کرایوتراپی دهانهٔ رحم (درمان با انجماد) چیست؟

کرایوتراپی دهانهٔ رحم چیست؟

کرایوتراپی دهانهٔ رحم، روشی پزشکی برای از بین بردن سلول‌های پیش‌سرطانی در دهانهٔ رحم، از طریق منجمد کردن آن‌هاست. هدف، جلوگیری از تبدیل سلول‌های غیرطبیعی به سرطان است. پس از عمل، بدن با تولید دوبارهٔ سلول‌های سالم به حفظ ساختار طبیعی دهانهٔ رحم کمک می‌کند.

مهم‌ترین علت سلول‌های پیش‌سرطانی دهانهٔ رحم، عفونت مزمن با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. HPV، به‌ویژه انواع پرخطر، با تغییرات غیرطبیعی سلول‌های دهانهٔ رحم، خطر تبدیل به سرطان را در طول زمان ایجاد می‌کند. بنابراین تشخیص زودهنگام و پیگیری عفونت HPV برای پیشگیری از سرطان دهانهٔ رحم حیاتی است.

کرایوتراپی، که کرایوابلیشن یا کرایو نیز نام دارد، روشی برای درمان وضعیت‌های گوناگون است. پزشک ممکن است در صورت شناسایی سلول‌های پیش‌سازِ مستعد ایجاد سرطان دهانهٔ رحم، آن را پیشنهاد کند. این درمان به‌ویژه برای ضایعات کوچک و سطحی مؤثر است، اما ضایعات بزرگ‌تر یا عمیق‌تر ممکن است به روش‌های دیگری نیاز داشته باشند.

• موضوع مرتبط: پیش‌سازهای سرطان دهانهٔ رحم؛ CIN1، CIN2 و CIN3 چیستند؟

در این نوشته، زمان و روش کرایوتراپی دهانهٔ رحم، آمادگی لازم پیش از آن، مراحل اجرا و عوارض احتمالی را به‌تفصیل بررسی می‌کنیم.

هدف کرایوتراپی دهانهٔ رحم

کرایوتراپی با کشتن سلول‌های پیش‌سرطانی، امکان رشد دوبارهٔ سلول‌های سالم دهانهٔ رحم را فراهم می‌کند. این روش برای ضایعات با اندازه و عمق محدود مؤثر است؛ برای ضایعات بزرگ‌تر یا عمیق‌تر ممکن است روش‌های دیگری ترجیح داده شود.

در چه شرایطی توصیه می‌شود؟

پزشکان معمولاً کرایوتراپی را برای سلول‌های پیش‌سرطانی دهانهٔ رحم توصیه می‌کنند و برای ضایعات کوچک نیز قابل‌اجراست. اما گاهی پزشک به‌جای مداخله، «پیگیری» را ترجیح می‌دهد؛ یعنی تغییرات سلول را بیشتر کنترل می‌کند و اگر سلول‌های غیرطبیعی پیشرفت کنند، درمانی مانند کرایوتراپی پیشنهاد می‌کند.

آمادگی پیش از کرایوتراپی

کرایوتراپی معمولاً در مطب و بدون بستری انجام می‌شود. پیش از آن باید به موارد زیر توجه کرد:

بیمار باید داروها و مکمل‌های مصرفی را به پزشک اطلاع دهد.
برای پرهیز از رانندگی پس از عمل، بهتر است با همراه به بیمارستان برود.
به‌دلیل احتمال خون‌ریزی خفیف و ترشح پس از عمل، بیمار باید نوار بهداشتی همراه داشته باشد.

کرایوتراپی دهانهٔ رحم چگونه انجام می‌شود؟

پزشک با اسپکولوم واژن را باز و سپس دهانهٔ رحم را به‌دقت معاینه می‌کند تا مناسب بودن آن برای عمل مشخص شود.

مراحل عبارت‌اند از:

• بی‌حسی موضعی: پزشک ممکن است برای بی‌حس کردن ناحیه، از بی‌حسی موضعی استفاده کند یا نکند.
• قرار دادن پروب کرایو: پروب فلزی حاوی گاز سردکننده، معمولاً نیتروژن مایع، داخل واژن قرار می‌گیرد و با دهانهٔ رحم تماس داده می‌شود.
• منجمد کردن سلول‌ها: با سرد شدن سریع گاز، لایه‌ای یخ روی سطح دهانهٔ رحم تشکیل و سلول‌های غیرطبیعی تخریب می‌شوند.
• پایان عمل: پس از پایان سرد کردن پروب، پزشک دستگاه را خارج می‌کند و بیمار مدتی استراحت می‌کند.

بیمار ممکن است سرما، گرفتگی یا ناراحتی خفیف حس کند. معمولاً عمل کوتاه است و همان روز می‌تواند به خانه برگردد.

روند بهبود پس از کرایوتراپی

1. ترخیص در همان روز: بیمار می‌تواند بدون بستری، همان روز به خانه برگردد.
2. ترشح و ریزش بافت: تا 2-3 هفته پس از عمل ممکن است به علت ریزش بافت مردهٔ دهانهٔ رحم، ترشح آبکی و زیاد وجود داشته باشد.
3. فعالیت جنسی و تامپون: بیمار باید چند هفته از رابطهٔ جنسی و تامپون پرهیز کند.
4. معاینات پیگیری: پزشک پس از عمل برای اطمینان از نابودی کامل بافت غیرطبیعی، اسمیر پیگیری (آزمایش پاپ) انجام خواهد داد.
5. پاپ‌اسمیر بیشتر: افراد کرایوتراپی‌شده برای دیسپلازی دهانهٔ رحم، یعنی سلول‌های غیرطبیعی، ممکن است در 2 سال نخست به اسمیرهای مکررتر نیاز داشته باشند.

عوارض شایع عبارت‌اند از:

• خون‌ریزی خفیف واژینال (معمولاً ممکن است تا 4 هفته ادامه یابد)
• گرفتگی
• درد خفیف

پزشک زمان ازسرگیری رابطهٔ جنسی را به بیمار اطلاع می‌دهد. رعایت برخی اصول بهداشتی نیز برای کاهش عفونت توصیه می‌شود.

خطرها و عوارض احتمالی

کرایوتراپی معمولاً روشی ایمن است، اما ممکن است خطرها و عوارضی داشته باشد.

عوارض شایع پس از عمل عبارت‌اند از:

• درد
• تورم
• تاول
• گرفتگی
• خون‌ریزی

به‌ندرت عفونت، بی‌حسی طولانی یا بافت جوشگاهی ایجاد می‌شود. افراد باردار یا مشکوک به بارداری باید این موضوع را به پزشک بگویند.

اگر پس از عمل علائم غیرطبیعی مانند نشانه‌های عفونت یا خون‌ریزی زیاد رخ دهد، باید به پزشک مراجعه کرد.

پرسش‌های رایج

نخستین قاعدگی پس از کرایوتراپی چگونه است؟

افزایش ترشح و کمی بیشتر بودن خون‌ریزی در نخستین قاعدگی پس از عمل طبیعی است. در این دوره نباید از تامپون استفاده کرد.

آیا کرایوتراپی HPV را درمان می‌کند؟

حدود 99% سرطان‌های دهانهٔ رحم ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. کرایوتراپی سلول‌های پیش‌سرطانی را پاک می‌کند، اما عفونت HPV را کاملاً از بین نمی‌برد.

نتیجه‌گیری

کرایوتراپی روشی مؤثر برای نابودی سلول‌های پیش‌سرطانی دهانهٔ رحم است. معمولاً سرپایی انجام می‌شود و بهبود برای بیشتر افراد با عوارض خفیف همراه است. اما در صورت هرگونه عارضه، حتماً باید با پزشک مشورت کرد.