نوبل شیمی 2020 – قیچی ژنتیکی CRISPR-Cas9
در این مقاله
در 7 اکتبر 2020 آکادمی سلطنتی علوم سوئد، نوبل شیمی 2020را به بخش علم عوامل بیماری‌زای ماکس پلانک برلین آلمان، امانوئل شارپنتیه و از دانشگاه کالیفرنیای آمریکا، جنیفر اِی. دودنا، برای روشی تازه، "توسعه روش ویرایش ژنوم" و پژوهش‌هایشان اهدا کرد. نام این فن مهندسی ژنتیک، CRISPR-Cas9است. مبلغ جایزه 10 میلیون کرون سوئد (1.2 میلیون دلار آمریکا) برابر تقسیم می‌شود.
قیچی ژنتیکی: ابزار بازنویسی رمز زندگی
شارپنتیه و دودنا یکی از تیزترین ابزارهای ژنتیک، قیچی CRISPR / Cas9 را کشف کردند. با آن پژوهشگران می‌توانند در حیوان، گیاه و میکروارگانیسم، DNAرا با دقت بسیار بالا تغییر دهند. اثر فناوری بر علوم زیستی انقلابی بوده، به درمان تازه سرطان کمک می‌کند و شاید رؤیای درمان بیماری ارثی را محقق کند.
برای شناخت کارکرد درونی زندگی، باید ژن سلول تغییر کند؛ کاری زمان‌بر، دشوار و گاهی ناممکن بود. اکنون با CRISPR / Cas9 تغییر رمز زندگی در چند هفته ممکن است.
این ابزار قدرت عظیم مؤثر بر همه دارد. رئیس کمیته نوبل شیمی، کلاس گوستافسون، می‌گوید: «کشف نه‌فقط علوم پایه را دگرگون کرد، بلکه محصول کشاورزی نوآورانه داد و به درمان پزشکی راهگشا منجر خواهد شد».
مانند بسیاری کشف‌های علمی، قیچی ژنتیکی غیرمنتظره بود. امانوئل شارپنتیه هنگام مطالعه یکی از مضرترین باکتری‌های انسان، Streptococcus pyogenes مولکول قبلاً ناشناخته‌ای را به نام tracrRNA کشف کرد . پژوهش او نشان داد این جزئی از ایمنی کهنِ تجزیه‌کننده DNA ویروس، CRISPR / Cas است.
شارپنتیه کشف را در 2011 منتشر کرد و همان سال با زیست‌شیمی‌دان باتجربه و آگاه RNA، جنیفر دودنا همکاری آغاز کرد. قیچی باکتری را در لوله آزمایش بازسازی و اجزای مولکولی را ساده کردند تا کاربرد آسان‌تر شود.
در آزمایش راهگشا، قیچی را بازبرنامه‌ریزی کردند. طبیعی DNA ویروس را می‌شناسد، اما آن‌ها ثابت کردند می‌توان هر DNA را در نقطه از پیش مشخص برید. در محل برش بازنویسی رمز زندگی آسان است.
از کشف در 2012، کاربرد CRISPR / Cas9 فراگیر شد. در پژوهش پایه کشف‌های مهم داد و پژوهشگران گیاه محصول مقاوم به کپک، آفت و خشکی ساختند. در پزشکی کارآزمایی سرطان ادامه دارد و رؤیای درمان ارثی نزدیک است. قیچی علوم زیستی را به عصر تازه برده و از جهات متعدد بیشترین فایده به انسان می‌دهد.
*
*
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.