پیش‌داوری خطرناکی که هنوز درباره سرطان ریه ادامه دارد!
در این مقاله
پیش‌داوری بسیار رایجی درباره سرطان ریه وجود دارد که از دهه 1970 تاکنون ادامه یافته است. مردم با شنیدن عبارت «سرطان ریه»، معمولاً آن را فقط با سیگار مرتبط می‌دانند. این برداشت از آنجا ناشی می‌شود که به وجود علت‌های دیگر برای ایجاد سرطان فکر نمی‌کنند.
قضاوتی که اغلب شنیده می‌شود این است: «سرطان ریه گرفته‌ای؟ تو که سیگار می‌کشیدی، چه انتظاری داشتی؟» متأسفانه این پیش‌داوری درباره سرطان ریه همچنان ادامه دارد. بسیاری از افراد هنگام تشخیص سرطان ریه، با این تصور که «سیگار می‌کشد» انگ می‌خورند. حتی افراد غیرسیگاری مبتلا به سرطان ریه نیز با این پیش‌داوری برچسب می‌خورند. مطالعات نشان می‌دهند که بسیاری از افراد مبتلا به سرطان ریه، پیش‌داوری را در اطراف خود احساس می‌کنند یا به قضاوت‌های متوجه خود عادت کرده‌اند.
پیش‌داوری درباره سرطان چیست؟
پیش‌داوری درباره سرطان اصطلاحی پیچیده است که نگرش‌ها و باورهای منفی نسبت به افراد مبتلا به سرطان و طرد اجتماعی مرتبط با این نگرش‌ها را در بر می‌گیرد.
پیش‌داوری می‌تواند به شکل‌های گوناگونی مانند انگ‌زنی و تبعیض، طرد اجتماعی و سرزنش ظاهر شود. نکته تکان‌دهنده این است که رایج‌ترین انگ‌زنی به‌دست خانواده و دوستان خود بیماران انجام می‌شود؛ آن‌ها نمی‌خواهند کنار بیمار باشند، زیرا تصور می‌کنند او بیماری درمان‌ناپذیری دارد که ممکن است خودشان هم به آن مبتلا شوند.
بزرگ‌ترین پیش‌داوری درباره سرطان ریه از این تصور ناشی می‌شود که بیماران چون سیگار کشیده‌اند، سزاوار این بیماری‌اند؛ تصوری که اصلاً عادلانه نیست.
موضوع مرتبط: به بیماران مبتلا به سرطان چه بگوییم و چه نگوییم؟
آیا درباره سرطان ریه پیش‌داوری بیشتری وجود دارد؟
متأسفانه بله. اگر از بیماران مبتلا به سرطان ریه بپرسید، بیشترشان از رنج ناشی از افزایش انگ اجتماعی و شرم در برخورد با اطرافیان خواهند گفت. اطرافیان به‌جای آنکه بیمار خود را با محبت و حمایت در بر بگیرند، ناآگاهانه به او احساس گناه و شرم می‌دهند.
همچنین باید تأکید کرد که سرطان ریه می‌تواند از عواملی غیر از سیگارکشیدن نیز ناشی شود. عوامل مرتبط با سرطان ریه که عوامل خطر غیرمرتبط با سیگار نامیده می‌شوند، موارد زیرند و مسئول حدود 10-15% سرطان‌های ریه هستند:
- مواجهه با آزبست
- مواجهه با گاز رادون
- آلودگی هوا
- سابقه خانوادگی
- جهش ژنتیکی
- مصرف آرسنیک موجود در آب
- افرادی که پرتودرمانی ریه دریافت کرده و از سرطان جان به در برده‌اند
- برخی مکمل‌های مرتبط با سرطان ریه، مانند بتاکاروتن
با توجه به اینکه هر سال بیش از 2 میلیون مورد جدید سرطان ریه در جهان تشخیص داده می‌شود، حدود 250-300 هزار مورد سرطان ریه از علت‌هایی غیر از سیگار ناشی می‌شوند.
بر اساس یک مطالعه جدید، اطلاعات نادرست مبنی بر اینکه فقط افراد سیگاری به سرطان ریه مبتلا می‌شوند، به باوری ریشه‌دار تبدیل شده و همچنان مشکل بزرگی برای افرادی است که سرطان ریه در آن‌ها تشخیص داده می‌شود.
بله، سیگارکشیدن یک اعتیاد است و برخی افراد ترک آن را بسیار دشوار می‌یابند. اما افراد ممکن است بر اثر دود دست‌دوم یا عوامل دیگری غیر از سیگار نیز به سرطان مبتلا شوند.
