تشخیص بافت سرطانی از سالم در جراحی با چاقوی هوشمند iKnife

برخی تومورها مرز روشنی با بافت سالم دارند، اما در برخی دیگر تشخیص بافت سالم از بافت سرطانی دشوار است. به همین دلیل برای جراحان بسیار مهم است بدانند چه چیزی را از بدن می‌بُرند و خارج می‌کنند. یکی از نمونه‌ها، تخمدان و سرطان آن است. تعیین اینکه ساختار توده‌مانند در تخمدان خوش‌خیم است یا سرطانی می‌تواند دشوار باشد و این موضوع ممکن است جراحی را دشوار کند.

در حال حاضر جراحی رایج برای زنان دارای توده مشکوک در تخمدان یا لگن و ناحیه کشاله ران، جراحی گسترده‌ای است که در آن هر دو تخمدان، لوله‌های فالوپ، رحم و دهانه رحم با هم برداشته می‌شوند. این جراحی به‌اختصار TAH-BSO (Total Abdominal Hysterectomy - Bilateral Salpingo-Oophorectomy) نام دارد؛ یعنی برداشت کامل شکمی رحم همراه با برداشت دوطرفه لوله‌ها و تخمدان‌ها. گاهی فقط با گزارش آسیب‌شناسی که بعداً آماده می‌شود، روشن می‌شود که در این جراحی گسترده بیش از میزان لازم بافت و اندام برداشته شده است. برداشتن بافت کمتر نیز ممکن است به جراحی دوباره منجر شود.

آنچه در این زمینه لازم است، ابزاری است که به جراحان اجازه دهد هنگام جراحی بدانند کدام بافت سالم و کدام سرطانی است. با دستگاه آزمایشی موسوم به «iKnife» (چاقوی جراحی هوشمند) ممکن است این کار امکان‌پذیر شود.

iKnife چیست؟

iKnife ابزار جراحی متفاوتی است. این ابزار هنگام عمل فقط برش نمی‌دهد، بلکه می‌توان آن را برنامه‌ریزی کرد تا در حین برش، بافت بریده‌شده را شناسایی کند.

iKnife در امپریال کالج لندن توسط پروفسور زولتان تاکاتس و گروه او اختراع شد. تاکاتس و گروهش هنگام طراحی iKnife، یک تیغ جراحی استاندارد را به یک دستگاه بسیار حساس سنجش وزن مولکولی متصل کردند.

امروزه بسیاری از تیغ‌های جراحی ویژگی لیزری نیز دارند؛ یعنی هنگام بریدن بافت، هم‌زمان آن را می‌سوزانند یا داغ می‌کنند و به این ترتیب خونریزی کمتر می‌شود. iKnife نیز بافت را هم می‌بُرد و هم می‌سوزاند، یعنی چاقوی جراحی لیزری است. افزون بر این، مولکول‌های بافت را با طیف‌سنج جرمی که دستگاهی برای این کار است تحلیل می‌کند.

سلول‌های سرطانی مولکول‌هایی متفاوت از سلول‌های طبیعی دارند و دستگاه‌های طیف‌سنج جرمی می‌توانند مولکول‌های مختلف را با حساسیت زیاد آشکار کنند.

نتایج اولیه امیدبخش

گروه پژوهشی کار را با آزمایش نمونه‌های گرفته‌شده هنگام جراحی سرطان تخمدان و مقایسه نتایج با گزارش‌های آسیب‌شناسی آغاز کرد.

آن‌ها نشان دادند با استفاده از iKnife و تشخیص بافت طبیعی از سرطانی با درستی % 93 تا 100 می‌توان سرطان تخمدان را تشخیص داد. این نتیجه بسیار هیجان‌انگیز است.

انجام جراحی محدودتر، به‌ویژه برای بیماران جوان، به معنای افزایش شانس باروری نیز هست.

گام‌های بعدی

پیش‌بینی می‌شود سرطان‌های دیگر غیر از سرطان تخمدان نیز از iKnife بهره ببرند. این روزها دانشمندان در سرطان پستان، iKnife را آزمایش می‌کنند.

تصور می‌شود یکی دیگر از زمینه‌هایی که iKnife می‌تواند بیشترین سود را داشته باشد، تومور مغزی باشد و در جراحی‌های تومور مغزینیز آزمایش iKnife آغاز شده است. اصل بنیادی در جراحی سرطان این است که با در نظر گرفتن میکرو-متاستازهای غیرقابل مشاهده با چشم، تومور همراه با مقداری بافت سالم اطراف برداشته شود. اما وقتی موضوع مغز باشد، باید تا حد ممکن بافت مغزی کمتری برداشته شود. به همین دلیل iKnife می‌تواند نتایج جراحی مغز را بهبود دهد.

پیش از آنکه بدانیم آیا iKnife می‌تواند جراحی سرطان را بسیار هوشمندانه‌تر کند، به آزمایش بیشتری نیاز است، اما مزایای آن ممکن است بسیار بزرگ باشد. اگر iKnife بتواند هنگام عمل تشخیص درست بدهد، می‌تواند رویکردهای جراحی را تغییر دهد و این امر جراحی شخصی‌سازی‌شده برای هر فرد را ممکن می‌کند.

• 10 علامت سرطان که زنان باید بدانند
• درمان سرطان‌های زنان – نوآوری‌های 2017 و 2018