კიბოს მკურნალობა ოპერაციის გარეშე

ინტერვენციული რადიოლოგიური მეთოდები ჩვენს ქვეყანაში ნაკლებად ცნობილია, თუმცა კიბოს მკურნალობაში მათი მნიშვნელობა სულ უფრო იზრდება. ყოველდღიურად იზრდება ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტირებული კიბოს შემთხვევების წილი, რაც კლასიკური ქირურგიული ოპერაციებისგან გვაშორებს. ამ მეთოდებს შესაბამის სფეროში სპეციალიზებული ინტერვენციული რადიოლოგები იყენებენ.

ოპერაცია თითქმის საუკუნეების განმავლობაში კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთი შეუცვლელი ძირითადი მეთოდია. განსაკუთრებით ბოლო 20-30 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი წინსვლა მოხდა ტექნოლოგიასა და კიბოს მედიკამენტურ მკურნალობაში. მას შემდეგ, რაც დადგინდა, რომ კიბოს ზოგიერთი ჯგუფი ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიისადმი მგრძნობიარეა, ამ სიმსივნეებში ქირურგიაზე უარი ითქვა ან იგი მხოლოდ შერჩეულ პაციენტებს უტარდებათ. ამის მაგალითია ცხვირ-ხახის კიბო, რომელსაც ზედა ხახის კიბოსაც უწოდებენ. ხორხის კიბოს ადრეულ და შორსწასულ სტადიებშიც ქირურგია რადიოთერაპიამ და რადიოქიმიოთერაპიამ ჩაანაცვლა. კიბოს მკურნალობაში რადიოთერაპიის მნიშვნელობის ზრდამ და ამ სფეროს ტექნოლოგიურმა რევოლუციამ მისი კიბოს მრავალ სახეობაში გამოყენება შესაძლებელი გახადა. ამასთან, ადგილობრივად განმეორებულ და ბევრ ისეთ სიმსივნეში, სადაც ოპერაცია შესაფერისი არ არის, თანამედროვე ტექნოლოგიებით თითქმის ქირურგიის მსგავსი წარმატება მიიღწევა. დროთა განმავლობაში ამ წარმატებამ სტერეოტაქსიურად ჩატარებული რადიოთერაპიის მეთოდის SRS (radiosurgery) ანუ რადიოქირურგიად დასახელება განაპირობა. დღეს რადიოქირურგია ძალზე პოპულარულია ტვინის სიმსივნეებში, შეზღუდული უბნისა და ზომის მქონე მრავალ განმეორებულ კიბოში, ადრეული სტადიის ფილტვის კიბოსა და პროსტატის კიბოში.

რადიოთერაპიის ტექნოლოგიურ სიახლეებთან ერთად კიბოს მკურნალობის სფეროში შეიქმნა რადიოსიხშირული, ლაზერული, მიკროტალღური, HIFU (მაღალი სიხშირის ულტრაბგერითი ტალღები), Nano-Knife (შეუქცევადი ელექტროთერაპია) და მსგავსი მეთოდები, რომლებმაც კიბოს მრავალ სახეობაში თითქმის ქირურგიის ჩანაცვლება დაიწყო. რადიოთერაპიის მიერ სამკურნალო უბნის ნორმალურ ქსოვილებში გამოწვეული დაზიანებისგან განსხვავებით, ინტერვენციული რადიოლოგების მიერ გამოყენებული ამ მეთოდებისას ნორმალური ქსოვილის დაზიანება უკიდურესად შეზღუდულია და პროცედურების გამეორებაც შესაძლებელია. ამ მეთოდებში, რომლებიც პერკუტანული სიმსივნური აბლაციის სახელითაც არის ცნობილი, ნემსები კანიდან შედის და სიმსივნის შიგნით თავსდება. მეთოდის თავისებურების მიხედვით, ამ ნემსებს, რომლებსაც ელექტროდებსაც უწოდებენ, სხვადასხვა მოწყობილობა უერთდება და მიეწოდება გამაგრილებელი აირები, ულტრაბგერითი ტალღები, რადიოსიხშირე ან ელექტრული დენი. ამგვარად ქსოვილი ისე ნადგურდება, რომ სიმსივნე მთლიანად მოიცვას. ასეთი ტიპის მეთოდებს კიბოს მინიმალურად ინვაზიურ მკურნალობას უწოდებენ. ამ მეთოდების გამოყენებისას სიმსივნე სამგანზომილებიანად ფასდება ულტრაბგერის, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახვისა და ტომოგრაფიის საშუალებით. ნემსების სიმსივნეში სწორად მოთავსება და აბლაციის შემდეგ, მეთოდის ტიპის შესაბამისად განადგურებული ქსოვილის უბანი, გამოსახვითი მეთოდებით შეიძლება შეფასდეს როგორც პროცედურის დროს, ისე მის შემდეგ.

