BRAF მუტაციით დადებითი 4. სტადიის ფილტვის კიბოს ახალი მკურნალობა FDA-მ დაამტკიცა

BRAF V600E მუტაციით დადებითი 4. სტადიის - მეტასტაზური ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს სამკურნალოდ დაბრაფენიბისა და ტრამეტინიბის (სავაჭრო სახელები Tafinlar და Mekinist) კომბინაცია FDA-მ დაამტკიცა.

კიბო უჯრედულ დონეზე გენეტიკური ცვლილებებით გამოწვეულ დაავადებათა ჯგუფია. ჩვენს სხეულში ორგანოების რაოდენობის შესაბამისი ძირითადი კიბოს ტიპები არსებობს და თითოეული ორგანოს კიბოს მრავალი ქვეტიპიც აქვს. ადრე ქვეტიპებს მხოლოდ კიბოს უჯრედების მიკროსკოპული იერით განასხვავებდნენ, დღეს კი ეს უჯრედების გენეტიკური თვისებების (ზოგი სპეციფიკური DNA-ს მუტაციის) ძიებითა და გამოვლენით კეთდება. ანუ ონკოლოგია გაცილებით უფრო ზუსტი ხდება. კიბოს გამომწვევი ამ DNA-ს მუტაციების სამიზნე მკურნალობებს ჭკვიან წამლებს ვუწოდებთ. 22 ივნისს 2017 წელს FDA-ს მიერ გაცემული დამტკიცება ზუსტი მედიცინისთვის მნიშვნელოვანი წინსვლაა.

BRAF V600E მუტაციით დადებითი ფილტვის კიბოს სამკურნალოდ პრეპარატი პირველად დაამტკიცა ამერიკის საკვებისა და წამლების ადმინისტრაციამ - FDA-მ.

რა არის BRAF მუტაცია? როგორია ამ გენეტიკურ ცვლილებაზე მიმართული პრეპარატების მოქმედების მექანიზმი?

BRAF ადამიანის გენია, რომელიც B-Raf ცილას კოდირებს. B-Raf ცილა უჯრედში ზრდაზე პასუხისმგებელი სიგნალის გადაცემაში მონაწილეობს (იხილეთ სურათი). პირველად 2002 წელს ადამიანის ზოგ კიბოში BRAF გენის მუტაციით გამოწვეული დეფექტური B-Raf ცილები გამოვლინდა. კანის აგრესიულ კიბოში, მელანომაში, BRAF მუტაციებზე მიმართული ვემურაფენიბი და დაბრაფენიბი FDA-ს უკვე დამტკიცებული ჰქონდა. შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მელანომის გარდა კოლონისა და სწორი ნაწლავის, ფარისებრი ჯირკვლისა და ფილტვის არაწვრილუჯრედოვან კიბოშიც გარკვეული სიხშირით BRAF მუტაციებია.

კვლევა, რომელმაც დაბრაფენიბსა და ტრამეტინიბს ფილტვის კიბოს მკურნალობაში FDA-ს დამტკიცება მოუტანა

BRAF V600E მუტაციით დადებითი ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს მქონე 93 პაციენტის საერთაშორისო, მრავალცენტრულ, ერთჯგუფიან კვლევაში პაციენტებს კიბოს წამლები დაბრაფენიბი (დღეში 2-ჯერ 150 mg) და ტრამეტინიბი (დღეში 1-ჯერ 2 mg) პერორალური აბების სახით მიეცათ. 36 პაციენტს მეტასტაზური ფილტვის კიბოსთვის ადრე სისტემური მკურნალობა არ ჰქონდა მიღებული, 57-ს კი პლატინის ქიმიოთერაპიაზე დაფუძნებული მკურნალობის სულ მცირე ერთი ხაზი ჰქონდა მიღებული. 78 პაციენტს ადრე BRAF მუტაციაზე მიმართული დაბრაფენიბი ცალკე პრეპარატად ჰქონდა გამოყენებული.

პლატინაზე დაფუძნებული ქიმიოთერაპიის წინა მიმღებ ჯგუფში მკურნალობაზე პასუხის სიხშირე %63, პასუხის მედიანური ხანგრძლივობა კი 12.6 თვე იყო. მანამდე უმკურნალო ჯგუფში პასუხის სიხშირე %61 იყო, პასუხის მედიანურ ხანგრძლივობას კი ვერ მიაღწიეს, რადგან უმრავლესობის პასუხი გრძელდებოდა. ადრე მხოლოდ დაბრაფენიბის მიმღებებში პასუხის სიხშირე %27 და მედიანური ხანგრძლივობა 9.9 თვე იყო.

ამ წამლებთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირ (>%20) გვერდით ეფექტებად გამოვლინდა ცხელება, სისუსტე, გულისრევა-ღებინება, დიარეა, კანის სიმშრალე, მადის დაქვეითება, შეშუპება, გამონაყარი, სისხლდენა, ხველა და სუნთქვის გაძნელება-დისპნოე.

არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს სამკურნალოდ ამ პრეპარატების გამოყენებამდე, პირველ რიგში, ფილტვის სიმსივნის ბიოფსიურ ქსოვილში მოლეკულურ-პათოლოგიური ტესტით BRAF V600E მუტაციის დადებითობა უნდა დადასტურდეს. FDA-ს დამტკიცების შემდეგ ფილტვის კიბოში ამ წამლების გამოყენებაზე მეტს გავიგებთ და უახლოეს პერიოდში ჩვენს ქვეყანაში დამტკიცების შემთხვევაში სიახლეს გაგიზიარებთ.