7 Ekim 2020'de İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen Kimya 2020 Nobel Ödülü'nü, Almanya Berlin Max Planck Patojen Bilimi Bölümü'nden Emmanuelle Charpentier ve ABD Kaliforniya Üniversitesi'nden Jennifer A. Doudna, yeni bir "Genom düzenleme yönteminin geliştirilmesi için" yaptıkları çalışmalarla aldılar. Bu yeni genetik mühendisliği tekniğinin adı CRISPR-Cas9'dur. Ödülün karşılığı olarak 10 milyon İsveç kronu (1.2 milyon ABD Doları), iki bilim insanına eşit olarak bölünecek.

Genetik makas: yaşam kodunu yeniden yazmak için bir araç

Emmanuelle Charpentier ve Jennifer A. Doudna, gen teknolojisinin en keskin araçlarından birini keşfettiler: CRISPR / Cas9 genetik makas. Araştırmacılar bunları kullanarak hayvanların, bitkilerin ve mikroorganizmaların DNA'sını son derece yüksek bir hassasiyetle değiştirebilirler. Bu teknolojinin yaşam bilimleri üzerinde devrim niteliğinde bir etkisi oldu, yeni kanser tedavilerine katkıda bulunuyor ve kalıtsal hastalıkları iyileştirme hayalini gerçekleştirebilir.

Araştırmacılar, yaşamın iç işleyişini öğrenmek istiyorlarsa, hücrelerdeki genleri değiştirmelidir. Bu, zaman alıcı, zor ve bazen imkansız bir işti. CRISPR / Cas9 genetik makasını kullanarak, birkaç hafta içinde yaşam kodunu değiştirmek artık mümkün.

Bu genetik araçta, hepimizi etkileyen muazzam bir güç var. Nobel Kimya Komitesi başkanı Claes Gustafsson, "Bu keşif sadece temel bilimde devrim yapmakla kalmadı, aynı zamanda yenilikçi mahsullerle sonuçlandı ve çığır açan yeni tıbbi tedavilere yol açacak" diyor.

Bilimde sıklıkla olduğu gibi, bu genetik makasların keşfi beklenmedikti. Emmanuelle Charpentier insanlığa en çok zarar veren bakterilerden biri olan Streptococcus pyogenes ile ilgili çalışmaları sırasında, daha önce bilinmeyen bir molekül olan tracrRNA'yı keşfetti . Çalışmaları, tracrRNA'nın, virüsleri DNA'larını parçalayarak etkisiz hale getiren eski bağışıklık sistemi CRISPR / Cas'ın bir parçası olduğunu gösterdi.

Charpentier, keşfini 2011'de yayınladı. Aynı yıl, geniş RNA bilgisine sahip deneyimli bir biyokimyacı olan Jennifer Doudna ile bir işbirliği başlattı. Birlikte, bakterinin genetik makasını bir test tüpünde yeniden oluşturmayı ve makasın moleküler bileşenlerini basitleştirmeyi başardılar, böylece kullanımları daha kolay oldu.

crispr cas9 nedir nasil uygulanir genleri ve dna duzenlemek

Çığır açan bir deneyde, genetik makası yeniden programladılar. Makas, doğal haliyle DNA'yı virüslerden tanır, ancak Charpentier ve Doudna, önceden belirlenmiş bir bölgedeki herhangi bir DNA molekülünü kesebilecek şekilde kontrol edilebileceklerini kanıtladı. DNA'nın kesildiği yerde, hayatın kodunu yeniden yazmak kolaydır.

Charpentier ve Doudna, 2012'de CRISPR / Cas9 genetik makası keşfettiklerinden beri kullanımları patladı. Bu araç, temel araştırmalarda birçok önemli keşfe katkıda bulundu ve bitki araştırmacıları küf, haşereler ve kuraklığa dayanıklı ürünler geliştirebildiler. Tıpta, yeni kanser tedavilerinin klinik denemeleri sürüyor ve kalıtsal hastalıkları tedavi etme hayali gerçekleşmek üzere. Bu genetik makaslar yaşam bilimlerini yeni bir çağa taşıdı ve birçok yönden insanlığa en büyük faydayı sağlıyor.

crispr ve kanser tarihi gen duzenleme genom editleme

*

*