პერკუტანული აბლაციის წინ თავდაპირველად პაციენტის ადრე გადაღებულ ტომოგრაფიულ, ულტრაბგერით, მაგნიტურ-რეზონანსულ (MRG) და PET-BT გამოსახულებებს შეისწავლიან. ფასდება აბლაციისთვის დაგეგმილი სიმსივნეების სახეობა, რაოდენობა, ზომა და მდებარეობა. შემდეგ არსებული ინფორმაციით განისაზღვრება თითოეული პაციენტისა და სიმსივნისთვის გამოსაყენებელი აბლაციის მეთოდი, პროცედურისას გამოსახვის მეთოდი, კანიდან შესვლის ადგილი და ანესთეზიის ტიპი; ამ გადაწყვეტილებებით პროცედურის გეგმა დგება.

აბლაციების უმეტესობა შეიძლება ჩატარდეს ადგილობრივი ანესთეზიისა და სედაციის პირობებში, როდესაც პაციენტი ფხიზლადაა.

გამოსახვის მეთოდად ულტრაბგერას გამოყენების მოხერხებულობის გამო ანიჭებენ უპირატესობას. ულტრაბგერით უხილავი სიმსივნეებისას აბლაცია ჩვეულებრივ ტომოგრაფიული კონტროლით ტარდება.

ზოგიერთ შემთხვევაში აბლაციის დროს ანგიოგრაფიისა და ტომოგრაფიის ერთდროული გამოყენება სასარგებლოა. მაგალითად, ღვიძლის ზოგი სიმსივნე, რომელიც ჩვეულებრივი ტომოგრაფიითა და ულტრაბგერით არ ჩანს, შეიძლება გამოჩნდეს და დამუშავდეს ტომოგრაფიით, რომელიც ანგიოგრაფიისას ღვიძლის არტერიაში მოთავსებული კათეტერიდან პრეპარატის შეყვანით ტარდება. ბოლო წლებში „Cone Beam CT“ ფუნქციის მქონე ანგიოგრაფიულმა მოწყობილობებმა ტომოგრაფიისა და ანგიოგრაფიის ერთი აპარატით ჩატარება შესაძლებელი გახადა. ამ მოწყობილობებით განსაკუთრებით ფილტვის ბიოფსიები და აბლაციები უფრო მარტივად და უსაფრთხოდ სრულდება.

აბლაციის რომელი მეთოდები გამოიყენება კიბოს მკურნალობაში?

დღეს კიბოს პერკუტანული აბლაციისთვის მეთოდების 3 ჯგუფი გამოიყენება:

1. ქიმიური აბლაცია,
2. თერმული (გაცხელებით/გაყინვით) აბლაცია,
3. შეუქცევადი ელექტროპორაცია (nanoknife).

ქიმიური აბლაცია

ეს სიმსივნის განადგურებაა მასში ისეთი ქიმიური ნივთიერებების შეყვანით, როგორიცაა სპირტი ან ძმარმჟავა. იგი ეფექტიანი და უსაფრთხო მეთოდია, რომელიც მთელ მსოფლიოში 20 წელზე მეტია გამოიყენება. მისი მთავარი უპირატესობებია დაბალი ღირებულება და მცირე გვერდითი მოვლენები. თუმცა სიმსივნის სრულად მოსაკლავად, ჩვეულებრივ, ერთზე მეტი, ზოგჯერ კი მრავალი ჩარევაა საჭირო.

ყველაზე ხშირად ღვიძლის სიმსივნეებში, განსაკუთრებით ღვიძლის პირველად სიმსივნეში (ჰეპატოცელულურ კარცინომაში) გამოიყენება. გარდა ამისა, მისი გამოყენება შესაძლებელია ფარისებრი ჯირკვლის სიმსივნეებისა და ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზების დროსაც.

