Sorafenib (Nexavar) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Nexavar (Sorafenib) Künyesi
- FDA Onaylı: Evet (İlk onay tarihi: 20 Aralık 2005)
- Kutu Adı: Nexavar
- Etken Madde: Sorafenib
- Uygulama Şekli: Ağız yoluyla alınan tabletler şeklinde uygulanır.
- Kategori: Hedefe yönelik tedavi ajanı
- Üretici: Bayer HealthCare Pharmaceuticals Inc.
- Türkiye Dağıtımı: Bayer
- Onaylı Olduğu Kanser Türleri:
- İleri evre renal hücreli karsinom (böbrek kanseri)
- Cerrahi olarak çıkarılamayan hepatoselüler karsinom (karaciğer kanseri)
- Radyoaktif iyot tedavisine dirençli, lokal olarak tekrarlayan veya metastatik, progresif diferansiye tiroid karsinomu
Sorafenib Nedir? Etki Mekanizması Nasıldır?
Sorafenib, ileri evre kanser türlerinin tedavisinde kullanılan, ağız yoluyla alınan hedefe yönelik bir kanser ilacıdır. Multikinaz inhibitörü sınıfına girer ve hücre büyümesini sağlayan sinyal yollarını ve tümörlerin yeni damar oluşturma süreçlerini (anjiyogenez) baskılayarak çalışır.
1. Hücre Proliferasyonunun İnhibisyonu: Sorafenib, hücre içi RAF/MEK/ERK sinyal yolunu hedef alır. BRAF ve CRAF (RAF-1) gibi serin-treonin kinazları inhibe ederek hücre döngüsünün durmasına neden olur. Özellikle mutant BRAF taşıyan hücrelerde bu etki daha belirgindir.
2. Anjiyogenez İnhibisyonu: VEGFR-2, VEGFR-3 ve PDGFR-β gibi reseptör tirozin kinazları inhibe ederek tümörün oksijen ve besin kaynaklarına ulaşmasını sağlayan yeni damar oluşumunu engeller; endotelyal hücre migrasyonunu azaltır.
FDA (ABD Gıda ve İlaç İdaresi) Onay Tarihçesi
- 20 Aralık 2005: İleri evre renal hücreli karsinom için onaylandı.
- 19 Kasım 2007: Hepatoselüler karsinom için onaylandı.
- 22 Kasım 2013: Diferansiye tiroid kanseri için onaylandı.
Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Bilgisi
Nexavar, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlıdır. Terapötik endikasyonlar şunlardır:
- Metastatik renal hücreli karsinomda, interferon alfa veya interlökin-2 tedavisine yanıtsız hastalarda.
- Lokal tedaviye uygun olmayan, fonksiyonel karaciğer rezervi Child-Pugh A olan hepatoselüler kanserli hastalarda.
- Radyoaktif iyot tedavisine dirençli, lokal relaps veya metastatik diferansiye tiroid kanseri vakalarında, progresyona kadar monoterapi olarak.
Geri Ödeme Bilgisi: Türkiye’de SGK tarafından belirli endikasyonlar ve koşullar altında geri ödemesi yapılmaktadır.
Fiyatı: Aralık 2025 itibarıyla Nexavar 200 mg 112 film tablet yani bir kürlük maliyeti; eczane satış fiyatı 36.574,23 TL'dir.
Direnç Mekanizmaları
- Hedef proteinlerdeki değişiklikler: RAF kinazlarında meydana gelen mutasyonlar ilacın bağlanmasını engelleyebilir; hücreler baskılanan yolu kullanmadan büyümeye devam edebilir.
- Alternatif sinyal yollarının aktivasyonu: RAF/MEK/ERK yolu baskılandığında PI3K/AKT/mTOR gibi diğer büyüme yollarının aktive edilmesi.
- Anjiyogenezde telafi edici mekanizmalar: VEGF sinyali baskılansa da tümörün FGF, PDGF veya ANGPT2 gibi alternatif faktörleri artırması.
- Efflux (Dışa Atım) Mekanizması: P-glikoprotein (P-gp) gibi taşıyıcı proteinlerin artmasıyla ilacın hücre dışına atılması.
- Mikroçevre Adaptasyonu: Düşük oksijenli ortamlarda HIF-1α molekülünün artışı ile ilaç etkisinden kaçış.
Farmakokinetik Bilgiler
| Emilim | Oral biyoyararlanım %38–49. Gıda ile emilim azaldığı için aç karnına alınmalıdır. Maksimum plazma konsantrasyonuna ~3 saatte ulaşır. |
| Dağılım | Plazma proteinlerine bağlanma oranı ~%99.5. Dağılım hacmi geniştir; kan-beyin bariyerini sınırlı düzeyde geçer. Yarı ömrü 25–48 saattir. |
| Metabolizma | Başlıca CYP3A4 ve UGT1A9 enzimleriyle karaciğerde metabolize edilir. En az 8 metaboliti vardır; en aktifi N-oksid (M-2) metabolitidir. |
| Atılım | Atılımın büyük bölümü karaciğer yoluyladır. Dozun %77’si dışkı ile, %19’u idrarla atılır. |
Nasıl Kullanılır? Doz Aralığı
- Günde iki kez 400 mg (Toplam 800 mg/gün), yaklaşık 12 saat arayla.
- Aç karnına alınır: Yemekten en az 1 saat önce veya 2 saat sonra.
- Tabletler bütün olarak, bol su ile yutulmalı; çiğnenmemeli ve kırılmamalıdır.
İlaç Etkileşimleri
- CYP3A4 Etkileşimi: Ketokonazol ve ritonavir düzeyi artırabilir; Rifampisin, fenitoin ve sarı kantaron etkisini azaltabilir.
- UGT1A9 İnhibitörleri: Atazanavir ve mefenamik asit düzeyleri artırabilir.
- Antikoagülanlar (Warfarin): INR artışı ve kanama riski.
- Taşıyıcılar (P-gp): Verapamil ve amiodaron ile emilim artar; Rifampisin ile azalır.
- Kemoterapötikler: Doksorubisin, irinotekan ve kapesitabin ile toksisite artabilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
- Karaciğer Yetmezliği: Child-Pugh B ve C hastalarda dikkatli kullanılmalı; karaciğer testleri düzenli izlenmelidir.
- Hipertansiyon: İlk 6 haftada risk yüksektir; tansiyon düzenli izlenmelidir.
- Cilt Toksisitesi: El-ayak sendromu yaygındır; ileri derecelerde doz ayarı gerekir.
- Cerrahi: Ameliyattan en az 2 hafta önce kesilmeli, yara iyileşince başlanmalıdır.
- Kalp: QT uzaması görülebilir; EKG izlenmelidir.
- Gebelik: Kategori D'dir; emzirme ve gebelik döneminde kontrendikedir.
Yan Etkiler
En sık bildirilen yan etkiler ve sıklıkları:
- İshal (%39)
- Yorgunluk (%22)
- El-ayak sendromu (%21)
- Cilt döküntüsü (%16)
- Saç dökülmesi (%14)
- İştah azalması (%14)
- Bulantı (%11)
- Kilo kaybı (%9)
- Cilt kuruluğu (%8)
- Kaşıntı (%8)
- Karın ağrısı (%8)
- Kanama (%7)
- Ses değişikliği (%6)
- Kusma (%5)
- Yüksek tansiyon (%5)
- Karaciğer hasarı (<%1)
Hastaların yaklaşık %29'u ciddi yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakmaktadır. Takipte karaciğer testleri, tam kan sayımı ve tiroit fonksiyonları izlenmelidir.
