Baş-Boyun Kanserinde Ameliyat Çevresi İmmünoterapi: Camrelizumab ve Pembrolizumab
Bu Makalede
Baş-Boyun Kanserinde Ameliyat Çevresi İmmünoterapi: Camrelizumab ve Pembrolizumab
JAMA Oncology'de 12 Kasım 2026'da yayımlanan CAMORAL faz 2 çalışmasında, ameliyat öncesi camrelizumab + kemoterapi ve ameliyat sonrası camrelizumab uygulanan hastalar, standart "önce ameliyat" yaklaşımıyla karşılaştırıldı: 125 hastada 2 yıllık olaysız sağkalım %77,8'e karşı %46,1 bulundu (RO 0,34; %95 GA 0,17-0,68). Bu güçlü bir sinyal. Ancak çalışma küçük bir faz 2 çalışması, hastaların çoğu ağız boşluğu kanserli ve derece 3 veya üzeri advers olaylar deney kolunda %79,4, kontrol kolunda %56,5 idi. Üstelik güncel ameliyat çevresi pembrolizumab stratejisiyle doğrudan karşılaştırma yapılmadı. Bu yazıda iki yaklaşımı yan yana koyuyoruz; sonuçlarını birbirinin üzerine yazmıyoruz. Pembrolizumabı ayrıca pembrolizumab yazımızda (Türkçe) anlattık.
- Ne bulundu? Çıkarılabilir evre III-IVB baş-boyun yassı hücreli kanserinde ameliyat öncesi 2 kür kemoterapi + camrelizumab ve ameliyat sonrası camrelizumab, 2 yıllık olaysız sağkalımı %46,1'den %77,8'e çıkardı (RO 0,34; p=0,001). Majör patolojik yanıt %47,6, tam patolojik yanıt %25,4 idi; kontrol kolunda ikisi de %0.
- Pembrolizumabla ilişkisi: Ameliyat çevresi pembrolizumab (KEYNOTE-689), PD-L1 CPS 1 ve üzeri çıkarılabilir yerel ileri hastalıkta 12 Haziran 2025'te FDA onayı aldı. Bu iki yaklaşım aynı çalışmada karşılaştırılmadı.
- Nasıl okunmalı? Küçük, açık etiketli, 4 merkezli (Çin) faz 2 çalışması; ilaç firması desteği var; takip 24,6 ay. Sonuç faz 3 için güçlü bir gerekçe, ancak tek başına standart değiştirmez.
- Ne değil? "Camrelizumab, pembrolizumabdan üstündür" veya "kemoterapi eklemek gerekir" anlamına gelmez; çalışmada yalnızca PD-1 kolu yok, bu yüzden kemoterapinin ek katkısı ayrıştırılamıyor.
Bu konu neden önemli?
Çıkarılabilir yerel ileri baş-boyun yassı hücreli kanserinde tedavi genellikle ameliyat ve ardından riske göre radyoterapi (gerekirse sisplatinle birlikte) üzerine kuruludur. Buna rağmen nüks ve uzak metastaz sık görülür. İmmünoterapiyi ameliyatın hem öncesine hem sonrasına yaymak, hastalığın tümör hâlâ yerindeyken bağışıklık yanıtını başlatması ve nüksü azaltması umuduyla denenir.
Bu alanda bir referans nokta artık var: KEYNOTE-689 çalışmasında ameliyat öncesi 2 kür, ameliyat sonrası 15 kür pembrolizumab eklenmesi, 714 hastada olaysız sağkalımı iyileştirdi ve ABD'de PD-L1 CPS 1 ve üzeri hastalar için onaya yol açtı. CAMORAL ise Çin'den, farklı bir strateji deneyen daha küçük bir çalışma: ameliyat öncesi tedaviye kemoterapi de eklendi.
İkisini birbirinden ayıran temel nokta şu: KEYNOTE-689'da ameliyat öncesi tedavi yalnızca pembrolizumabtı; CAMORAL'da camrelizumab kemoterapiyle birlikte verildi. Bu yüzden iki çalışmanın sayıları aynı soruya verilmiş iki yanıt gibi okunamaz.