თერმული აბლაცია

იგი ეფუძნება სიმსივნის განადგურებას მის ცენტრში მოთავსებული ელექტროდით გაცხელების ან გაყინვის გზით. გაცხელების მეთოდებია;

• რადიოსიხშირე,
• მიკროტალღა,
• ლაზერი და
• ულტრაბგერაარის.

მათ შორის ყველაზე პოპულარულია რადიოსიხშირული აბლაცია (RFA), ხოლო გამოყენების სიხშირით მეორეა მიკროტალღა. რადიოსიხშირული მეთოდისას ქსოვილს ცვლადი ელექტრული დენი მიეწოდება, რაც მასში იონებს მოძრაობაში მოიყვანს. ამ მოძრაობის შედეგად წარმოქმნილი ხახუნი სითბოდ იქცევა და ქსოვილი ნადგურდება. მიკროტალღური მეთოდით სითბო ქსოვილში წყლის მოლეკულების მაღალი სიხშირის ელექტრომაგნიტური ტალღებით ამოძრავებით მიიღება. ამ ორ მეთოდს შორის მთავარი განსხვავებაა სითბოს წარმოსაქმნელად რადიოსიხშირისას ელექტრული დენის, ხოლო მიკროტალღისას ელექტრომაგნიტური ტალღების გამოყენება. ორივე მეთოდი ეფექტიანია გამტარ უბნებში, მაგალითად ღვიძლსა და რბილ ქსოვილში, თუმცა რადიოსიხშირის გამოყენების გამოცდილება გაცილებით მეტია.

შედარებით საიზოლაციო ქსოვილებში, მაგალითად ფილტვსა და ძვალში, რადიოსიხშირემ შესაძლოა საკმარისი სითბო ვერ წარმოქმნას; ასეთ უბნებში მიკროტალღა თეორიულად უფრო ეფექტიანი შეიძლება იყოს. რადიოსიხშირე და მიკროტალღა ყველაზე ხშირად ღვიძლის, ფილტვის, თირკმლის, ძვლისა და რბილი ქსოვილის სიმსივნეებისთვის გამოიყენება.

თერმული აბლაციის კიდევ ერთი მეთოდია კრიოაბლაცია (გაყინვა). ამ მეთოდით სიმსივნური ქსოვილი იყინება და ნადგურდება სპეციალური ნემსებით, რომლებსაც „ზონდებს“ უწოდებენ და კანიდან სიმსივნის ცენტრში ათავსებენ. კრიოაბლაცია ყველაზე ხშირად თირკმელსა და პროსტატაში გამოიყენება, შედარებით ნაკლებად კი ფილტვში, ღვიძლსა და ძუძუში. მისი მთავარი უპირატესობაა ის, რომ განადგურებული ქსოვილი აბლაციის პროცესშივე მკვეთრი საზღვრებით ჩანს ულტრაბგერით, ტომოგრაფიულ და მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებებზე.

შეუქცევადი (მუდმივი) ელექტროპორაცია (Nano-Knife)

შეუქცევადი ელექტროპორაციის დროს ხანმოკლე, ძალიან მაღალი ძაბვის ელექტრული დენის მიწოდებით უჯრედის კედლის გამტარობა შეუქცევადად იზრდება და სიმსივნურ ქსოვილში მუდმივი დაზიანება იქმნება. კლასიკური შექცევადი ელექტროთერაპია თითქმის 100 წელია გამოიყენება, თუმცა მისი წარმატება საკმაოდ დაბალი დარჩა. ამიტომ მისი გამოყენებაც თანდათან შემცირდა. პროცედურისას მაღალი, რამდენიმე ათასი ვოლტის ელექტრული დენის მიწოდებით უჯრედის კედლის გამტარობა შეუქცევადად იზრდება. ელექტროპორაციის ამ ტიპისას გამტარობა აღარ ქრება და უჯრედი სიცოცხლისუნარიანობას კარგავს.

Nano-Knife მეთოდი პანკრეასის კიბოში, სანაღვლე გზების კიბოსა და პროსტატის კიბოში გამოიცადა. მისი ეფექტიანობის აღმოჩენის შემდეგ მსოფლიოში გამოყენება სწრაფად გაიზარდა. თუმცა მთავარ შეზღუდვებად რჩება მეთოდის სირთულე, ზოგადი ანესთეზიის ქვეშ ჩატარება, შემსრულებელი გუნდის გამოცდილების აუცილებლობა და პროცედურის მაღალი ფასი.

