ასთმის მქონე ადამიანებში კიბოს უფრო მაღალი რისკი გამოვლინდა

Cancer Medicine ჟურნალში 2023 წლის 31 მარტს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ასთმის მქონე პაციენტებში, განსაკუთრებით მათში, ვინც საინჰალაციო სტეროიდებს არ იყენებს, კიბოს განვითარების ალბათობა უფრო მაღალი იყო.

ასთმა სასუნთქი გზების ქრონიკული დაავადებაა. ასთმის მქონე ადამიანებს სასუნთქი გზების შევიწროებისა და ანთების გამო სუნთქვა შეიძლება უჭირდეთ. ეს შევიწროება და ანთება ასთმის სიმპტომებს იწვევს: ხველას, ქოშინს, გულმკერდში მოჭერის შეგრძნებასა და ხიხინს. ასთმის შეტევისას სიმპტომები შეიძლება მოულოდნელად გაუარესდეს და სუნთქვის მძიმე გაძნელება გამოიწვიოს.

• რა არის ასთმა? სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობის მეთოდები

ქრონიკული ანთებისა და კიბოს კავშირი

მსოფლიოში კიბო სიკვდილის მიზეზებს შორის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების შემდეგ მეორე ადგილზეა და განვითარებულ ქვეყნებში ყოველ ოთხიდან ექვს გარდაცვალებაში ერთზეა პასუხისმგებელი. კიბოს მიზეზების კვლევის ერთ-ერთი ძირითადი მიმართულებაა კავშირი ქრონიკულ ანთებას და კიბოს შორის. წინა კვლევები მიუთითებს, რომ კიბოს ყველა შემთხვევის დაახლოებით 25% ქრონიკული ინფექციითა და ანთებით შეიძლება იყოს გამოწვეული. ანთება ჩვეულებრივ ინფექციის ან ქსოვილის დაზიანების შედეგად ვითარდება და მათზე თანდაყოლილი და ადაპტაციური იმუნური სისტემები კარგად კოორდინირებული პასუხების მთელ რიგს იძლევა. თუმცა მწვავე ანთებითი პასუხების ზუსტი კონტროლის დარღვევამ შეიძლება ქრონიკული ანთება გამოიწვიოს, რომელიც კიბოს დაწყებისა და პროგრესირებისთვის ხელსაყრელ პათოლოგიურ სიმსივნის მიკროგარემოს ქმნის. სავარაუდოდ, ამ მიზეზით ქრონიკული ანთებითი დაავადებების მქონე პაციენტებში კიბოს განვითარების რისკი იზრდება.

ასთმა გავრცელებული მდგომარეობაა, რომელშიც რთული და ქრონიკული ანთება ინტენსიურად მონაწილეობს. ასთმა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დიაგნოსტირებული სასუნთქი გზების დაავადებაა და აშშ-ში 20 მილიონზე მეტ ზრდასრულს, 8%-ს, და 5 მილიონზე მეტ ბავშვს, 7%-ს, ეხება. თურქეთის თორაკალური საზოგადოების 2019 წლის კვლევაში აღნიშნულია, რომ თურქეთში ასთმის სიხშირე მოზრდილებში 7,8% იყო.

ასთმური ანთების შესაძლო კარცინოგენული მოქმედების გამო სხვადასხვა კვლევამ სხვადასხვა პოპულაციაში ასთმისა და კიბოს განვითარების რისკის კავშირი შეისწავლა. მაგალითად, 2017 წელს ჩატარებულმა მეტაანალიზმა აჩვენა, რომ ასთმის მქონე პაციენტებში ფილტვის კიბოს განვითარების ალბათობა ასთმის არმქონე პაციენტებთან შედარებით 44%-ით მაღალი იყო. თუმცა ასთმასა და ფილტვის კიბოს გარდა სხვა კიბოებს შორის კავშირზე წინა კვლევებმა დადებითი, უარყოფითი ან არარსებული კავშირი აღწერა.

მიმდინარე კვლევა

მკვლევრებმა OneFlorida+ კლინიკური კვლევების ქსელის 2012-დან 2020 წლამდე ელექტრონული ჯანმრთელობის ჩანაწერებისა და მოთხოვნების მონაცემებით შეარჩიეს შეწყვილებული საკვლევი ჯგუფები: ასთმის მქონე 90 ათასი ზრდასრული და ასთმის არმქონე 270 ათასი ზრდასრული.

მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ასთმის მქონე პაციენტებში კიბოს განვითარების ალბათობა ასთმის არმქონე პაციენტებთან შედარებით 1,36-ჯერ უფრო მაღალი იყო (რისკების თანაფარდობა [HR], 1,36; 99% CI, 1,29-1,44).

ასთმის მქონე პაციენტებში კიბოს 13 სახეობიდან 5-ში უფრო მაღალი რისკი გამოვლინდა, მათ შორის: ფილტვის კიბო (HR, 1,56; 99% CI, 1,33-1,83), სისხლის კიბო (HR, 1,26; 99% CI, 1,08-1,47), მელანომა (HR, 1,98; 99% CI, 1,67-2,36), თირკმლის კიბო (HR, 1,48; 99% CI, 1,11-1,99) და საკვერცხის კიბო (HR, 1,88; 99% CI, 1,40-2,51).

ასთმის დიაგნოზის მქონე პირებში, რომლებიც საინჰალაციო სტეროიდებს არ იყენებდნენ (HR, 1,60; 99% CI, 1,50-1,71), კიბოს რისკი უფრო მაღალი იყო, ვიდრე საინჰალაციო სტეროიდების მომხმარებლებში (HR, 1,11; 99% CI, 1,03-1,21). საინჰალაციო სტეროიდების არმომხმარებელ ასთმის მქონე პაციენტებში კიბოს რისკი 13 სახეობიდან 9-ში გაიზარდა, ხოლო მომხმარებლებში — 13 სახეობიდან 2-ში. ეს საინჰალაციო სტეროიდების კიბოსგან დამცავ ეფექტზე მიუთითებს.

საინჰალაციო სტეროიდები ასთმის მკურნალობაში ფართოდ გამოყენებული პრეპარატებია. ისინი სასუნთქ გზებში ანთების შემცირებითა და ასთმის სიმპტომების კონტროლით მოქმედებს. საინჰალაციო სტეროიდებს შეუძლია ასთმის შეტევების სიხშირისა და სიმძიმის შემცირება და სუნთქვის ფუნქციის გაუმჯობესება. მათი რეგულარული გამოყენება სიმპტომების შემცირებას უწყობს ხელს და გრძელვადიანად სასუნთქი გზების დაზიანება შეიძლება შეამციროს.

ასთმის მქონე პაციენტი, რომელიც ამ სტატიას კითხულობს, არ უნდა შეშფოთდეს, თუმცა ყურადღებით უნდა იყოს და რეგულარული შემოწმებები ჩაიტაროს. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევის მონაცემები ასთმის მქონე პაციენტებში კიბოს განვითარების უფრო მაღალ ალბათობას აჩვენებს, ეს მხოლოდ ერთი კვლევაა და მათი კიბოს რისკის შესახებ საბოლოო დასკვნის გამოსატანად მეტი კვლევაა საჭირო.

ასთმის მქონე პაციენტებს, რომლებიც უკვე იცავენ თავს ასთმის უარყოფითი გავლენისგან, კიბოს რისკის შესამცირებელი ზომების მიღებაც შეუძლიათ. მათ შორისაა თამბაქოსგან თავის შეკავება, ჯანსაღი ცხოვრების წესი, რეგულარული ვარჯიში და შემოწმებების არ უგულებელყოფა.

ასთმის მქონე პაციენტები ექიმებთან რეგულარულ კონტაქტში უნდა დარჩნენ და ასთმის სიმპტომების კონტროლისთვის საჭირო მკურნალობა გააგრძელონ. ასთმის მკურნალობამ, მაგალითად საინჰალაციო სტეროიდებმა, სიმპტომების კონტროლით შეიძლება სასუნთქ გზებში ანთება და ამით კიბოს რისკიც შეამციროს. თუმცა საინჰალაციო სტეროიდების ხანგრძლივ გამოყენებას სხვადასხვა გვერდითი მოვლენაც შეიძლება ახლდეს და მათი გამოყენების შეცვლამდე ექიმთან კონსულტაცია მნიშვნელოვანია.

დასკვნის სახით, ეს კვლევა, როგორც ასთმასა და კიბოს საერთო რისკს შორის კავშირის გამომვლენი პირველი კვლევა, მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის. თუმცა ასთმის მიერ კიბოს გამომწვევი მექანიზმების უკეთ გასაგებად უფრო დეტალური და ფართო კვლევებია საჭირო. ასეთი კვლევების რეალური პრაქტიკის მონაცემებით ჩატარება ასთმის მქონე პაციენტებში კიბოს რისკის უკეთ გაგებას შეუწყობს ხელს.