر اساس این پژوهشها بهطور ویژه طراحی شدند تا آرامشبخش و ساده باشند و نزدیکان بیمار بتوانند بدون نگرانی و ترس به آنها نزدیک شوند. در این پژوهش مشاهده شد که با تشویق بیماران، مشارکت نزدیکان بیشتر میشود و اثرات مثبت قابلتوجهی بر شرکتکنندگان دارد. این فعالیتها بر ارتباطات شرکتکنندگان نیز تأثیر مثبت گذاشتند.
موضوع مرتبط:
«من که هنرمند نیستم...»
بسیاری از بیماران یا نزدیکانشان فکر میکنند برای انجام این فعالیتها باید استعداد هنری داشته باشند. در حالی که چنین نیست. پس از شروع جلسه، حتی بحث درباره انتخاب رنگها یا شکلهایی که باید استفاده کنند، موجب شد از ناراحتیهای عاطفی ناشی از بیماری فاصله بگیرند و بر موضوعی رنگارنگتر تمرکز کنند.
اهداف مداخلات هنردرمانی خلاق برای بیماران، خانوادهها و نزدیکانشان؛
- کاهش استرس،
- کاهش نگرانی،
- کاهش ترس،
- و افزایش احساسات مثبت است.
در این پژوهش که بر امکان اندازهگیری این موارد نیز تأکید داشت، از آنها خواسته شد احساسات نگرانی، غم، افسردگی، سردرگمی، انرژی، درد و تحریکپذیری را در 5 مقیاس متفاوت و در جملههای جداگانهای با آغاز «اکنون اینگونه احساس میکنم» ارزیابی کنند. بدین ترتیب توانستند وضعیت روحی خود را مشاهده کنند. به لطف این سنجش که بهطور میانگین روزانه 3 دقیقه طول میکشید، بیماران و نزدیکانشان ارزیابی خود را آغاز کردند.
یافتههای حاصل از پژوهشها: در 40 خانواده دارای بیمار سرطانی که هنردرمانی خلاق را پذیرفته بودند، به میزان قابلتوجهی استرس و ترس کاهش یافته بود گزارش شد؛ همچنین کاهش نگرانی و بهبود خلق آنها گزارش شد.

با مداخلات هنردرمانی خلاق، احساس خوب یا همان احساسات مثبت خانوادههای بیماران تقویت شد. تأثیر احساسات مثبت بر مغز انسان را میتوان با نظریه گسترش و ساخت (Broaden and Build Theory) توضیح داد. احساسات مثبت مغز را از دوپامین و سروتونین (هورمونهای شادی) پر میکنند. بدین ترتیب مسیرهای تازهای برای فکر و عمل گشوده میشود. به لطف این مواد شیمیایی، ضمن بهتر شدن حال بیماران و نزدیکانشان، دامنه تفکر و رفتار گسترش مییابد. نتیجه آن افزایش خلاقیت کوتاهمدت، توانایی حل مسئله و توجه است. همچنین مشاهده شده است که وقتی بیماران سرطانی و خانوادههایشان خود را با هنر بیان میکنند، ارتباطشان با یکدیگر و دیگران بهشکلی مثبت رشد میکند.
هنردرمانی خلاق به معنای نقاشی کردن نسخه دقیق یک چیز نیست
بیماران و نزدیکانشان ممکن است با شنیدن روشهای هنردرمانی خلاق برای نخستین بار، خجالت بکشند و نگران خلق اثری زیبا شوند. خوب است یادآوری شود که روشهای هنردرمانی خلاق، فعالیتی نتیجهمحور مانند نقاشی کردن نسخه یک چیز قابلمشاهده نیستند. همانطور که نامشان میگوید، تجربهای فرایندمحور، خلاق و آزاد با کاوش مواد گوناگون هستند. وقتی فعالیتهای هنری ساده و مواد لذتبخش را ابزارهایی رنگارنگ ببینند، آرام میشوند و خود را به جریان کار میسپارند؛ تنها آنگاه دریافت بازخورد مثبت ممکن میشود.
منابع
Testing the Efficacy of Creative- Arts Intervention With Family Caregivers of Patients With Cancer.
Journal of Nursing Scholarship, 2004; 36:3, 214-219, Sigma Theta Tau International.
2. Wadlinger, H. A., & Isaacowitz, D. M. (2006).
Positive mood broadens visual attention to positive stimuli. Motivation and Emotion,
30(1), 87-99.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.