დღეს იგი ყველაზე ხშირად გამოიყენება პანკრეასის და ნაღვლის სადინრის კიბოებში და პროსტატის კიბოში. პანკრეასის კიბოს დიაგნოზის დასმისას სიმსივნე უმეტესად ადგილობრივად შორსწასულ სტადიაზეა. ეს ნიშნავს, რომ იგი პანკრეასის გარშემო მთავარ სისხლძარღვებშია გავრცელებული და ამ პაციენტებში ოპერაცია შეუძლებელია.

Nanoknife-ს შეუძლია სიმსივნური ქსოვილის მოკვლა პანკრეასის მეზობლად მდებარე ამ სისხლძარღვების დაუზიანებლად.

ასევე ნაჩვენებია, რომ იგი ამ უბნის სხვა სისხლძარღვებსა და თორმეტგოჯა ნაწლავსაც არ აზიანებს. თუმცა პანკრეასის კიბოში Nanoknife-აბლაციის უსაფრთხოდ ჩასატარებლად საჭიროა სიმსივნის კიდეებში 3-4 ნემსის ერთმანეთის პარალელურად მოთავსება ისე, რომ ისინი სისხლძარღვებსა და ნაწლავში არ გავიდეს. ამისთვის ძალზე მნიშვნელოვანია გამოსახვითი მეთოდების მაქსიმალური გამოყენება და პროცედურის შემსრულებელი ექიმის გამოცდილება. ბოლო წლებში იმედისმომცემი შედეგები მოჰყვა ქირურგიულად მუცლის გახსნას და პანკრეასის სიმსივნისა და სისხლძარღვოვანი სტრუქტურების დანახვით, ოპერაციის თანხლებით nano-knife-ის გამოყენებას. მკურნალობის ამ მეთოდის გამოყენებისთვის მეტად გამოცდილი გუნდებია საჭირო.

რომელ სიმსივნეებში გამოიყენება აბლაციით მკურნალობა?

ქიმიური აბლაცია ყველაზე ხშირად ჰეპატოცელულური კარცინომის სახელით ცნობილ ღვიძლის პირველად სიმსივნეში გამოიყენება. ამ სიმსივნის აბლაცია წლების განმავლობაში წარმატებით ტარდებოდა ძმარმჟავასა და სპირტით. გარდა ამისა, იგი გამოიყენება ფარისებრი ჯირკვლის კვანძებსა და ლიმფური კვანძების ზოგიერთ სიმსივნეში. დღეს ქიმიური აბლაცია უმეტესად გამოიყენება იმ უბნებში, სადაც თერმული აბლაცია ტექნიკურად რთული ან სარისკოა, ზოგჯერ კი თერმულ მეთოდებთან კომბინაციაში, მათი ეფექტის გასაძლიერებლად.

დღეს თერმული აბლაცია ყველაზე ხშირად გამოყენებული აბლაციის ტექნიკაა. განსაკუთრებით რადიოსიხშირული აბლაცია დაახლოებით 15 წელია მთელ მსოფლიოში სულ უფრო ფართოდ გამოიყენება. აბლაციის სხვა მეთოდების მსგავსად, იგი ყველაზე მეტად ღვიძლში ჩატარდა. თუმცა ხშირად გამოიყენება ფილტვის, თირკმლის, ელენთის, ლიმფური კვანძების, ძვლისა და რბილი ქსოვილის სიმსივნეებშიც. მისი ძირითადი უპირატესობებია ტექნიკური სიმარტივე, კონტროლირებადი და პროგნოზირებადი აბლაცია და მცირე გვერდითი მოვლენები. თერმული აბლაციის მიზანია სიმსივნის დაწვა მის გარშემო დაახლოებით 1 cm სისქის ჯანმრთელი ქსოვილის ფენასთან ერთად. მრავალი კვლევით დამტკიცდა, რომ თერმულ აბლაციას დამწვარ უბანში სიმსივნური ქსოვილის სრულად მოკვლა შეუძლია. ამის გამო ადრე იგი მხოლოდ ოპერაციისთვის შეუფერებელ პაციენტებში გამოიყენებოდა, დღეს კი განსაკუთრებით ღვიძლის სიმსივნეებში ზოგი პაციენტისთვის ქირურგიული ოპერაციის შესაძლო შემცვლელად არის აღიარებული.