CAMORAL nasıl yürütüldü?
Hastalar 1'e 1 oranında deney veya kontrol koluna ayrıldı. Deney kolunda ameliyat öncesi 2 kür kemoterapi + camrelizumab, ameliyat sonrası radyoterapi ve camrelizumab sürdürmesi uygulandı; kontrol kolunda önce ameliyat yapıldı.
Şekil 1 · Deney kolunun akışı
CAMORAL'da ameliyat çevresi tedavi sırası
Çalışmanın tasarımı ve hastaları
| Özellik | Bildirilen | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Çalışma türü | CAMORAL (ChiCTR2000037980): çok merkezli, açık etiketli, randomize faz 2; Çin'de 4 üniversite hastanesi. Kayıt Ekim 2020-Mart 2024; veri kesimi 11 Nisan 2025 | Faz 2 ve küçük örneklem; sonuçlar kesin kanıt değil, faz 3 için gerekçe |
| Hastalar | 125 hasta (63 deney, 62 kontrol); 18-75 yaş, tedavi görmemiş, çıkarılabilir evre III-IVB baş-boyun yassı hücreli kanseri (nazofarenks hariç), ECOG 0-1. Primer tümör ağız boşluğunda: %82,4. Evre IV: %77,8 ve %75,8. HPV pozitif: %4,8 ve %3,2 | Ağız boşluğu ağırlıklı; sonuçlar orofarenks veya larenks için doğrudan geçerli olmayabilir |
| Deney kolu | Ameliyat öncesi 2 kür (21 gün) nab-paklitaksel + karboplatin (AUC 5; veya sisplatin 75 mg/m²) + camrelizumab 200 mg; 3-6 hafta sonra ameliyat; ameliyat sonrası radyoterapi (tam patolojik yanıtta atlanabilir; ekstranodal yayılım veya pozitif cerrahi sınırda sisplatinle birlikte); en çok 15 kür adjuvan camrelizumab | Kemoterapi + PD-1 kombinasyonu; PD-1'in tek başına katkısı ayrıştırılamaz |
| Kontrol kolu | Önce ameliyat; ardından riske göre adjuvan radyoterapi, ekstranodal yayılım veya pozitif sınırda sisplatinle birlikte | Ameliyat öncesi kemoterapi alan bir kontrol grubu yok |
| PD-L1 dağılımı | CPS 20 ve üzeri: %38,1 (deney), %27,4 (kontrol); CPS 1 altı: %11,1 ve %14,5 | PD-L1 bir tabakalama etkeni değildi; deney kolunda yüksek CPS daha sıktı |
| Birincil sonlanım | 2 yıllık olaysız sağkalım (randomizasyondan; ameliyatı engelleyen ilerleme, nüks veya metastaz, ikinci primer kanser ya da yaşam kaybı) | Olay tanımı ikinci primer kanseri de içeriyor |
| Takip | Medyan 24,6 ay (çeyrekler arası 16,8-36,5) | Kısa takip; uzun dönem sonuçlar belirsiz |
Tablo, JAMA Oncology makalesinden derlenmiştir. Çalışma ilaç firması Jiangsu Hengrui'nin ilaç ve teknik desteğiyle yürütülmüş; firma tasarım, veri ve analizde de rol almıştır.
Sonuçlar ne diyor?
