ახალი გენეტიკური მონაცემები საშვილოსნოს კიბოსას რადიოთერაპიის საჭიროების შესახებ

ბოლო ათწლეულებში განვითარებულ ქვეყნებში კიბოს სიკვდილიანობა ზოგადად შემცირდა, თუმცა ყველა ტიპში არა. მაგალითად, აშშ-ში საშვილოსნოს კიბოს ყველაზე გავრცელებული ფორმის, ენდომეტრიული კიბოს, სიკვდილიანობა ბოლო 20 წელში გაიზარდა. ამან განსაკუთრებით ადრეულ სტადიებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის გაუმჯობესების მნიშვნელოვანი ძალისხმევა გამოიწვია.

ბოლო კვლევებით, ზოგი ადრეული ენდომეტრიული კიბო არასაკმარისად მკურნალდება, თუ გადაწყვეტილება მხოლოდ ტრადიციულ კლინიკურ-პათოლოგიურ ნიშნებს, მაგალითად გავრცელებას ან ხარისხს, ეყრდნობა. მოლეკულური და გენომური მახასიათებლების გაუთვალისწინებლობა არაოპტიმალურ შედეგებს უკავშირდება. ეს ერთიანი მიდგომისა და მოლეკულური დეტალების მკურნალობაში ინტეგრაციის მნიშვნელობას აჩვენებს.

2021 წელს განახლებული საერთაშორისო გზამკვლევები რეკომენდაციას იძლევა, რომ ადიუვანტური რადიოთერაპიის გადაწყვეტილება მოლეკულურ კლასიფიკაციას მოიცავდეს. ეს სარგებლის მიმღებ პაციენტთა უკეთ გამოვლენას დაეხმარება.

ამის მხარდამჭერი ანალიზი 2024 წლის 14 მარტს JAMA Oncology ჟურნალში გამოქვეყნდა. კვლევით, კლასიფიკაცია ეხმარება იმ პაციენტების გამოვლენას, რომლებსაც რადიოთერაპია სარგებელს მოუტანდა, მაგრამ მხოლოდ ტრადიციული მახასიათებლებით შეფასებისას არ მიუღიათ. Dr. Otilia Ciobanu-სა და კოლეგების ანგარიშში ნათქვამია: „ზუსტი გენომური ხელმძღვანელობის გარეშე მოლეკულურად აგრესიული დაავადება შეიძლება გამოგვრჩეს,“.

რა ძირითადი ცვლილებები შევიდა გზამკვლევებში?

განახლებული გზამკვლევები ენდომეტრიული კიბოს მართვის პერსონალიზებისთვის მოლეკულური კლასიფიკაციის ჩასართავად განახლდა.

PORTEC-1 და PORTEC-2 კლინიკური კვლევების მიგნებების მიხედვით, ახალი რეკომენდაციებია:

1. DNA პოლიმერაზა-ეფსილონის (POLE) მუტაციის მქონე სიმსივნეებში უკეთესი პროგნოზის გამო ადიუვანტური რადიოთერაპია არ უნდა ჩატარდეს.
2. მკაფიო მოლეკულური პროფილის არმქონეებში შუალედური პროგნოზის გამო მხოლოდ ვაგინალური ბრაქითერაპია (შინაგანი რადიოთერაპია) უნდა ჩატარდეს.
3. p53-მუტანტური სიმსივნეების მქონეებმა — ცუდი პროგნოზის TP53-მუტანტური სიმსივნეების მაჩვენებლად — მენჯის გარეგანი კლასიკური რადიოთერაპია უნდა მიიღონ.

რამდენად ხშირია არასაკმარისი ან ჭარბი მკურნალობა?

ახალი ანალიზი მოიცავს შეუსაბამობათა რეპარაციის დეფიციტის არმქონე, I სტადიის ენდომეტრიოიდული ენდომეტრიული კიბოს 153 ქალს და დოკუმენტირებულ ადიუვანტურ რადიოთერაპიას მოლეკულურ სტრატეგიებს ადარებს.

ქალებს ქირურგიული რეზექცია ჩაუტარდათ და სიმსივნის ნიმუშები კიბოს გენომის ატლასს გადასცეს, თუმცა რადიოთერაპიის გადაწყვეტილებები მოლეკულურ კლასიფიკაციამდე მიიღეს.

მოლეკულური კლასიფიკაციის გათვალისწინებით, მკვლევრებმა დაასკვნეს:

• 96 პაციენტი (63%) არასაკმარისად, 16 (10%) კი ჭარბად მკურნალობდა.
• არასაკმარისი მკურნალობა უფრო ხშირად IA სტადიის დაბალი ხარისხის დაავადებაში, ჭარბი კი მაღალი ხარისხის დაავადებაში იყო.

მკაფიო პროფილის არმქონე, ადიუვანტური რადიოთერაპიის არმიმღებები არასაკმარისად ნამკურნალებად შეფასდა (72%, 97-დან 70). ასევე p53-მუტანტური კიბოსას მენჯის გარეგანი რადიოთერაპიის არმიმღებები (90%, 29-დან 26).

DNA პოლიმერაზა-ეფსილონის მუტანტური სიმსივნისას ნებისმიერი ადიუვანტური რადიოთერაპია ჭარბ მკურნალობად ჩაითვალა (37%, 27-დან 10); მკაფიო პროფილის არმქონეებში მენჯის გარეგანი დასხივებაც ჭარბი იყო (6%, 97-დან 6).

კლასიფიკაციამ აჩვენა, რომ შავკანიან პაციენტებში აგრესიული დაავადება უფრო სავარაუდო იყო. მაგალითად, p53-მუტაციები მათში უფრო ხშირი აღმოჩნდა (22%). კვლევის 25 შავკანიანი პაციენტის 72% (25-დან 18) არასაკმარისად ნამკურნალებად ჩაითვალა.

რას გვასწავლის კვლევა?

ანალიზი ხაზს უსვამს კლასიფიკაციის ფართო გამოყენების პოტენციალს შედეგების განსხვავების შესამცირებლად, განსაკუთრებით აგრესიულ კიბოში. გენეტიკური მახასიათებლებით ის პერსონალიზებულ მიდგომას შესაძლებელს ხდის და თითოეული პაციენტისთვის ოპტიმალური მკურნალობის შერჩევას ეხმარება.

კვლევით, ზუსტი გენომური ხელმძღვანელობის გარეშე აგრესიული მოლეკულური მახასიათებლების სწორად გამოვლენა რთულდება. ასეთი ხელმძღვანელობა ადრეული დიაგნოსტიკითა და უკეთესი მართვით გადარჩენასა და ცხოვრების ხარისხს შეიძლება აუმჯობესებდეს.

ამრიგად, მოლეკულური კლასიფიკაციის ინტეგრაციას მკურნალობის სამართლიანობასა და ეფექტიანობაში მნიშვნელოვანი როლი შეუძლია. გენეტიკური ინფორმაციით უფრო გააზრებული გადაწყვეტილებები პრაქტიკაში უკეთეს შედეგებს უწყობს ხელს.