1-7 აპრილი — კიბოს ეროვნული კვირეული 2019

რა არის კიბო?
DNA -ის დაზიანებების დაგროვებით წარმოქმნილი უჯრედები, რომლებსაც წარმოშობის ქსოვილიდან სხვა უბნებში მეტასტაზირების (გავრცელების) პოტენციალი და უკონტროლო გამრავლების უნარი აქვთ, წარმოქმნის დაავადებებს, რომელთა ქვეტიპების რაოდენობა 1000-ს აღემატება; მათი საერთო სახელია კიბო. მას ავთვისებიან სიმსივნეს ან ავთვისებიან წარმონაქმნსაც უწოდებენ.
კიბო კაცობრიობის მთელი ისტორიის განმავლობაში არსებობდა; ცნობილია ისიც, რომ იგი კაცობრიობაზე უფრო ძველია (იხილეთ კიბოს ისტორია). კიბოს შესახებ უძველესი ცნობილი წერილობითი ჩანაწერები ძვ. წ. 1600-იანი წლების ეგვიპტურ პაპირუსში გვხვდება. მასში ძუძუს კიბოა აღწერილი. იმის თქმა გვინდა, რომ კიბოს დიდი ხანია ვიცნობთ და მას, სავარაუდოდ, ჩვენს ქვეცნობიერში ძალიან ღრმა ადგილი უკავია.
კიბოს ხსენებისას ყველაზე მეტად გვაინტერესებს 2 საკითხი : რა იწვევს კიბოს და არსებობს თუ არა მისი მკურნალობა? ამ კითხვებზე პასუხის მოლოდინში ყველაზე მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს: კიბო ერთი დაავადება კი არა, განსხვავებული მიზეზებისა და მკურნალობების მქონე, 1000-ზე მეტი ქვეტიპისგან შემდგარი დაავადებათა ჯგუფია .
მოკლედ გავიხსენოთ კიბოს მიზეზები და მკურნალობები:
ზემოთ მოცემულ სურათზე, კიბოს წამყვანი მიზეზებია წარმოდგენილი (სურათის განმარტებისთვის იხილეთ).
მხოლოდ ბოლო 50 წლის განმავლობაში კიბოს მკურნალობამ მილიონობით ადამიანი გადაარჩინა, რომლებიც კიბოთი შეიძლებოდა დაღუპულიყვნენ. მაგალითად, ძუძუს კიბოს სკრინინგის მეთოდების გავრცელებამ და მკურნალობის განვითარებამ, ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, მხოლოდ აშშ-ში ნახევარ მილიონზე მეტი ქალის სიცოცხლე გადაარჩინა. თუ ამ შედეგს ყველა კიბოს ტიპსა და მთელ მსოფლიოზე განვაზოგადებთ, ადვილად დავინახავთ, რომ მეცნიერების განვითარებამ მილიონობით სიცოცხლე იხსნა. მიუხედავად ამისა, კიბო მსოფლიოში ჯანმრთელობის წამყვან პრობლემად რჩება: 2018 წელს კიბოს 18.1 მილიონი ახალი შემთხვევა და 9.6 მილიონი გარდაცვალება დაფიქსირდა. მსოფლიოში დაახლოებით ყოველი 6 გარდაცვალებიდან 1 კიბოთია გამოწვეული.
კიბოს ტვირთის საყურადღებო მხარეისაა, რომ კიბო არა მხოლოდ გლობალური მასშტაბით უზარმაზარი რიცხვებით გამოხატული ჯანმრთელობის მდგომარეობაა, არამედ ყველა კიბოს სულ მცირე ნახევარი პოტენციურად თავიდან ასაცილებელია.
გავიხსენოთ კიბოს ყველაზე ხშირად გამოყენებული მკურნალობები:
- იმუნოთერაპია
- ქიმიოთერაპია და მიზნობრივი წამლები
- მოლეკულური მკურნალობები
- კიბოს ოპერაციები
- რადიოთერაპია
- კიბოს მინიმალურად ინვაზიური (უოპერაციო) მკურნალობები
კიბოს ეროვნული კვირეული ცნობიერების ასამაღლებლად
აპრილის პირველი კვირა 1956 წლიდან თურქეთში კიბოს ეროვნულ კვირეულად აღინიშნება. კიბოს კვირეულს შესაძლებლობად მივიჩნევთ, შევახსენოთ ყველას, რომ კიბოების სულ მცირე ნახევარი თავიდან აცილებადია და გავრცელებული კიბოს ტიპების შემთხვევაში კიბოს სკრინინგით ადრეული დიაგნოზის დასმა შესაძლებელია.
1-7 აპრილის კიბოს ეროვნული კვირეულის მოკლე ისტორია
თურქეთში კიბოს მქონე პაციენტებისა და მათი ახლობლების დასახმარებლად, კიბოს კვლევების მხარდასაჭერად და ექიმების განათლებაში წვლილის შესატანად, 1947 წელს ანკარაში თურქეთის კიბოს კვლევისა და მასთან ბრძოლის ასოციაცია შეიქმნა. დაარსებიდან მოყოლებული ასოციაცია თურქეთში აქვეყნებს მასალებს და მართავს შეხვედრებს, რომლებიც საზოგადოებას კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის შესახებ აფრთხილებს. 1956 წელს კიბოს კვლევისა და მასთან ბრძოლის ორგანიზაციის რეკომენდაციით, თურქეთში აპრილის პირველი კვირა კიბოსთან ბრძოლის კვირეულად აღიარეს.
კიბოს ხსენებისას კიდევ ერთი კითხვა ჩნდება — რამდენად დიდია კიბოს ტვირთი ჩვენს ქვეყანაში, ანუ თურქეთში კიბო ხშირია თუ იშვიათი? ამისთვის ქვეყნების მიხედვით კიბოს მაჩვენებლებს გადავხედოთ:
კიბოს გლობალური მონაცემები ქვეყნების მიხედვით
რომელ ქვეყნებში გვხვდება კიბო ყველაზე ხშირად?
ამ სტატიაში კიბოს ყველაზე მაღალი სიხშირის მქონე პირველ 50 ქვეყანაში ასაკით სტანდარტიზებულ მაჩვენებლებს იპოვით (კანის არამელანომური კიბოების ჩათვლით).
ყველა მამაკაცისა და ქალისთვის, ყველა კიბოს ჩათვლით (კანის არამელანომური კიბოს ჩათვლით), ასაკით სტანდარტიზებული მაჩვენებელი 2018 წელს 100.000-ზე 197.9 იყო (ანუ წელიწადში ყოველ 100 ათას ადამიანზე კიბოს ახლად დიაგნოსტირებული შემთხვევების რაოდენობა). მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი (100.000-ზე 218.6) ქალებზე (100.000-ზე 182.6) მაღალი იყო.
კიბოს გლობალური მაჩვენებლები: ორივე სქესისთვის

კიბოს მაჩვენებლები მამაკაცებში

კიბოს მაჩვენებლები ქალებში

ქვემოთ შეგიძლიათ ნახოთ ამ კვირეულისთვის სპეციალურად მომზადებული ინფოგრაფიკული ვიდეო:
მოდით, ერთად შევქმნათ ჯანმრთელი საზოგადოება, რომელსაც კიბოს არ ეშინია!
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.