| Ölçüt | Deney (n=63) | Kontrol (n=62) | Not |
|---|---|---|---|
| 2 yıllık olaysız sağkalım | %77,8 (%95 GA 63,6-87,0) | %46,1 (31,3-59,6) | Birincil sonlanım; RO 0,34 (0,17-0,68), p=0,001 |
| Medyan olaysız sağkalım | Ulaşılmadı | 21,5 ay (8,6-tahmin edilemedi) | Olay: 13 (%20,6) ve 29 (%46,8) |
| Majör patolojik yanıt | %47,6 (30/63) | %0 | Nominal p<0,001 |
| Tam patolojik yanıt | %25,4 (16/63) | %0 | Nominal p<0,001 |
| 2 yıllık genel sağkalım | %92,0 (81,8-96,6) | %69,1 (54,5-79,8) | RO 0,25 (0,10-0,64); nominal p=0,002; ikincil sonlanım |
| 2 yıllık uzak metastazsız sağkalım | RO 0,15 (0,03-0,68) | Nominal p=0,005 | |
| 2 yıllık lokal-bölgesel nükssüz sağkalım | RO 0,61 (0,28-1,30) | p=0,20; anlamlı değil | |
| Ameliyatın tamamlanması | 58/63 (%92,1) | 57/62 (%91,9) | Deney kolunda 10/58 (%17,2) hastada ameliyat gecikti; çoğu COVID-19 nedenli (7 hasta) |
Deney kolundaki 13 olayın hiçbiri yaşam kaybı veya ikinci primer kanser değildi; kontrol kolunda olayların 13'ü lokal-bölgesel, 10'u uzak metastaz, 2'si yaşam kaybı ve 4'ü ikinci primer kanserdi. Alt grup sonuçları keşifseldir.
Şekil 2 · CAMORAL'da 2 yıllık sağkalım
Olaysız ve genel sağkalım oranları (%); deney kolu 63, kontrol kolu 62 hasta. Çubuklar yalnızca bu iki ölçütü karşılaştırır.
Güvenlik: bedeli nedir?
| Olay | Deney (n=63) | Kontrol (n=62) |
|---|---|---|
| Derece 3 veya üzeri advers olay | 50 (%79,4) | 35 (%56,5) |
| Derece 3 veya üzeri ciddi advers olay | 13 (%20,6) | 10 (%16,1) |
| Derece 3 veya üzeri lenfopeni | 29 (%46,0) | 14 (%22,6) |
| Derece 3 veya üzeri nötropeni | 17 (%27,0) | Ayrıca belirtilmedi |
| Derece 3 veya üzeri ağız mukoziti | 15 (%23,8) | 16 (%25,8) |
| Tedaviyle ilişkili yaşam kaybı | 0 | 1 (%1,6) |
Deney kolunda reaktif kütanöz kapiller endotelyal proliferasyon (camrelizumaba özgü bir cilt bulgusu) %90,5 oranında görüldü; hepsi derece 1 veya 2 idi. Advers olaylar nedeniyle 11 hastada (%17,5) camrelizumab kalıcı olarak bırakıldı. Bu rakamlar "tedavi sırasında ortaya çıkan" olaylardır.
CAMORAL ve KEYNOTE-689 yan yana
İki çalışma aynı hastalık grubunda ameliyat çevresi PD-1 engellemesini denedi. Ancak tasarımları, hastaları ve tedavileri farklı. Aşağıdaki tablo bu farkları gösterir; sonuç satırları birbirinin yerine konmamalıdır.
| Özellik | CAMORAL (camrelizumab) | KEYNOTE-689 (pembrolizumab) |
|---|---|---|
| Evre ve boyut | Faz 2, 125 hasta; evre III-IVB; Çin, 4 merkez | Faz 3, 714 hasta; evre III-IVA; çok merkezli |
| Hastalar | %82,4 ağız boşluğu | Evre III-IVA baş-boyun yassı hücreli kanseri; bölge dağılımı bu yazıda ayrıntılandırılmadı |
| Ameliyat öncesi | 2 kür nab-paklitaksel + platin + camrelizumab | 2 kür pembrolizumab, kemoterapisiz |
| Ameliyat sonrası | Radyoterapi (± sisplatin) + en çok 15 kür camrelizumab | Radyoterapi (± sisplatin) ile birlikte pembrolizumab, ardından tek başına; toplam 15 kür |
| Kontrol | Önce ameliyat, riske göre adjuvan radyoterapi | Önce ameliyat, adjuvan radyoterapi (± sisplatin) |
| PD-L1 koşulu | Yok (CPS 1 altı hastalar dâhil) | Tüm hastalar dâhil; FDA onayı CPS 1 ve üzeri için |
| Olaysız sağkalım | 2. yılda %77,8 / %46,1; RO 0,34 | Tüm hastalarda medyan 51,8 / 30,4 ay; RO 0,73 (0,58-0,92). CPS 1 ve üzerinde 59,7 / 29,6 ay; RO 0,70 (0,55-0,89) |
| Majör patolojik yanıt | %47,6 / %0 | %9,4 / %0 (tüm hastalar) |
| Derece 3 veya üzeri advers olay | %79,4 / %56,5 (tedavi sırasında ortaya çıkan) | %44,6 / %42,9 (tedaviyle ilişkili) |
| Durum | Faz 2; faz 3 gerekli | FDA onaylı (12 Haziran 2025, CPS 1 ve üzeri) |
Pembrolizumab verileri, ilk ara analizi (veri kesimi 24 Temmuz 2024) bildiren basın ve ASCO Post kaynaklarındandır. Her satırda ilk değer deney, ikincisi kontrol koludur.
