اطلاعات ژنتیکی تازه درباره اینکه چه کسانی در سرطان رحم به پرتودرمانی نیاز دارند

در چند دهه اخیر، مرگ ناشی از سرطان در کشورهای توسعه‌یافته عموماً کاهش یافته است، اما نه برای همه سرطان‌ها. برای نمونه، در آمریکا مرگ ناشی از شایع‌ترین شکل سرطان رحم، یعنی سرطان آندومتر، در 20 سال اخیر افزایش داشته است. این افزایش، تلاش‌های مهمی برای بهبود تشخیص و درمان، به‌ویژه در مراحل اولیه، به دنبال داشته است.

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهند برخی بیماران سرطان آندومتر زودرس، اگر تصمیم درمان فقط بر ویژگی‌های بالینی‌آسیب‌شناختی متداول، مانند گسترش آناتومیک یا درجه بیماری، تکیه کند، درمان ناکافی می‌گیرند. نادیده گرفتن ویژگی‌های مولکولی و ژنومی می‌تواند به نتایج غیربهینه بینجامد. این وضعیت اهمیت رویکرد جامع‌تر و وارد کردن جزئیات مولکولی در درمان را برجسته می‌کند.

راهنماهای بین‌المللی به‌روزشده در سال 2021 پیشنهاد می‌کنند تصمیم پرتودرمانی ادجوانت شامل طبقه‌بندی مولکولی باشد. این کار ممکن است شناسایی بیماران بهره‌مند از درمان را بهتر کند.

تحلیلی در حمایت از این توصیه در 14 مارس 2024 در JAMA Oncology منتشر شد. پژوهش نشان داد طبقه‌بندی مولکولی به شناسایی بیمارانی کمک می‌کند که ممکن است از پرتودرمانی ادجوانت بهره ببرند، اما بر اساس ارزیابی بالینی‌آسیب‌شناختی متداول آن را دریافت نکرده‌اند. در گزارش دکتر Otilia Ciobanu و همکاران آمده است: «بدون راهنمایی دقیق ژنومی، بیماری با رفتار تهاجمی مولکولی ممکن است نادیده بماند،».

تغییرات اصلی راهنماها چیست؟

راهنماهای تازه به‌روزشده برای مدیریت شخصی‌تر بیماران سرطان آندومتر، طبقه‌بندی مولکولی را وارد کرده‌اند.

بر اساس کارآزمایی‌های PORTEC-1 و PORTEC-2 ، راهنماهای جدید بر پایه یافته‌های حاصل، موارد زیر را توصیه می‌کنند:

1. بیماران دارای تومور با جهش DNA پلیمراز اپسیلون (POLE) نباید پرتودرمانی ادجوانت بگیرند، زیرا پیش‌آگهی، یعنی سیر بیماری، مطلوب‌تری دارند.
2. بیماران بدون نمایه مولکولی مشخص، به دلیل پیش‌آگهی میانی، باید فقط براکی‌تراپی واژینال یا پرتودرمانی داخلی دریافت کنند.
3. بیماران دارای تومور p53-mutant باید پرتودرمانی خارجی متداول لگن دریافت کنند؛ این تومورها نشانگری برای تومورهای دارای جهش TP53 با پیش‌آگهی نامطلوب هستند.

درمان ناکافی یا بیش‌درمانی چقدر رخ می‌دهد؟

تحلیل کنونی، زنان بدون نقص ترمیم عدم تطابق را در بر می‌گیرد: 153 زن با تشخیص سرطان آندومتر آندومتریوئید مرحله I؛ رژیم‌های پرتودرمانی ادجوانت ثبت‌شده آنان با راهبردهای پرتودرمانی مبتنی بر طبقه‌بندی مولکولی مقایسه شدند.

زنان برداشت جراحی شده بودند و نمونه تومور خود را به اطلس ژنوم سرطان ارائه کرده بودند، اما تصمیم پرتودرمانی پیش از طبقه‌بندی مولکولی گرفته شده بود.

به‌طور کلی، پژوهشگران با در نظر گرفتن طبقه‌بندی مولکولی نتیجه گرفتند که:

• 96 بیمار (63%) درمان ناکافی و 16 بیمار (10%) بیش‌درمانی داشته‌اند.
• درمان ناکافی معمولاً در مرحله IA و بیماری درجه پایین رخ داد و بیش‌درمانی در بیماری درجه بالا شایع‌تر بود.

به‌طور مشخص، بیماران بدون نمایه مولکولی مشخص که پرتودرمانی ادجوانت نگرفته بودند، کم‌درمان‌شده محسوب شدند؛ 72%، یعنی 70 نفر از 97 بیمار. بیماران سرطان آندومتر p53-mutant که پرتودرمانی خارجی لگن نگرفته بودند نیز درمان ناکافی داشتند؛ 90%، یعنی 26 نفر از 29 بیمار.

از نظر بیش‌درمانی، بیماران دارای تومور با جهش DNA پلیمراز اپسیلون که هر نوع پرتودرمانی ادجوانت گرفته بودند، بیش‌درمان‌شده محسوب شدند؛ 37%، یعنی 10 نفر از 27 بیمار. بیماران بدون نمایه مولکولی مشخص که پرتودرمانی خارجی لگن گرفته بودند نیز بیش‌درمانی داشتند؛ 6%، یعنی 6 نفر از 97 بیمار.

طبقه‌بندی مولکولی نشان داد احتمال بیماری تهاجمی‌تر در بیماران سیاه‌پوست بالاتر است. مثلاً جهش‌های p53 در آنان شایع‌تر بود (22%). همچنین 72% از 25 بیمار سیاه‌پوست مطالعه، یعنی 18 نفر از 25 نفر، کم‌درمان‌شده محسوب شدند.

از این پژوهش چه می‌آموزیم؟

این تحلیل اخیر تأکید می‌کند کاربرد گسترده طبقه‌بندی مولکولی، به‌ویژه در سرطان‌های تهاجمی، ظرفیت کاهش تفاوت نتایج درمان را دارد. این طبقه‌بندی با تکیه بر ویژگی ژنتیکی بیمار، درمان شخصی‌تر را ممکن می‌کند و به تعیین مناسب‌ترین درمان هر بیمار کمک می‌کند.

پژوهش نشان می‌دهد بدون راهنمایی دقیق ژنومی، شناسایی درست سرطان‌ها، به‌ویژه انواع با ویژگی مولکولی تهاجمی، دشوارتر می‌شود. راهنمایی ژنومی می‌تواند با تشخیص زودتر و مدیریت مؤثرتر، بقا و کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد.

در نتیجه، ادغام طبقه‌بندی مولکولی در درمان می‌تواند نقشی اساسی در عدالت و اثربخشی درمان انکولوژی داشته باشد و تصمیم‌های آگاهانه‌تر مبتنی بر اطلاعات ژنتیکی را برای نتایج بهتر در کار پزشکی ممکن کند.