ამ უპირატესობებთან ერთად თერმულ აბლაციას ზოგიერთი სუსტი მხარეც აქვს;

1. ვინაიდან თერმული აბლაციისას წარმოქმნილი სითბო გამდინარე სისხლს მიაქვს, სისხლძარღვების გარშემო არსებული სიმსივნური ქსოვილი შეიძლება საკმარისად ვერ გაცხელდეს. ეს მოვლენა, რომელსაც „Heat Sink“ ეწოდება, ერთი მხრივ სისხლძარღვის კედელს აბლაციისგან იცავს, მეორე მხრივ კი მის გარშემო სიმსივნური ქსოვილის სრულად მოკვლას შეიძლება ხელი შეუშალოს.
2. სადინრებში, სადაც სისხლზე უფრო ნელა გამდინარე სითხეებია, მაგალითად ნაღველი ან შარდი, heat sink ეფექტი მცირეა და მათ გარშემო სიმსივნური ქსოვილი ადვილად შეიძლება განადგურდეს. თუმცა ამჯერად heat sink-ის დამცავი ეფექტის არარსებობის გამო თერმულმა აბლაციამ ნაღვლისა და შარდის სადინრები შეიძლება დააზიანოს.
3. თერმულ აბლაციას სისხლძარღვებისა და სადინრების გარდა ნერვების განადგურებაც შეუძლია. ამიტომ, მაგალითად პროსტატაში გამოყენებისას, შეიძლება გამოიწვიოს შარდის შეუკავებლობა (ინკონტინენცია) და ერექციული უუნარობა (იმპოტენცია).
4. თუ თერმული აბლაცია ტარდება საჭმლის მომნელებელი ორგანოების, მაგალითად კუჭისა და ნაწლავის მეზობლად, შეიძლება ეს ორგანოებიც დაზიანდეს. ამის თავიდან ასაცილებლად აბლაციის დროს სიმსივნის უბანი ამ ორგანოებს სხვადასხვა მეთოდით უნდა დააშორონ.

ამრიგად, ზემოთ აღწერილი მიზეზების გამო თერმული აბლაციის მეთოდები შეიძლება საკმარისად ეფექტიანი და უსაფრთხო არ იყოს სიმსივნეებში, რომლებიც უშუალოდ ესაზღვრება დიდ სისხლძარღვებს, ნაღვლისა და შარდის სადინრებს, მნიშვნელოვან ნერვებს და საჭმლის მომნელებელი სისტემის ღრუ ორგანოებს, მაგალითად კუჭსა და ნაწლავს.

შეუქცევადი ელექტროპორაციის (Nano-Knife) ყველაზე ხშირად გამოსაყენებელი სიმსივნეებიდან ერთ-ერთია პანკრეასის თავის კიბო. პანკრეასის თავი ძალიან ახლოს მდებარეობს ღვიძლის არტერიასთან, წვრილი ნაწლავის არტერიასა და ვენასთან, ასევე თორმეტგოჯა ნაწლავთან. ამიტომ პანკრეასის სიმსივნეებში ისეთი თერმული მეთოდები, როგორიცაა რადიოსიხშირული აბლაცია, ხშირად არ გამოიყენება. შეუქცევად ელექტროპორაციას კი შეუძლია სიმსივნური ქსოვილის მოკვლა ამ უბნის სისხლძარღვებისა და წვრილი ნაწლავის დაუზიანებლად. ბოლო წლების ზოგიერთ კვლევაში მრავალი პაციენტისთვის ნაჩვენებია მეთოდის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა პანკრეასის კიბოში.