Neden doğrudan karşılaştırılamaz?
- Farklı tedaviler: CAMORAL'da kemoterapi + PD-1; KEYNOTE-689'da yalnızca PD-1. CAMORAL'da PD-1 tek başına kolu yok; kemoterapinin ek katkısı bilinmiyor. Yazarlar da bunu açıkça belirtiyor.
- Farklı hastalar: CAMORAL'da hastaların %82,4'ü ağız boşluğu kanserli, örneklem küçük. KEYNOTE-689 çok daha geniş bir hasta grubunu (714 hasta) kapsıyor.
- Farklı kontrol kolu seyri: CAMORAL kontrol kolunda 2. yıl olaysız sağkalım %46,1; KEYNOTE-689'da tüm hastalarda kontrol kolu 24. ayda %54,6. Kontrol grupları arasındaki bu fark, deney kolu sayılarının neden birbirine eşit okunamayacağını gösterir.
- Farklı takip ve ilaç: CAMORAL'da medyan takip 24,6 ay; KEYNOTE-689'da 38,3 ay. İlaçlar da farklı (camrelizumab ve pembrolizumab).
- Farklı advers olay tanımları: CAMORAL tedavi sırasında ortaya çıkan olayları, KEYNOTE-689 kaynakları tedaviyle ilişkili olayları bildiriyor.
Ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor?
- Küçük faz 2 çalışması: 125 hasta, 4 merkez, tek ülke. Alt grup yorumu ve genellenebilirlik sınırlı.
- Kısa takip: Medyan 24,6 ay. Genel sağkalım gibi ikincil sonuçlar nominal anlamlılıktadır ve uzun dönemde değişebilir.
- Açık etiketli tasarım ve firma rolü: İlaç firması ilaç ve teknik destek sağladı, tasarım ve analizde de rol aldı.
- PD-L1 dengesizliği: CPS 20 ve üzeri hastalar deney kolunda daha sıktı ve CPS tabakalama etkeni değildi. Biyobelirteç analizi yalnızca PD-L1 ile sınırlı; tümör mutasyon yükü incelenmedi.
- PD-1 tek başına kolu yok: Kemoterapinin ek katkısı ve ek toksisitesi ayrıştırılamıyor.
- Yüksek toksisite: Derece 3 veya üzeri advers olaylar deney kolunda %79,4, kontrol kolunda %56,5; lenfopeni ve nötropeni dikkat çekiyor.
- Bu sonuç şimdilik tedaviyi değiştirmez: CAMORAL faz 2'dir. Camrelizumabın bu endikasyonda Türkiye'deki erişilebilirliği bu yazıda doğrulanmamıştır.
- Pembrolizumab: Bu endikasyonda ABD'de 12 Haziran 2025'te onaylandı. Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu değişebilir; tedavi ekibinize sorun (FDA onaylı ilaçların Türkiye'de erişimi, SGK geri ödeme koşulları; ikisi de Türkçe).
- Tümör kurulu: Ameliyat öncesi tedavi kararı; KBB/baş-boyun cerrahı, medikal onkolog ve radyasyon onkologu birlikte değerlendirilerek verilir.
- PD-L1 testi: Pembrolizumab onayı CPS değerine bağlıdır; tümörünüzün PD-L1 CPS sonucunu hekiminize sorabilirsiniz.
