سازمان جهانی بهداشت و CDC آمریکا سطوح تازهٔ تهدید سویه‌های کروناویروس را اعلام کردند

با سخت‌ترشدن اقدامات جداسازی اجتماعی و واکسیناسیون، در روزهایی که تصور می‌شد همه‌گیری کووید-19 رو به آرامش است، گزارش سویه‌های مسری‌تر کروناویروس از کشورهای مختلف نگرانی آفرید. حتی برخی گزارش‌ها احتمال مرگبارتربودن آن‌ها را مطرح می‌کنند. ازاین‌رو مراکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا (US-CDC) و سازمان جهانی بهداشت (WHO)، معیارهای تازه‌ای برای طبقه‌بندی سویه‌های ویروس عامل کووید-19، یعنی SARS-CoV-2، ایجاد کردند.

معیارهای زیر دربارهٔ جهش‌ها / تغییرات اخیر ویروس‌های در گردش توضیح می‌دهند. این سطوح به درک و انتقال خطر نیز کمک می‌کنند.

انواع سویه‌های کروناویروس

تعریف‌های تازه عبارت‌اند از «سویهٔ مورد توجه»، «سویهٔ نگران‌کننده» و «سویهٔ با پیامد بالا». 

• یک سویهٔ مورد توجه، در آمریکا یا کشورهای دیگر خوشه‌های جداگانهٔ عفونت ایجاد کرده یا ظاهراً باعث افزایش موارد می‌شود. همچنین تغییرات ژنی‌ای دارد که مسری‌تربودن یا گریز از ایمنی حاصل از عفونت طبیعی یا واکسیناسیون را محتمل می‌کنند. داروهای درمانی و آزمایش‌ها نیز ممکن است علیه آن خوب کار نکنند. CDC سه مورد از این سویه‌ها را رصد می‌کند.
• یک سویهٔ نگران‌کننده با مطالعات علمی ثابت شده که مسری‌تر است یا بیماری شدیدتری ایجاد می‌کند. همچنین ممکن است اثربخشی عوامل در حال آزمون برای درمان و واکسن‌ها را کاهش دهد. کسانی که پیش‌تر کووید-19 گرفته‌اند ممکن است با این سویه دوباره مبتلا شوند. CDC پنج مورد را پیگیری می‌کند.
• یک سویهٔ با پیامد بالا بیماری شدیدتر و بستری بیشتری ایجاد می‌کند. همچنین نشان داده شده بر اقدامات پزشکی مانند واکسن، داروهای ضدویروس و آنتی‌بادی‌های مونوکلونال غلبه می‌کند. تاکنون هیچ سویه‌ای با این تعریف مطابقت ندارد.

CDC گفت با پیروی از معیارهای تازه برای شناسایی سویه‌های مورد توجه، دامنه‌ای گسترده در نظر گرفته است؛ اما پیش از نگران‌کننده‌نامیدن یک سویه، شواهد قوی‌تری می‌خواهد.

به گفتهٔ سخنگوی CDC، "CDC با رویکرد WHO هماهنگ است؛ برای پایش سویه‌های بالقوه مهم با بیشترین اثر بر سلامت عمومی، آستانهٔ تعیین سویهٔ مورد توجه باید نسبتاً پایین باشد، اما آستانهٔ تعیین سویهٔ نگران‌کننده باید بالا باشد."

پیش‌تر CDC سویه‌ها را طبقه‌بندی می‌کرد، اما این روند کمی تغییر خواهد کرد. در آینده CDC تصمیم نهایی دربارهٔ سویه‌های نیازمند توجه را با مشورت گروه بین‌سازمانی تازهٔ SARS می‌گیرد؛ گروهی از متخصصان مؤسسه‌های ملی سلامت آمریکا (US-NIH)، سازمان غذا و دارو (FDA)، وزارت دفاع، سازمان تحقیق و توسعهٔ پیشرفتهٔ زیست‌پزشکی و وزارت کشاورزی.

سویه‌ها چگونه رصد می‌شوند؟

افزون بر تعریف‌های تازهٔ CDC / WHO، Public Health England، همتای بریتانیایی CDC، دستهٔ دیگری برای «سویه‌های در دست بررسی» دارد. سویه‌های در دست بررسی تازه شناسایی شده‌اند و موضوع پژوهش‌های جاری‌اند؛ اما دانشمندان هنوز دربارهٔ اهمیتشان برای سلامت عمومی اطلاعات اندکی دارند.

