اضطراب چیست؟ نشانه‌ها و درمان اضطراب در سرطان
در این مقاله
اضطراب یا نگرانی چیست؟
اضطراب یا نگرانی حالتی از آشفتگی درونی شدید، بی‌قراری، دل‌تنگی و نگرانیِ دشوار برای تسکین است. اغلب با فشار سینه، تپش، دشواری تنفس یا حس کمبود هوا، خشکی دهان، پُری سر، ناراحتی گوارشی و تنش سراسر بدن همراه است. فرد آن را در شکم، سینه، گلو یا سر احساس می‌کند و اغلب فکر می‌کند هر لحظه اتفاق بدی می‌افتد و از عهده احساسات و علائم برنمی‌آید. «آرام نمی‌گیرم، همه چیز بر سرم می‌ریزد، خفه می‌شوم، دلم شور می‌زند» توصیف‌های معمول‌اند.
چرا اضطراب و تغییرات جسمی همراه آن ایجاد می‌شود؟
سیستم عصبی برای بقا و گذر از خطر با کمترین آسیب، فرد را آماده می‌کند. در خطر واقعی، بدن را برای فرار یا جنگ آماده می‌کند. پاسخ جنگ یا گریز بدون اراده آغاز و ادامه می‌یابد. مثلاً سگِ سریع به سمت شما یا صدای قدم پشت سر در راه تاریک، این سامانه را فعال می‌کند و ترس و اضطراب ایجاد می‌شود و بدن سریع آماده فرار یا جنگ می‌شود. عضله به خون و اکسیژن بیشتر نیاز دارد، پس تنفس تندتر، پمپاژ قلب سریع‌تر، عضله منقبض، مردمک برای تشخیص تهدید بزرگ و توجه بیشتر می‌شود.
اما اگر این سامانه خودکارِ بقا بدون خطر آشکار یا واقعی فعال، شدید یا طولانی شود، فرد دائماً پرتنش، بی‌قرار و گویی در لبه زندگی است. وقتی گوش‌به‌زنگی و انتظار نگران زندگی را مختل کند، اختلال اضطرابی مطرح است. از شایع‌ترین‌ها، نوع فراگیرِ اختلال اضطراب و حمله‌های پانیک و اختلال پانیکِ همراه این حمله‌هاست.
یکی از شایع‌ترین نشانه‌های سرطان: اضطراب
سرطان از نظر علت، سیر، انتخاب درمان و نتایج، ابهام و کنترل‌ناپذیری زیاد دارد و تهدید زندگی است؛ پس شایع بودن ترس و اضطراب عجیب نیست. در هر مرحله ممکن است رخ دهد، اما شدت و طولانی شدن آن هم کیفیت زندگی و هم درمان را آسیب می‌زند.
چه چیزهایی در سرطان اضطراب را تحریک می‌کند؟
- حجم زیاد اطلاعات با اصطلاحات پیچیده پزشکی هنگام تشخیص،
- ابهام درباره بیماری، آزمایش لازم، درمان احتمالی و نتیجه،
- دشواری سازگاری با زندگی و نقش اجتماعیِ تغییرکرده،
- درد، تهوع و اختلال خوابِ به‌خوبی کنترل‌نشده،
- دشواری پذیرش تغییر تصویر بدن پس از جراحی، مانند از دست دادن پستان،
- دشواری پذیرش تغییر تصویر بدن پس از درمان پزشکی، مانند ریزش مو،
- عارضه مستقیم دارو، مثلاً اینترفرون بتا یا نیاز به استروئید دوز بالا،
- به‌عنوان نشانه همراه دلیریوم ناشی از اختلال تعادل زیستی،
- پاسخ نگرفتن از درمان،
- متاستازها و آگاه شدن از وجود آن‌ها،
- آگاه شدن از عود بیماری،
- احساس بازگشت احتمالی در هر لحظه، حتی پس از بهبود کامل،
- پیش از معاینه منظم یا آزمایش، اضطراب و ناراحتی جسمی همراه ممکن است بیشتر شود.