შეუქცევადი ელექტროპორაციის გამოყენების კიდევ ერთი სფეროა ღვიძლში დიდ სისხლძარღვებსა და სანაღვლე სადინრებთან მდებარე სიმსივნეები. ასეთ სიმსივნეებში რადიოსიხშირულმა და სხვა თერმულმა მეთოდებმა შეიძლება სანაღვლე სადინრები დააზიანოს და დიდი სისხლძარღვების გარშემო სიმსივნურ ქსოვილზე საკმარისად ვერ იმოქმედოს. შეუქცევადი ელექტროპორაცია ასეთ სიმსივნეებში შეიძლება უფრო წარმატებული და უსაფრთხო იყოს. თუმცა მასაც აქვს ნაკლოვანებები თერმულ მეთოდებთან, მაგალითად რადიოსიხშირესა და მიკროტალღასთან შედარებით: ტექნიკურად უფრო რთულია, მეტხანს გრძელდება, უფრო ძვირია და ზოგად ანესთეზიას მოითხოვს.

ამრიგად, პერკუტანული აბლაციის თითოეულ მეთოდს საკუთარი უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს. თუ რომელ სიმსივნეში რომელი პერკუტანული მეთოდი უნდა გამოიყენონ, უნდა გადაწყვიტონ ინტერვენციულმა რადიოლოგებმა, რომლებსაც აბლაციის ამ მეთოდების შესახებ საკმარისი ცოდნა და გამოცდილება აქვთ.

რა უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს პერკუტანულ აბლაციას?

პერკუტანული აბლაცია არის მეთოდი, რომელსაც, ქირურგიული ოპერაციისა და მაღალი დოზის რადიოთერაპიის მსგავსად, კიბოს ზოგი სახეობის მკურნალობა შეუძლია. ოპერაციასთან შედარებით მისი უპირატესობაა კანიდან ადგილობრივი ანესთეზიით ჩატარება, საავადმყოფოში დარჩენის საჭიროების არარსებობა და ნაკლები რისკი. რადიოთერაპიასთან შედარებით კი უპირატესობაა ის, რომ ეფექტიანობა სიმსივნის ტიპზე არ არის დამოკიდებული და საჭიროების შემთხვევაში მრავალჯერ შეიძლება გამეორდეს.

ბევრ პაციენტში პერკუტანული აბლაცია ამ მეთოდების ალტერნატივად კი არ გამოიყენება, არამედ მათ დამატებად.

მაგალითად, ერთსა და იმავე პაციენტში ზოგი სიმსივნე შეიძლება ქირურგიულად დამუშავდეს, ზოგი — რადიოთერაპიით, ზოგიც — პერკუტანული აბლაციით.

პერკუტანულ აბლაციას ზოგიერთი ნაკლოვანებაც აქვს. ადგილობრივი რეციდივის, ანუ იმავე ადგილას სიმსივნის განმეორების რისკი, ქირურგიასა და რადიოთერაპიასთან შედარებით ცოტა უფრო მაღალია. თუმცა განმეორებისას იმავე უბანზე აბლაცია ხელახლა შეიძლება ჩატარდეს. გარდა ამისა, პერკუტანული აბლაციის სხვა ნაკლოვანებებია შედეგების დამოკიდებულება შემსრულებლის ცოდნასა და გამოცდილებაზე, როგორც ქირურგიული პროცედურებისას, და ის, რომ აბლაციისთვის საჭირო ტექნიკური აღჭურვილობა და პერსონალი მხოლოდ მცირე რაოდენობის დაწესებულებებშია ხელმისაწვდომი.

რადიოსიხშირული აბლაცია

სიმსივნეში მოთავსების შემდეგ ქოლგის მსგავსად გაშლილი ნემსების საშუალებით სიმსივნურ ქსოვილს ცვლადი დენი მიეწოდება. დენი კიბოს უჯრედებში (+) და (-) მუხტის იონებს წინ და უკან ამოძრავებს და ნემსის გარშემო საშუალოდ 80-100 გრადუსის სითბოს წარმოქმნის. ეს სითბო ნემსის გარშემო დაახლოებით 3-5 cm დიამეტრის უბანში ქსოვილის სიკვდილს იწვევს. განადგურებული უბნის ზომა შეიძლება გამოყენებული ნემსების ტიპისა და რაოდენობის მიხედვით იცვლებოდეს.

რადიოსიხშირული აბლაცია კიბოს სფეროში 25 წელზე მეტია გამოიყენება. თავდაპირველად გამოყენება ღვიძლის კიბოსა და მეტასტაზებში დაიწყო, შემდეგ კი ფართოდ გავრცელდა ფილტვის, თირკმლის, ფარისებრი ჯირკვლისა და ძვლის სიმსივნეებშიც.

