سورافنیب (Nexavar) چیست؟ تأیید FDA، مجوز در ترکیه و وضعیت پوشش هزینه
در این مقاله
مشخصات Nexavar (سورافنیب)
- تأیید FDA: بله (تاریخ نخستین تأیید: 20 دسامبر 2005)
- نام روی بسته: Nexavar
- ماده مؤثره: سورافنیب
- روش تجویز: به‌شکل قرص خوراکی مصرف می‌شود.
- دسته: عامل درمان هدفمند
- تولیدکننده: Bayer HealthCare Pharmaceuticals Inc.
- توزیع در ترکیه: Bayer
- انواع سرطان دارای تأیید مصرف:
- کارسینوم پیشرفته سلول کلیوی (سرطان کلیه)
- کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل برداشت با جراحی (سرطان کبد)
- کارسینوم تمایزیافته تیروئید پیشرونده، عودکرده موضعی یا متاستاتیک، مقاوم به ید رادیواکتیو
سورافنیب چیست و چگونه اثر می‌کند؟
سورافنیب یک داروی خوراکی هدفمند سرطان است که در درمان انواع پیشرفته سرطان استفاده می‌شود. مهارکننده چندکینازی است و با مهار مسیرهای پیام‌رسانی رشد سلول و تشکیل عروق جدید تومور (رگ‌زایی) کار می‌کند.
1. مهار تکثیر سلولی: سورافنیب مسیر پیام‌رسانی داخل سلولی RAF/MEK/ERK را هدف می‌گیرد. با مهار سرین‌ـ‌ترئونین کینازهایی مانند BRAF و CRAF (RAF-1)، چرخه سلولی را متوقف می‌کند. این اثر به‌ویژه در سلول‌های دارای BRAF جهش‌یافته برجسته‌تر است.
2. مهار رگ‌زایی: با مهار گیرنده‌های تیروزین کیناز مانند VEGFR-2، VEGFR-3 و PDGFR-β، مانع تشکیل عروق تازه برای رساندن اکسیژن و مواد مغذی به تومور می‌شود و مهاجرت سلول‌های اندوتلیال را کاهش می‌دهد.
تاریخچه تأیید FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا)
- 20 دسامبر 2005: برای کارسینوم پیشرفته سلول کلیوی تأیید شد.
- 19 نوامبر 2007: برای کارسینوم هپاتوسلولار تأیید شد.
- 22 نوامبر 2013: برای سرطان تمایزیافته تیروئید تأیید شد.
اطلاعات مجوز و پوشش هزینه در ترکیه
Nexavar از وزارت بهداشت جمهوری ترکیه مجوز دارد. اندیکاسیون‌های درمانی:
- کارسینوم متاستاتیک سلول کلیوی در بیماران بدون پاسخ به اینترفرون آلفا یا اینترلوکین-2.
- در سرطان هپاتوسلولار نامناسب برای درمان موضعی، با ذخیره عملکردی کبد Child-Pugh A .
- به‌صورت تک‌دارویی تا پیشرفت بیماری، در سرطان تمایزیافته تیروئید مقاوم به ید رادیواکتیو، با عود موضعی یا متاستاز.
اطلاعات پوشش هزینه: SGK ترکیه در اندیکاسیون‌ها و شرایط مشخص هزینه را پوشش می‌دهد.
قیمت: از دسامبر 2025، قیمت فروش داروخانه‌ای Nexavar 200 mg با 112 قرص روکش‌دار، یعنی هزینه یک دوره، 36.574,23 TL است.
سازوکارهای مقاومت
- تغییر در پروتئین‌های هدف: جهش کیناز RAF ممکن است مانع اتصال دارو شود؛ سلول می‌تواند بدون استفاده از مسیر مهارشده به رشد ادامه دهد.
- فعال شدن مسیرهای پیام‌رسانی جایگزین: وقتی RAF/MEK/ERK مهار می‌شود، مسیرهای رشد دیگر مانند PI3K/AKT/mTOR فعال می‌شوند.