کارزارهای آگاهی‌بخشی ممکن است مانند شمشیری دولبه باشند. هدف این کارزارها آگاه‌کردن مردم از عوامل خطرناک زمینه‌ساز بیماری است. بااین‌حال، بیشتر کارزارهای آگاهی‌بخشی درباره سرطان ریه بیش‌ازحد بر خطرات سیگار تأکید می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که مردم کم‌کم تصور می‌کنند سیگار تنها عامل خطر است. در این میان فراموش می‌شود که برخی افراد بدون سیگارکشیدن نیز ممکن است به سرطان ریه مبتلا شوند.
هیچ مدرک قطعی وجود ندارد که هر فرد سیگاری حتماً به سرطان ریه مبتلا خواهد شد. سیگارکشیدن بی‌تردید زیان‌بار است، اما افرادی هم هستند که با وجود سیگارکشیدن به سرطان ریه مبتلا نمی‌شوند. بنابراین نباید درباره علت بیماری شتاب‌زده قضاوت کنیم، زیرا ممکن است علت اصلی چیز کاملاً متفاوتی باشد.
موضوع مرتبط: چه تعداد از افراد سیگاری به سرطان ریه مبتلا می‌شوند؟
ترک سیگار نیز با پیش‌داوری دیگری همراه است. سرطان ریه بیماری پیچیده‌ای است که می‌تواند در طول سال‌ها شکل بگیرد. به همین دلیل، افراد ممکن است پس از ترک عادت سیگار نیز به سرطان ریه مبتلا شوند. نباید تلاش‌های فردی که سیگار را ترک کرده فراموش شود یا دوباره مورد قضاوت قرار گیرد. در هر صورت، ترک سیگار یک موفقیت است و این موفقیت‌ها باید گرامی داشته شوند.
دیگر بیماری‌های مرتبط با سیگار
همان‌قدر که پایان‌دادن به پیش‌داوری درباره سرطان ریه مهم است، واقع‌بین‌بودن درباره آسیب‌های سیگار نیز اهمیت دارد. سیگار تنها عامل خطر سرطان ریه نیست. بسیاری از مردم نمی‌دانند که سیگارکشیدن می‌تواند عامل خطر انواع دیگر سرطان، از جمله سرطان‌های کلیه، کبد، حلق، دهان، حنجره، پانکراس، کولون، رکتوم، دهانه رحم و لوسمی‌ها نیز باشد.
پیش‌داوری‌ها چگونه بر بیماری‌ها تأثیر می‌گذارند؟
در سال 2020، در مجله Annals of Behavioral Medicine مطالعه‌ای منتشر شد که تأیید کرد بیماران از درمیان‌گذاشتن تشخیص سرطان ریه خود با دیگران به‌شدت احساس ناراحتی می‌کنند. متأسفانه این واقعیتی آزاردهنده است.
پیش‌داوری درباره سرطان ریه، برای بیماران و اعضای خانواده و دوستانی که در مراقبت از آن‌ها نقش دارند، نگرانی بزرگی است.
پیامدهای پیش‌داوری موجود برای بیماران مبتلا به سرطان ریه هولناک است. جامعه، بیماران مبتلا به سرطان را درست در زمانی که بیشترین نیاز را به حمایت دارند، طرد می‌کند. این امر می‌تواند پیامدهای جدی برای بهبود جسمانی و سلامت روان آن‌ها داشته باشد.
یکی از پیامدهای پیش‌داوری این است که افراد با تصور اینکه در صورت تشخیص سرطان ریه انگ خواهند خورد، از تشخیص زودهنگام دوری می‌کنند و نشانه‌های اولیه را نادیده می‌گیرند. در نتیجه از مراجعه به پزشک خودداری می‌کنند، درمان دریافت نمی‌کنند و بیماری در نهایت به مرحله پیشرفتهای می‌رسد که گزینه‌های درمانی در آن بسیار محدودند.
پیامد دیگر پیش‌داوری، نبود حمایت و افت سلامت روان به‌دلیل تنهایی است. این وضعیت می‌تواند سلامت عاطفی و جسمانی بیمار را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهد. در سال 2019، در مجله Cancer Reports مطالعه‌ای منتشر شد که نشان داد بیماران مبتلا به سرطان ریه به‌شدت انگ می‌خورند و در نتیجه میزان افسردگی آن‌ها افزایش و کیفیت زندگی‌شان کاهش می‌یابد.
افزون بر این، بیماران ممکن است خود را سرزنش کنند و باور کنند سزاوار همه این مشکلات‌اند. ممکن است احساس طردشدگی و تنهایی کنند و در نهایت دچار کناره‌گیری، احساس گناه، اضطراب و افسردگی شوند و درمان را نپذیرند.
