سرطان تخمدان: ایمنیدرمانی مؤثر با پژوهش تازه سلول T نزدیکتر میشود

طبق آمار آمریکا، خطر ابتلای یک زن به سرطان تخمدان در طول زندگی حدود 1 در 75 است. در کشور ما سرطان تخمدان هفتمین سرطان شایع زنان، یعنی رتبه 7. است. حدود نیمی از زنان هنگام تشخیص 63 ساله یا بالاترند. چون این بیماری در مراحل اولیه بهندرت علامت میدهد، بیشتر در مراحل 3. و 4. تشخیص داده میشود و تمایل به عود پس از درمان در آن بیشتر است؛ جراحی و شیمیدرمانی اساس درمان را تشکیل میدهند. در سالهای اخیر، مهارکننده PARP نامی است که بر داروهای زیستی مؤثر بر سازوکار ترمیم DNA گذاشته شده و این داروها نیز وارد عرصه درمان شدهاند. با این حال، اطلاعات اندکی درباره مؤثر بودن ایمنیدرمانیها، درمانهای تحولآفرین حوزه سرطان، در سرطان تخمدان وجود دارد.
ایمنیدرمانیحوزهای نسبتاً جدید در پزشکی با نتایج امیدوارکننده در درمان سرطان است. اصل اساسی آن استفاده از دستگاه ایمنی خود بیمار برای مبارزه با بیماری است. یکی از موضوعات برجسته نشست امسال انجمن آمریکایی پژوهش سرطان (AARC)، کاربردهای ایمنیدرمانی در درمان سرطان تخمدان بود. با این حال، ایمنیدرمانیها فقط یک نوع ندارند.

نوعی ایمنیدرمانی امیدوارکننده برای سرطان تخمدان: انتقال پذیرشی سلولهای T
سرطانها را به دو گروه «جامد» و «غیرجامد» تقسیم میکنیم. منظور از تومورهای جامد، سرطان اندامهای مشخص مانند ریه، پستان، روده بزرگ و پروستات است. سرطانهای غیرجامد موضوع هماتوانکولوژی هستند و به سرطانهای خون و اندامهای لنفاوی مانند لوسمی و لنفوم اشاره دارند.
طبق مطالعهای جدید، روشی به نام انتقال پذیرشی سلولهای T ممکن است در درمان سرطان تخمدان، که توموری جامد است، مؤثر باشد. ایمنیدرمانی سلولی یکی از انواع آن، درمان پذیرشی سلول T است که در آن، سلولهای T نام سلولهای دفاعیای است که از خون خود بیمار گرفته و برای هدفگیری سلولهای سرطانی اصلاح میشوند. سپس این سلولهای پردازششده پس از تکثیر در آزمایشگاه به بدن بیمار بازگردانده میشوند تا سلولهای سرطانی نابود شوند.

تیم پژوهشی گزارش کرده که با روش انتقال پذیرشی سلول T در درمان لوسمی، یکی از سرطانهای غیرجامد، موفق بوده است. همچنین بر پایه تجربه این مطالعه، در کاربرد این درمان برای تومورهای جامد نیز پیشرفتهایی حاصل شده است.
آیا میتوان سلولهای دستگاه ایمنی را برای هدفگیری پروتئینهای ویژه آزادشده از تومورها بازبرنامهریزی کرد؟
مشخص شده است سلولهای سرطان تخمدان دو پروتئین، یعنی WT1 و مزوتلین را بیش از حد تولید میکنند. پژوهشگران کشف کردهاند سلولهای T طراحیشده برای هدفگیری این پروتئینها، در آزمایشگاه میتوانند سلولهای سرطان تخمدان موش و انسان را بکشند. اما برای آماده شدن انتقال پذیرشی سلول T جهت انجام پژوهشهای بالینی در انسانها، به مطالعات بیشتری نیاز است.
با این حال باید گفت استفاده از درمان سلول T برای تومورهای جامد مانند سرطانهای پستان، تخمدان، ریه و پانکراس، در مقایسه با درمان سرطانهای خون دشوارتر است.
در لوسمی و لنفوم، سلولهای T پردازششده مستقیماً وارد گردش خون میشوند و سلولهای سرطانی را هدف میگیرند. اما دسترسی به تومورهای جامد داخل اندامها به این آسانی نیست و دشواریهای گوناگونی دارد. یکی از مهمترین موانع رساندن عوامل درمانی به تومورهای جامد، ریزمحیط تومور نام دارد؛ یعنی بافت نزدیک تومور که دهها نوع سلول مختلف و تعاملات پیچیده را در بر میگیرد.
عاملی که تاکنون در درمان سرطان لحاظ نشده است: ریزمحیط تومور
ریزمحیط تومور به 3 شیوه درمان پذیرشی سلول T را برای تومورهای جامد دشوار میکند:
- ریزمحیط نام بافت نزدیک تومور است که سلولها و ساختارهای پروتئینی آن با فرستادن پیام به سلولهای T، آنها را غیرفعال میکنند یا وامیدارند تومور را نادیده بگیرند. داروهای ایمنیدرمانی موسوم به «مهارکنندههای نقاط وارسی ایمنی» که اکنون استفاده میشوند، ممکن است این مشکل را حل کنند. روش دیگر، تولید سلولهای T با روشهای ژنتیکیاست، بهگونهای که این پیامها را مهار کنند.
- یافته شده است سلولهای سرطان تخمدان یا رگهای اطراف تومور با پیامهایی که میفرستند، باعث میشوند سلولهای T پیش از حمله به سلول سرطانی خود را نابود کنند. در مقابل، پروتئینهای درمانی ویژهای توسعه مییابند تا سلولهای T با دریافت این پیام غیرفعال نشوند.
- مقدار قند در ریزمحیط تومور بسیار کم است، زیرا سلولهای سرطانی برای تکثیر کنترلنشده به قند زیادی نیاز دارند. همزمان سلولهای T نیز برای تکثیر و حمله به سرطان، به قند بهعنوان منبع انرژی نیاز دارند. این وضعیت در ساخت درمانهایی که منبع انرژی سرطان را قطع کنند مشکل ایجاد میکند. برای حل این مشکل، تغییر سلولهای T با روشهای ژنتیکی آزمایش میشود تا بهجای قند از منبع انرژی دیگری استفاده کنند.
در نتیجه، درمانهای پذیرشی سلول T میکوشند در برابر سرطان، سلولهای جنگجوی آگاه تولید کنند. اما خطر حمله سلولهای T ساختهشده به سلولهای خودمان وجود دارد. با یک روش مهندسی ژنتیک به نام CRISPR هدف آن است سلولهای T اختصاصیتر و هدفمندتر شوند و فقط به سلولهای سرطانی حمله کنند. این روش که بهویژه در تومورهای غیرجامد، یعنی سرطانهای خون و لنفومها، بسیار امیدوارکننده است، با رفع مشکلات موجود در ریزمحیط تومور، درمان مؤثری برای تومورهای جامد نیز ارائه خواهد کرد.
منابع
Engineering adoptive T cell therapy for efficacy in ovarian cancer.
AACR Annual Meeting 2017. Session MS.IM02.01 - Adoptive Cellular Therapy for Cancer
4980
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.