تنهایی و انزوای اجتماعی حتی در خون ما رد بر جای می‌گذارند

مدت‌هاست که ارتباط تنهایی و انزوای اجتماعی با پیامدهای نامطلوب سلامت شناخته شده است. به‌طور علمی ثابت شده که مشکلاتی مانند بیماری قلبی‌عروقی (KVH)، دیابت و مرگ زودرس با این وضعیت‌های عاطفی مرتبط‌اند. با این حال، سازوکارهای زیستی این ارتباط هنوز کاملاً روشن نشده‌اند. با گسترش دیجیتالی‌شدن و کاهش روابط اجتماعی در دنیای امروز، اهمیت این موضوع بیشتر شده است.

یافته‌های تازه: ردهای مولکولی انزوای اجتماعی

پژوهشگران دانشگاه کمبریج و دانشگاه فودان در شانگهای با استفاده از داده‌های بیش از 40 هزار شرکت‌کننده در پایگاه UK Biobank نشان دادند که تنهایی و انزوای اجتماعی با پروتئین‌های موجود در خون ارتباط دارند. این مطالعه در 3 ژانویهٔ 2025 در مجلهٔ Nature Human Behavior منتشر شد.

یافته‌های اصلی مطالعهٔ تنهایی

• 9% از شرکت‌کنندگان گزارش کردند که از نظر اجتماعی منزوی‌اند و 6% گفتند که احساس تنهایی می‌کنند.
• در دورهٔ پیگیری با میانگین 14 سال:
  • 2695 نفر به بیماری قلبی‌عروقی مبتلا شدند،
  • 892 نفر به دمانس مبتلا شدند،
  • در 1703 نفر دیابت نوع 2 مشاهده شد،
  • 1521 نفر دچار افسردگی شدند،
  • 983 نفر دچار سکتهٔ مغزی شدند و
  • 4255 نفر جان باختند.

پروتئین‌های مرتبط با تنهایی

• 175 پروتئین مرتبط با انزوای اجتماعی و 26 پروتئین مرتبط با تنهایی شناسایی شد.
• سازوکارهای زیستی تنهایی و انزوای اجتماعی تا حد زیادی با یکدیگر همپوشانی داشتند (به میزان 85%).
• بخش قابل‌توجهی از این پروتئین‌ها با التهاب، دفاع ضدویروسی و پاسخ‌های ایمنی ارتباط داشتند.
• به‌ویژه مشاهده شد که تنهایی با افزایش سطح پروتئین‌های GFRA1، ADM، FABP4، TNFRSF10A و ASGR1 با منشأ مغزی همراه است. این پروتئین‌ها با تغییرات نواحی مغز که کارکردهای عاطفی و اجتماعی را مدیریت می‌کنند، مرتبط بودند.

پیامدهای بالینی و نسخه‌های اجتماعی

این مطالعه از نخستین پژوهش‌های گسترده‌ای است که اثرات تنهایی و انزوای اجتماعی بر سلامت را در سطح زیستی توضیح می‌دهد. پروفسور Barbara Sahakian، یکی از نویسندگان پژوهش، در مقابله با تنهایی به مفهوم «نسخهٔ اجتماعی» اشاره می‌کند:

• پزشکان می‌توانند بیمارانی را که احساس تنهایی می‌کنند به فعالیت‌های اجتماعی محلی، گروه‌های ورزشی یا سازمان‌های داوطلبانه ارجاع دهند.
• شرکت در فعالیت‌های گروهی هم شبکهٔ حمایت اجتماعی را تقویت می‌کند و هم استرس را کاهش می‌دهد.

نظر متخصص

دکتر Dilip V. Jeste، مدیر شبکهٔ جهانی پژوهش سلامت روان، می‌گوید: «این مطالعه تصویری جامع از ردهای زیستی تنهایی و انزوای اجتماعی در پلاسمای خون ارائه می‌دهد.» با این حال، دکتر Jeste تأکید می‌کند که این یافته‌ها باید در دیگر مجموعه‌داده‌های بزرگ تأیید شوند.

نتیجه‌گیری

تنهایی و انزوای اجتماعی مسئله‌ای مهم برای سلامت عمومی هستند که نه‌تنها پیامدهای روان‌شناختی، بلکه پیامدهای زیستی نیز دارند. تشخیص زودهنگام و گسترش برنامه‌های حمایت اجتماعی می‌تواند نقشی حیاتی در پیشگیری از مشکلات سلامت مرتبط با تنهایی داشته باشد. همان‌گونه که سازمان جهانی بهداشت نیز بیان کرده است، مقابله با تنهایی اکنون یک اولویت جهانی سلامت عمومی است.

این مطالعه نشان می‌دهد که پیشگیری از تنهایی تا چه اندازه می‌تواند بر سلامت عمومی اثر بگذارد و بار دیگر اهمیت روابط اجتماعی برای سلامت انسان را یادآوری می‌کند.