კრიოაბლაცია

კრიოაბლაცია არის აბლაციის მეთოდი, რომელიც სიმსივნურ ქსოვილს გაყინვით ანადგურებს. პროცედურისას მაღალი წნევის არგონის აირი სიმსივნეში მოთავსებულ ნემსებში გაივლის და უშუალოდ ნემსის წვერზე თავისუფლდება. არგონის წნევის უეცარი დაცემა ქსოვილში მინუს 40-80 გრადუსამდე გაგრილების, ანუ გაყინვის ეფექტს წარმოქმნის. ჯოულ-ტომსონის ეფექტის სახელით ცნობილ ამ მოვლენაში კრიოაბლაციის ნემსის გარშემო ყინულის ბურთი (iceball) წარმოიქმნება. ეს ყინულის ბურთი სიმსივნეში ყინულის კრისტალების წარმოქმნის, სისხლძარღვების დახშობისა და უჯრედების თვითდაღუპვის (აპოპტოზის) შედეგად ქსოვილის ფართო სიკვდილს იწვევს.

კრიოაბლაციის დროს სიმსივნეში მოთავსებულ ნემსებს „ზონდს“ ან „კრიოზონდს“ უწოდებენ. კრიოზონდები სწორი ნემსის ფორმისაა და, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მათ შიგნით უფრო წვრილი არხია, რომელშიც მაღალი წნევის არგონი გადის. ამ მეთოდში თითოეულ ნემსს 2-3 cm ზომის აბლაციის, ანუ სიმსივნის განადგურების უბნის შექმნა შეუძლია. დიდ სიმსივნეებში ნემსების რაოდენობის ზრდით შესაძლებელია აბლაციის უბნის გაფართოება და ფორმის შეცვლა. მაგალითად, ერთი ნემსით აბლაციის დიამეტრი დაახლოებით 2 cm-ია, ხოლო 4 ნემსით 5 cm-ს აღწევს, რაც დიდი სიმსივნეების მკურნალობასაც შესაძლებელს ხდის. დღეს გამოყენებულ კრიოაბლაციის მოწყობილობებს ერთდროულად 25 კრიოზონდი შეიძლება შეუერთდეს და პერკუტანული აბლაცია ძალიან დიდ სიმსივნეებშიც ჩატარდეს.

კრიოაბლაციის ყველაზე პოპულარული გამოყენების სფეროა პროსტატის ადრეული სტადიის კიბო და თირკმლის კიბოები . თუმცა იგი შეიძლება გამოიყენონ სხვადასხვა ორგანოსა და რბილ ქსოვილში მდებარე სიმსივნეებშიც, მათ შორის ფილტვის კიბოსა და მეტასტაზებში, უპირატესობებისა და ნაკლოვანებების გათვალისწინებით.

მიკროტალღური აბლაცია

მიკროტალღური აბლაციის განვითარება პარალელურად მიმდინარეობდა იმ მიკროტალღური გამაცხელებლების განვითარებასთან, რომლებსაც ყოველდღიურად სამზარეულოში ვიყენებთ. ნემსების (ანტენების) საშუალებით შექმნილი ეს ტალღები ქსოვილში წყლის მოლეკულებს ტალღისებურად ამოძრავებს (ოსცილაცია) და მათი ხახუნით სიმსივნურ ქსოვილში 80-100 გრადუსის სითბო წარმოიქმნება. წარმოქმნილი სითბო ნემსის გარშემო დაახლოებით 3cm დიამეტრის უბანში სიმსივნური ქსოვილის სიკვდილს იწვევს. ეს უბანი შეიძლება ოდნავ გაიზარდოს ან შემცირდეს აბლაციის ხანგრძლივობის, გამოყენებული ნემსების ტიპისა და რაოდენობის მიხედვით. მიკროტალღური აბლაციისას ქსოვილს ელექტროენერგიის ნაცვლად ელექტრომაგნიტური ტალღები მიეწოდება.

ამ მეთოდის გამოყენება მედიცინაში 2000-იანი წლების შემდეგ დაიწყო, ხოლო მის ნემსებს ანტენები ეწოდება. იგი შეიძლება გამოიყენონ ღვიძლის კიბოს, ფილტვის მეტასტაზებისა და რბილ ქსოვილში მდებარე სიმსივნეების დროს.