اثر منفی دیگر پیش‌داوری، این باور اشتباه است که افراد غیرسیگاری به سرطان ریه مبتلا نمی‌شوند. بیماران جوان مبتلا به سرطان ریه نمونه‌ای از این وضعیت‌اند. بسیاری از آن‌ها ممکن است نشانه‌های سرفه طولانی یا تنگی نفس را به‌اندازه کافی جدی نگیرند یا برای مثال آن را با آسم اشتباه بگیرند. بیماری که در 28 سالگی سرطان ریه در او تشخیص داده شد، می‌گوید: «به پزشکان بسیاری مراجعه کردم و رادیوگرافی‌های زیادی گرفتم، اما هیچ‌کس پیشنهاد نداد سی‌تی‌اسکن یا آزمایش‌های دیگری انجام دهم، چون فکر می‌کردند یا ذات‌الریه دارم یا آسم.». به‌دلیل اینکه او هرگز سیگار نکشیده بود، حتی متخصصان نیز در ابتدا به سرطان ریه فکر نکردند. «یکی از خطرهای سرطان ریه این است که فرض می‌کنیم همه بیماران سیگار می‌کشند یا این بیماری فقط در افراد بالای 65 سال رخ می‌دهد. بیماری هولناکی است که می‌تواند هر فردی را در هر سن، جنسیت و نژادی مبتلا کند و ما به‌اندازه کافی به آن توجه نمی‌کنیم.» این پیش‌داوری یکی از علت‌هایی است که سرطان ریه با وجود شیوع بالایش، بودجه کمتری نسبت به دیگر سرطان‌ها دریافت می‌کند.
مقابله با پیش‌داوری‌ها
سرطان ریه هرقدر هم شایع باشد، پیش‌داوری‌ها هنوز وجود دارند. بیماران و نزدیکانشان هنگام حضور در برابر دیگران احساس انگ‌خوردگی می‌کنند. پس چگونه می‌توان با این وضعیت کنار آمد؟ خوشبختانه راه‌هایی برای مقابله با انگ ناشی از سرطان ریه وجود دارد. اگر به سرطان ریه مبتلا هستید یا یکی از آشنایانتان این بیماری را دارد، می‌توانید با اقدامات زیر با پیش‌داوری مقابله کنید و آن را کاهش دهید:
- علت‌های متفاوت بیماری را به گروه‌های گسترده‌تری از مردم بشناسانید. این بیماری فقط بیماری افراد سیگاری نیست؛ نوعی سرطان است که ریه‌ها را درگیر می‌کند.
- می‌توانید با پیوستن به یک گروه حمایتی یا حتی تشکیل یک گروه اقدام کنید. دریافت کمک و حمایت در مسیر سرطان می‌تواند در مدیریت احساسات و بهبود سلامت روان شما بسیار مؤثر باشد.
- سرزنش نکنید. اگر بیمار مبتلا به سرطان ریه هستید، از انگ‌زدن به خود پرهیز کنید و حتی اگر سیگاری هستید، احساس شرم نکنید. اگر فردی را می‌شناسید که به‌دلیل سیگار به سرطان ریه مبتلا شده، قضاوتش نکنید. به یاد داشته باشید که سیگارکشیدن عادتی اعتیادآور است و همه ما انسانیم.
- بپذیرید که نمی‌توانیم گذشته را تغییر دهیم. تنها با انتخاب‌های آینده خود می‌توانیم آینده را تغییر دهیم.
برای زندگی با سرطان ریه یا سرطان دیگری، بیماران می‌توانند این قاعده اساسی را بپذیرند. این قاعده محدودکننده نیست، بلکه آزادی‌بخش است: «مانند بیمار رفتار نکنید. نمی‌توانید با اندوه این‌طرف و آن‌طرف بروید. نمی‌توانید همیشه روی صندلی بنشینید. زباله‌ها را بیرون خواهید برد. بروید و خودتان را به کاری مشغول کنید. نه، لازم نیست بسکتبال یا فوتبال بازی کنید، اما به مرکز خرید بروید. به دیدن فرزندان و عزیزانتان بروید. با خانواده‌تان وقت بگذرانید. کاری انجام دهید. هنگام انجام کارها فعال بمانید. البته گاهی احساس بیماری خواهید کرد، اما تظاهر به بیمار بودن نکنید.»
در نهایت، پیش‌داوری درباره سرطان همچنان وجود دارد
پیش‌داوری و انگ نیرومندی درباره سرطان وجود دارد، اما لازم نیست فشار آن خردکننده باشد. در واقع تعداد افراد متأثر از سرطان بیش از چیزی است که تصور می‌شود. هر کسی که ریه دارد، در معرض خطر سرطان ریه است. بخش بزرگی از پیش‌داوری پیرامون سرطان ریه از افرادی ناشی می‌شود که ناآگاهانه بیماران را قضاوت می‌کنند؛ خطری که باید متوقف شود. باید به این موضوع پرداخت و مردم را درباره پیش‌داوری آموزش داد.
علت سرطان ریه هرچه باشد، سیگار یا عامل دیگری، هرگز نباید احساس تنهایی یا شرم کنید. هیچ‌کس سزاوار ابتلا به سرطان نیست. این بیماری مجازات نیست، بلکه یک بیماری است.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.