تأثیر اعتماد بیمار بر درمان

درباره اعتماد
اعتماد به دیگران، از مهمترین مفاهیمی است که میتوانیم آن را برای زندگی انسان «ضروری» بدانیم؛ بهویژه برای زندگی در جامعه. جالب آنکه یکی از شرطهای اصلی قابل اعتماد بودن، اعتماد کردن به دیگران است.
در زندگی نمیتوانیم بدون سپردن کنترل برخی امور به دیگران، خودمان همهچیز را ایمن نگه داریم. در این شرایط ناگزیر با اعتماد به حسن نیت دیگران، خود را در معرض سوءاستفاده از این اعتماد قرار میدهیم. بنابراین اعتماد به کسی ذاتاً به معنای آسیبپذیر و وابسته شدن به دیگران است. افراد گاهی داوطلبانه و گاهی به اجبار خود را به چنین رابطهای از اعتماد میسپارند.
معمولاً اعتماد میانفردی از اعتماد به نهادها قویتر است و بیش از ترجیحها و دیدگاه کلی فرد در زندگی، به تجربههای جاری زندگی و ویژگیهای شخصیتی او وابسته است.
الزامات اعتماد میانفردی میتواند برای هر فرد متفاوت باشد و میتوان از 4 تعریف متفاوت سخن گفت:
- نخست، رابطه اعتمادی که پیشبینی رفتارهای آینده دیگری را در بر میگیرد.
- دوم، رابطه اعتمادی که در آن فرد اعتمادکننده انتظار مثبتی دارد که طرف مقابل رفتار مطلوب را نشان خواهد داد.
- سوم، رابطه اعتمادی همراه با خطرپذیری که به معنای آسیبپذیر بودن در برابر رفتارهای فرد مورد اعتماد است.
- آخرین نوع، رابطه اعتماد قویتری است که شکستن آن پیامدهای بسیار سنگینتری دارد. این نوع اعتماد بیشتر میان دوستان نزدیک و در خانواده دیده میشود.
اعتماد در رابطه بیمار و پزشک
در رابطه بیمار و پزشک، بیمار بهعلت ناتوانی در بر عهده گرفتن مسئولیت مشکل سلامت خود، باید به پزشکی اعتماد کند که در زندگی روزمره رابطه نزدیکی با او ندارد.
رابطه بیمار و پزشک با این ویژگیها شناخته میشود: بیمار گاهی جز اعتماد کردن چارهای ندارد و دانش و قدرت بهطور نامتوازن توزیع شدهاند. گاهی اعتماد بیمار «تضمینشده» تلقی میشود. بر اساس برداشت عمومی، اعتماد بیمار به پزشک به باور به اینکه پزشک در جهت منفعت بیمار کار میکند تعریف شده است. پیچیدگی رابطه پزشک و بیمار، تعریف روشن را دشوار میکند.
- با بررسی گروههای مختلف بیماران میبینیم که این اعتماد بسته به عوامل بسیاری تفاوت دارد:
- نتایج پژوهشها نشان داده است زنان نسبت به مردان احساس اعتماد قویتری دارند.
- تمایل بیشتر سالمندان به اعتماد کردن نیز از یافتههای پژوهشهای مختلف است.
- مشخص شده است که افراد با قومیت آفریقاییآمریکایی در مقایسه با سفیدپوستان آمریکا کمتر به پزشکان اعتماد دارند و در سراسر اروپا، آلمانیها قومی هستند که بیشترین اعتماد را به پزشکان دارند.
- در نهایت، رابطه مثبتی میان سطح آموزش و اعتماد به پزشکان یافته شده است.
به مطالعهای برنخوردیم که رابطه دسترسی بیشتر بیماران از طریق اینترنت به اطلاعات سلامت و درمان را با اعتمادشان به پزشکان نشان دهد. بااینحال نظر انکولوژیستها این است که افزایش دسترسی بیماران به اینترنت به اعتماد آنان آسیب نمیرساند.
آیا اعتماد بیمار اندازهگیریشدنی است؟
نبود تعریفی روشن و پذیرفتهشده از ابتدا برای اعتماد بیمار، اندازهگیری این اعتماد را هم دشوار میکند.