- سازوکارهای جبرانی رگ‌زایی: تومور با وجود مهار پیام VEGF، عوامل جایگزینی مانند FGF، PDGF یا ANGPT2 را افزایش می‌دهد.
- سازوکار خروج دارو: افزایش پروتئین‌های ناقل مانند پی‌گلیکوپروتئین (P-gp)، دارو را از سلول خارج می‌کند.
- سازگاری ریزمحیط: در محیط کم‌اکسیژن، افزایش مولکول HIF-1α امکان گریز از اثر دارو را فراهم می‌کند.
اطلاعات فارماکوکینتیک
| جذب | فراهمی زیستی خوراکی 38–49% است. چون غذا جذب را کاهش می‌دهد، دارو باید ناشتا مصرف شود. حداکثر غلظت پلاسمایی طی ~3 ساعت حاصل می‌شود. |
| توزیع | اتصال به پروتئین‌های پلاسما ~99.5% است. حجم توزیع گسترده است و عبور از سد خونی‌ـ‌مغزی محدود است. نیمه‌عمر 25–48 ساعت است. |
| متابولیسم | عمدتاً توسط CYP3A4 و UGT1A9 در کبد متابولیزه می‌شود. دست‌کم 8 متابولیت دارد که فعال‌ترین آن، N-اکسید (M-2) است. |
| دفع | بخش عمده دفع از راه کبد است. از دوز، 77% با مدفوع و 19% با ادرار دفع می‌شود. |
چگونه مصرف می‌شود؟ محدوده دوز
- 400 mg دو بار در روز (در مجموع 800 mg در روز)، تقریباً با فاصله 12 ساعت.
- ناشتا مصرف می‌شود: دست‌کم 1 ساعت پیش یا 2 ساعت پس از غذا.
- قرص باید کامل و با آب فراوان بلعیده شود؛ نباید جویده یا شکسته شود.
تداخلات دارویی
- تداخل CYP3A4: کتوکونازول و ریتوناویر ممکن است سطح را بالا ببرند؛ ریفامپیسین، فنی‌توئین و علف چای ممکن است اثر را کاهش دهند.
- مهارکننده‌های UGT1A9: آتازاناویر و مفنامیک اسید ممکن است سطح را افزایش دهند.
- ضدانعقادها (وارفارین): افزایش INR و خطر خون‌ریزی.
- ناقل‌ها (P-gp): جذب با وراپامیل و آمیودارون افزایش و با ریفامپیسین کاهش می‌یابد.
- داروهای شیمی‌درمانی: سمیت با دوکسوروبیسین، ایرینوتکان و کپسیتابین ممکن است بیشتر شود.
موارد نیازمند توجه
- نارسایی کبد: در Child-Pugh B و C باید با احتیاط مصرف و آزمایش کبد مرتب پایش شود.
- پرفشاری خون: خطر در 6 هفته نخست بالاست و فشار خون باید مرتب کنترل شود.
- سمیت پوستی: سندرم دست‌وپا شایع است؛ در درجات بالا تنظیم دوز لازم است.
- جراحی: باید دست‌کم 2 هفته پیش از عمل قطع و پس از ترمیم زخم شروع شود.
- قلب: طولانی شدن QT ممکن است دیده شود و نوار قلب باید پایش شود.
- بارداری: رده D است و در بارداری و شیردهی منع مصرف دارد.
عوارض جانبی
شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده و میزان آن‌ها:
- اسهال (39%)
- خستگی (22%)
- سندرم دست‌وپا (21%)
- بثورات پوستی (16%)
- ریزش مو (14%)
- کاهش اشتها (14%)
- تهوع (11%)
- کاهش وزن (9%)
- خشکی پوست (8%)
- خارش (8%)
- درد شکم (8%)
- خون‌ریزی (7%)
- تغییر صدا (6%)
- استفراغ (5%)
- فشار خون بالا (5%)
- آسیب کبد (<1%)
حدود 29% بیماران به‌دلیل عوارض شدید درمان را قطع می‌کنند. در پیگیری باید آزمایش کبد، شمارش کامل خون و عملکرد تیروئید پایش شوند.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.