- Klinik çalışmalar: Ameliyat çevresi immünoterapi çalışmalarına katılım hakkında hekiminizle konuşabilirsiniz (klinik çalışma nedir?, Türkçe).
Hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Benim hastalığım ameliyat öncesi tedavi için uygun mu ve ameliyat öncesi mi sonrası mı immünoterapi önerilir?
- PD-L1 CPS değerim nedir ve bu pembrolizumab seçeneğini etkiler mi?
- Ameliyat öncesi kemoterapi eklenmesinin ek yarar ve yan etkisi hakkında ne biliniyor?
- Katılabileceğim bir klinik çalışma var mı?
Sık yanlışlar
- "CAMORAL, pembrolizumabı geride bıraktı." Hayır. İki strateji doğrudan karşılaştırılmadı; hastalar, tedaviler ve kontrol grupları farklı (araştırma sonuçlarını doğru okumak, Türkçe).
- "Kemoterapi eklemek her zaman daha iyi sonuç verir." Hayır. CAMORAL'da PD-1 tek başına kolu yok; ek yarar bilinmiyor ve advers olaylar daha sık.
- "Faz 2'de risk oranı 0,34 çıktıysa bu artık standarttır." Hayır. Küçük faz 2 sonuçları faz 3'te sıklıkla küçülür (kanser hakkında bilinen yanlışlar, Türkçe).
Sık Sorulan Sorular
- CAMORAL çalışmasında ne bulundu?
- Çıkarılabilir evre III-IVB baş-boyun kanserinde ameliyat çevresi camrelizumab + kemoterapi ile 2 yıllık olaysız sağkalım %77,8, kontrol kolunda %46,1 idi (RO 0,34). Derece 3 veya üzeri advers olaylar %79,4'e karşı %56,5 idi.
- CAMORAL sonuçları pembrolizumabdan daha iyi mi?
- Bilinmiyor. İki çalışma doğrudan karşılaştırılmadı; hastalar, tedavi şemaları ve takip süreleri farklı. Yan yana bakmak, birinin diğerinden üstün olduğunu göstermez.
- Ameliyat öncesi immünoterapi ne demektir?
- Ameliyattan önce, tümör yerindeyken verilen immünoterapidir. Amaç bağışıklık yanıtını erken başlatmak ve nüksü azaltmaktır; ameliyat sonrası tedaviyle birlikte "ameliyat çevresi" tedavi denir.
- Hastalar bu sonuçtan ne bekleyebilir?
- Kısa vadede tedavi değişikliği beklenmemeli. Camrelizumab + kemoterapi stratejisinin değeri, daha büyük faz 3 çalışmalarla netleşecek.
Sözlük
- Ameliyat çevresi (perioperatif) tedavi
- Ameliyattan önce ve sonra birlikte verilen tedavi planı.
- Neoadjuvan tedavi
- Ameliyattan önce verilen tedavi.
- Olaysız sağkalım (EFS)
- Tedavi sonrası belirli olayların (ameliyatı engelleyen ilerleme, nüks, metastaz, ikinci kanser veya yaşam kaybı) görülmediği süre ya da oran.
- Majör patolojik yanıt (MPR)
- Ameliyat örneğinde yaşayan tümör hücrelerinin çok az (çoğu tanımda %10 veya altı) kalması.
- Tam patolojik yanıt (pCR)
- Ameliyat örneğinde yaşayan tümör hücresinin kalmaması.
- PD-1 inhibitörü
- Bağışıklık hücrelerindeki PD-1 frenini gevşeten ilaç; camrelizumab ve pembrolizumab bu gruptadır.
- PD-L1 CPS
- Tümör örneğinde PD-L1 taşıyan hücrelerin birleşik pozitiflik skoru; pembrolizumab onayı CPS 1 ve üzeri hastalar içindir.
- Risk oranı (RO)
- İki grup arasında olay görülme hızını karşılaştıran ölçü. 1'in altı, deney kolunda olayın daha seyrek olduğunu gösterir.
- Faz 2 çalışma
- Bir tedavinin etkisine dair ilk işaretlerin arandığı, nispeten küçük araştırma aşaması.
- Faz 3 çalışma
- Yeni tedavinin standart tedaviyle büyük hasta gruplarında karşılaştırıldığı onay öncesi aşama.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
Ameliyat çevresi PD-1 stratejisinde kemoterapi eklemenin yarar sinyali veren, ancak toksisitesi ve doğrudan karşılaştırma eksikliği nedeniyle dikkatle okunması gereken randomize bir faz 2 çalışması.
⚡ Neden önemli
Ameliyat çevresi immünoterapi, çıkarılabilir baş-boyun kanserinde yeni bir standart alanı oluşturuyor. CAMORAL, bu alanda kemoterapinin yerini soran ilk randomize veriler arasında.
✅ Güçlü yönler
Randomize tasarım; belirgin olaysız sağkalım ve patolojik yanıt farkı; ameliyatın büyük ölçüde zamanında yapılabilmesi; genel sağkalım ve uzak metastazda aynı yönde sinyal.
⚠️ Sınırlar
Faz 2 ve 125 hasta; açık etiketli; ağız boşluğu ağırlıklı; 24,6 ay takip; PD-L1 dengesizliği; PD-1 tek başına kolu yok; yüksek derece 3 veya üzeri toksisite; firma desteği.
🩺 Pratikte
Karar tümör kurulunda, onaylı ve kanıtı güçlü seçenekler (PD-L1 durumuna göre pembrolizumab dâhil) esas alınarak verilir. CAMORAL'ı bir araştırma sinyali olarak anlatır, hastalara standart tedavi önerisi gibi sunmayız.
❓ Açık sorular
Kemoterapi, PD-1 tek başına verilmesine ek yarar sağlıyor mu? Hangi hastalar bu yoğunluğa gerçekten ihtiyaç duyuyor? PD-L1 negatif hastalarda sonuç ne? Uzun dönem sağkalım ve toksisite nasıl seyredecek?
Sonuç: CAMORAL, ameliyat çevresi kemo-immünoterapi için güçlü bir faz 2 sinyalidir. Pembrolizumabla yan yana okunabilir, ancak karşılaştırma niteliği taşımaz; sorunun yanıtı faz 3 çalışmalarda aranmalıdır.
- Bu yazı Kasım 2026'da hazırlanmıştır.
- CAMORAL rakamları JAMA Oncology makalesinin tam metninden alınmıştır. KEYNOTE-689 ve pembrolizumab onayına ilişkin rakamlar ASCO Post ve OncLive haberlerinden alınmıştır; asıl yayın (NEJM) bu yazıda doğrudan incelenmemiştir. Kaynaklarda farklı alt grup rakamları (tüm hastalar, CPS 1 ve üzeri, CPS 10 ve üzeri) bulunduğundan tabloda hangisinin kullanıldığı belirtilmiştir.
- İki çalışma doğrudan karşılaştırılmamıştır; tablo yalnızca tasarım farklarını ve bildirilen sonuçları yan yana gösterir. Çizimler basitleştirilmiştir. Akademi yorumu bize aittir.
- Bu yazı tıbbi tavsiye değildir; sağlık kararlarınızı hekiminizle birlikte verin.
Kaynaklar
- Liu F, Zhang Y, Ma H, et al. Perioperative Camrelizumab Plus Chemotherapy in Locally Advanced Head and Neck Squamous Cell Carcinoma: A Randomized Clinical Trial. JAMA Oncol. Çevrimiçi 12 Kasım 2026. doi:10.1001/jamaoncol.2026.4642. jamanetwork.com
- The ASCO Post. FDA Approves Neoadjuvant and Adjuvant Pembrolizumab for Resectable Locally Advanced Head and Neck Cancer. Haziran 2025. ascopost.com
- OncLive. Perioperative Pembrolizumab Poses a New Standard of Care Option in Resectable Locally Advanced HNSCC. 27 Nisan 2025. onclive.com
- The ASCO Post. Addition of Neoadjuvant/Adjuvant Pembrolizumab Significantly Improves Outcomes in Locally Advanced HNSCC. Nisan 2025. ascopost.com
Bu yazı size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