با مرور نوشتههای موجود دیدیم در بیشتر مطالعات اعتماد بیمار، اعتماد موضوع اصلی پژوهش نبوده و بسیاری آن را بهصورت استنباط 2. از نتایج پژوهش به دست آوردهاند. دیدیم در برخی پژوهشها اعتماد بر اساس پاسخهای «بله» و «خیر» به پرسش «آیا به پزشکتان اعتماد دارید؟» محاسبه شده و تنها شمار اندکی آن را درجهبندی کردهاند. در پژوهشهایی که اعتماد بیمار را درجهبندی کردهاند، شاخصهایی مانند رضایت بیمار، اصرار بر مراجعه به همان پزشک در طول درمان، تمایل به پیشنهاد او به دوستان و احساس نکردن نیاز به نظر دوم پزشکی دیگر به کار رفته است.
عوامل مؤثر بر اعتماد بیماران
- شایستگی فناورانه یکی از این عوامل است. پزشکانی که بیمارانشان را از روشهای تازه تشخیص و درمان و پژوهشها آگاه میکنند در نظر بیماران قابل اعتمادترند؛ درحالیکه اعتماد به پزشکانی که در این زمینه کاستی دارند کاهش مییابد.
- برای پزشکان رشتههای جراحی، رابطهای میان عوارض پس از عمل و بیاعتمادی بیماران یافته شده است.
- مطالعه دیگری نشان داده است زبان صادقانه و روشن پزشک درباره پیشآگهی نامطلوب (سیر بیماری)، برای ساختن و حفظ اعتماد با بیمار مهم است.
- نشان داده شده است رویکرد بیمارمحور پزشکان در بیماران سرطان پستان اعتماد را افزایش میدهد.
از این رفتارها میتوان گوش دادن صمیمانه به بیمار، صبور بودن در برابر گفتههایش، نشان دادن نگرانی صادقانه و آشکار کردن اهمیت دادن به او را نام برد.
اعتماد چه دستاوردی دارد؟
هم بیماران و هم پزشکان گفتهاند رابطه اعتماد متقابل پیشنیاز گفتوگو درباره پیشآگهی (سیر بیماری) است و آن را آسان میکند.
در پژوهشی میان بیماران سالمند، کسانی که بیشتر به پزشکشان اعتماد داشتند، هنگام درمان نسبت به افراد با اعتماد کمتر رضایت بیشتری داشتند. هرچند پژوهشی نشان داده است اعتماد بیماران سرطان به پزشک، احتمال گفتوگو با او درباره اطلاعات منابع مستقل را بیشتر میکند، مطالعاتی هم خلاف آن را گزارش کردهاند. مشخص شده است بیمارانی که بیشتر به پزشکشان اعتماد دارند، هنگام دریافت خبر بد پرسشهای بیشتری از او میکنند.
اعتماد بهعنوان عامل تسهیلکننده تصمیمگیری
بیماران رابطه اعتمادی با پزشکان خود را عاملی برای آسانتر شدن تصمیمگیری میدانند. میگویند اعتماد به پزشک، آنان را به پیروی از تصمیمهای درمانی و توصیههای او تشویق میکند.
به نظر میرسد بیماران اعتمادکننده در واگذاری مسئولیت تصمیمهای سلامت خود به پزشک آسودهترند.
اعتماد کامل بیماران کمدرآمد روستایی به توصیههای درمانی پزشک نیز از یافتههای پژوهشهای مختلف است.
اعتماد بیماران به پزشک در این حد باعث میشود در فرایند درمان نقش منفعلتری بگیرند. هرچند برخی پزشکان نقش منفعلتر بیمار را برای درمان سودمند میدانند، نظرها در این باره میان پزشکان بسیار متفاوت است.
نتیجهگیری
همانطور که گفتیم، برخی مطالعات اعتماد را موضوع اصلی پژوهش قرار ندادهاند و برخی دیگر از ارائه دیدگاه نظری فراتر نمیروند. پژوهشهای اندکی این موضوع را با جزئیات بررسی میکنند. با توجه به پژوهشهای کنونی، نادرست نیست بگوییم اعتماد بهاندازه کافی بررسی نشده و به پژوهشهای پیشرفتهتر نیاز داریم. بااینحال در پرتو یافتههای موجود، ما پزشکان موظفیم سهم خود را انجام دهیم و محیطی فراهم کنیم که بیماران بتوانند به آن اعتماد کنند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.