روز سه‌شنبه 16 مارس، Public Health England اعلام کرد سویهٔ نوپدید P3 را که نخست در فیلیپین شناسایی شده بررسی می‌کند.

دوشنبه، پژوهشگران کلمبیا با شرح جهش‌های L249S و E484K پروتئین اسپایک (خار) در سویه‌ای تازه از B.1.111، مطالعه‌ای به‌صورت پیش‌چاپ منتشر کردند. مشخص شد این دو جهش به ویروس‌های دیگر کمک می‌کنند از آنتی‌بادی‌های ساخته‌شده در پاسخ به واکسن و عفونت طبیعی بگریزند.

سازمان سلامت عمومی فرانسه نیز سه‌شنبه خوشه‌ای تازه از موارد ناشی از سویه‌ای جدید در ردهٔ 20C، مرتبط با بیمارستانی در بریتانی، اعلام کرد. سویهٔ فرانسوی نه جهش در پروتئین اسپایک دارد و با PCR شناسایی نشد؛ نشان می‌دهد تغییرات مانع شناسایی با این آزمایش‌ها می‌شوند.

چگونه باید به سویه‌ها نگاه کرد؟

وقتی ویروس جهش می‌یابد یا کد ژنتیکی‌اش تغییر می‌کند، سویه‌ای پدید می‌آید؛ فقط نسخه‌ای متفاوت از ویروس اولیه. سویه‌ها مکرر ظاهر می‌شوند و معمولاً برای انسان زیان‌بار نیستند. گاهی تغییر یا مجموعه‌ای از تغییرات به یک نسخه کمک می‌کند از دیگر سویه‌ها پیشی بگیرد و در جهان غالب شود. مثلاً ممکن است سریع‌تر تکثیر شود یا راهی متفاوت یا مؤثرتر برای آلوده‌کردن سلول پیدا کند. گاهی تغییر، ساختار را چنان عوض می‌کند که آنتی‌بادی‌های دستگاه ایمنی نتوانند به آن متصل شوند.

در این صورت ممکن است بیماری بیشتر و شدیدتری رخ دهد. شاید شرکت‌های دارویی برای همگامی با آن مجبور به اصلاح داروها و واکسن‌ها شوند.

نکات نگران‌کننده

تاکنون CDC پنج سویهٔ نگران‌کننده را پیگیری می‌کند:

• نخستین‌بار در بریتانیا شناسایی‌شده، B.1.1.7؛
• در ژاپن و برزیل شناسایی‌شده، P.1؛
• گزارش‌شده در آفریقای جنوبی، B.1.351؛ و
• در حال گسترش در کالیفرنیا، B.1.427 و B.1.429. 

پایش این سویه‌ها اکنون محدود است. آمریکا در مقایسه با کشورهایی مانند بریتانیا، پایش ژنومی نسبتاً کمی از ویروس انجام می‌دهد.

سویهٔ B.1.1.7 نسبت به نسخه‌های پیشین ویروس دست‌کم % 50 مسری‌تر است. موج‌های بزرگ کووید-19 در بریتانیا، اسرائیل و اروپا ایجاد کرد. CDC می‌گوید تا 16 مارس، 4686 مورد در آمریکا شناسایی شده که همهٔ 50 ایالت را در بر می‌گیرد.

آزمایشگاه‌ها از سویهٔ B.1.351، تعداد 142 مورد از 25 ایالت آمریکا شناسایی کردند. در دست‌کم 12 ایالت، حداقل 27 مورد P.1 وجود داشته است. مطالعات نشان داده‌اند واکسن‌های موجود علیه این دو سویه کم‌اثرترند. آن‌ها همچنین در برابر برخی درمان‌های آنتی‌بادی مونوکلونالِ توسعه‌یافته آسیب‌پذیر نیستند. مانند B.1.1.7، سویهٔ B.1.351 نیز ظاهراً حدود % 50 مسری‌تر است.

سویه‌های B.1.427 و B.1.429 ظاهراً حدود % 20 از نسخه‌های پیشین مسری‌ترند. ممکن است اثربخشی واکسن و درمان را کمی کاهش دهند. ایمنی ناشی از واکسن آن‌قدر قوی است که انتظار نمی‌رود این کاهش، اثربخشی در جلوگیری از عفونت یا کاهش انتقال ویروس را از بین ببرد.

موضوعات مرتبط

• کووید-19: آمار به‌روز جهان و ترکیه
• تازه‌ترین خبرها و پیشرفت‌های علمی دربارهٔ کروناویروس

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید