نمی‌توانم شگفتی را پنهان کنم: ظاهراً استرس موجب سرطان نمی‌شود!

علم گاهی می‌گوید «دیگر این‌قدر نه!» و گاهی آنچه به سودمان است با چند خرده علمی ترکیب و حقیقت سنتی می‌سازیم. سال‌ها بعد وقتی داده نتیجه پذیرفته‌شده را رد می‌کند، شگفت‌زده می‌شویم.

به‌عنوان انکولوژیست روزانه بارها می‌شنوم: «همسرم سال گذشته خیلی ناراحتم کرد، سرطان گرفتم»، «در کار خیلی ناخشنود بودم، سرطان گرفتم» یا «دخترم ناراحتم کرد، درمانتان اثر نکرد و بیماری جلو رفت».

سال‌ها منابع این پرسش را پیگیری و خود به‌عنوان فرد دنبال پشتوانه بودم. گوشه ذهنمان هست اندوه مشکلات دفاع بدن را ضعیف و استعداد سرطان ایجاد می‌کند. گرچه مطالعات پشتیبان خوانده‌ام، دیده‌ام بسیار ضعیف و ناکافی برای روشن کردن قضاوت‌اند.

پس نتیجه پژوهش تازه مجله معتبر European Journal of Epidemiology را شریک می‌شوم. برخلاف باور جاافتاده ارتباط استرس و سرطان برقرار نشد. نشان داد سرطان گروه بیماری‌ای است که با مشاهده ساده فردی و اجتماعی توضیح داده نمی‌شود.

ارتباط اختلال استرس پس از سانحه (اختلال روانی ناشی از اضطراب، نگرانی و استرس شدید پس از رویداد آسیب‌زا) با سرطان‌های مختلف بررسی شد. با لحاظ نسبت سن و جنس، بزرگسال دانمارکی تشخیص‌گرفته در 1995-2011 و بالای 16 سال بررسی شد. میانگین مشاهده 16 سال بود و در 4131 بزرگسال (% 60 زن) در نخستین سال پس از تشخیص اختلال، سرطان ایجاد نشده بود. در سال‌های بعد هم میزان ابتلا مرتبط با اختلال نبود. نتایج این پژوهش گسترده هیچ پیوندی میان استرس پس از سانحه و سرطان‌های متعدد نشان نداد.

می‌خواهم تأکید کنم این مطالعه ارتباط دستگاه ایمنی بدن و سرطان را بررسی نکرده و ما هم ادعای نبود آن را نداریم. ارتباط ایمنی و سرطان سازوکار اثبات‌شده است؛ حتی درمان تازه این حوزه راهی انقلابی گشوده است. نتیجه پژوهش حاضر این است که اثر مشکلات زندگی با استرس جدی و اندوه فراوان بر پیدایش سرطان تقریباً باید نادیده گرفته شود.

دوستان عزیز، بعضی پژوهش قبلی ارتباط احتمالی نشان داده‌اند، اما این داده می‌تواند برداشت «سرطان ناشی از استرس» را تغییر دهد.

اپیدمیولوژی: شاخه پزشکی بررسی توزیع، فراوانی بیماری، حادثه و وضعیت سلامت جامعه و عوامل مؤثر بر آن.