بیمار مضطرب چه تجربه‌هایی دارد؟
- آشفتگی درونی و بی‌قراری،
- ناتوانی در آرام شدن، تنش و نگرانی مداوم و احساس بودن در لبه زندگی،
- حمله‌های دوره‌ای اضطراب شدید یا پانیک،
- فکر مداوم درباره بیماری و اشتغال ذهنی،
- دشواری توجه، تمرکز، تصمیم‌گیری و حل مسئله حتی در موضوع کوچک،
- نیاز شدید به جست‌وجوی اینترنتی بیماری و درمان،
- دشواری شروع و ادامه خواب، بی‌اشتهایی و ضعف،
- نگرانی شدید از نشانه ساده،
- درخواست ویزیت بیش از توصیه پزشک،
- انجام آزمایش خارج از توصیه یا درخواست اقدام اضافی،
- تهوع پیش از دریافت شیمی‌درمانی و حتی هنگام نزدیک شدن به بیمارستان،
- احساس تهوع، سردرد و دیگر ناراحتی‌های جسمی شدیدتر از انتظار،
- نخواستنِ ترک بیمارستان یا کنار پزشک،
اگر این مشکلات درمان و عملکرد را مختل کنند، ممکن است نشانه خارج شدن اضطراب از کنترل و نیاز به کمک حرفه‌ای باشند.
بیماران و نزدیکان چه می‌توانند بکنند؟
- ابتدا باید همه اطلاعات لازم را روشن و کامل از پزشک و تیم درمان بگیرند. می‌دانیم بیماران آگاه که احساس می‌کنند در جای درست و دست مطمئن‌اند، ابهام را آسان‌تر تحمل می‌کنند. همچنین بستری کوتاه‌تر، مراجعه تکراری کمتر و مدیریت موفق‌تر عوارض در بیماران دارای اطلاعات کافی دیده می‌شود.
- اضطراب، ترس، غم، خشم یا احساس فشار طبیعی است و بیان و اشتراک آن با نزدیکان مفید است، اما همیشه آسان نیست. نزدیکان برای حمایت و آسان کردن زندگی، بسیار تلاش می‌کنند و بیمار را از هر ناراحتی دور نگه می‌دارند. این نیت خوب و تحسین‌برانگیز، اما غیرواقع‌بینانه، ممکن است احساس «کسی تجربه‌ام را نمی‌شنود و درکم نمی‌کند» بدهد و ناراحتی را بیشتر کند. وقتی بیمار غم و خشم را می‌گوید، پاسخ «فکر نکن، فراموش کن، ما حل می‌کنیم» مفید نیست. این احساسات باید شنیده و جدی گرفته شوند.
- با نزدیکان درباره حمایت متقابل حرف بزنید. تقسیم کارِ کاهنده ابهام ممکن است شامل مسئولیت رفت‌وآمد بیمارستان برای یک نفر، مراقبت کودکان خانه برای دیگری و برنامه مالی باشد.
- گروه‌های حمایت اینترنتی معتبر را دنبال کنید.
- تمرین تنفس و آرام‌سازی برای مدیریت اضطراب وجود دارد و یادگیری و انجام چندباره روزانه مفید است. ورزش سبک در حد اجازه پزشک، یوگا، مراقبه یا سرگرمی مانند ساز، نقاشی و کاردستی، توجه را از آینده مبهم و کنترل‌ناپذیر و ناراحتی جسمی کنونی دور می‌کند و به مدیریت اضطراب کمک می‌کند.
- رژیم متعادل، فعالیت منظم، حمایت اجتماعی کافی و ذهن‌آگاهی، همراه دوری از سیگار، قهوه، نوشیدنی محرک و الکل زیاد، به کنترل اضطراب کمک می‌کند.
- برای تشخیص اینکه اضطراب واکنش روانی به بیماری، اثر زیستی مستقیم سرطان یا عارضه داروست، به پزشک بگویید می‌خواهید با روان‌پزشک صحبت کنید. اضطراب و اختلالاتش با روان‌درمانی و دارو قابل تسکین‌اند و تجربه بیماری و کیفیت زندگی بهتر می‌شود.
نویسنده: روان‌پزشک گونش برک از تیم OncoTrust
منابع
2. MD Anderson, Manuel of Psychosocial Oncology
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.