BRAF mutasiyası müsbət 4-cü mərhələ ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün yeni müalicə FDA təsdiqi aldı

BRAF V600E mutasiyası müsbət 4-cü mərhələ - metastatik qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün dabrafenib və trametinib (ticarət adları Tafinlar və Mekinist) kombinasiyası FDA tərəfindən təsdiqləndi.

Xərçəng hüceyrə səviyyəsində genetik dəyişikliklərin tətiklədiyi xəstəlik qrupudur. Bədənimizdəki orqanların sayı qədər əsas xərçəng növü olsa da, hər orqan xərçənginin çoxsaylı alt növləri də var. Əvvəllər yalnız xərçəng hüceyrələrinin mikroskop altındakı görünüşlərinə baxılaraq aparılan alt növ ayrımı bu gün xərçəng hüceyrələrinin genetik xüsusiyyətləri (bəzi xüsusi DNA mutasiyaları) axtarılıb müəyyən edilərək aparılır. Yəni onkologiya daha dəqiq olur. Xərçəngə çevrilməni tətikləyən bu DNA mutasiyalarını hədəfləyən müalicələrə də ağıllı dərman deyirik. 22 iyun 2017-ci ildə FDA tərəfindən verilən təsdiq dəqiq tibb baxımından mühüm irəliləyişdir.

BRAF V600E mutasiyası müsbət ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün Amerika Qida və Dərman İdarəsi - FDA ilk dəfə bir dərmana təsdiq verib.

BRAF mutasiyası nədir? Bu genetik dəyişikliyi hədəfləyən dərmanların təsir mexanizmi necədir?

BRAF B-Raf adlı zülalı kodlaşdıran insan genidir. B-Raf zülalı hüceyrə daxilində böyüməyə cavabdeh siqnal ötürülməsində iştirak edir (şəklə baxın). İlk dəfə 2002-ci ildə bəzi insan xərçənglərində BRAF geninin mutasiyaları nəticəsində qüsurlu B-Raf zülalları müəyyən edilib. Aqressiv dəri xərçəngi olan melanomada BRAF mutasiyalarını hədəfləyən vemurafenib və dabrafenib əvvəllər FDA təsdiqi almışdı. Sonrakı tədqiqatlar melanomadan başqa kolon və düz bağırsaq xərçəngi, qalxanabənzər vəzi xərçəngi və qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçənglərində də müəyyən nisbətlərdə BRAF mutasiyaları olduğunu göstərib.

Dabrafenib və trametinibə ağciyər xərçənginin müalicəsində FDA təsdiqi qazandıran tədqiqat

BRAF V600E mutasiyası müsbət 93 qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi xəstəsinin daxil edildiyi beynəlxalq, çoxmərkəzli və təkqollu bu tədqiqatda xəstələrə dabrafenib (gündə 2 dəfə 150 mg) və trametinib (gündə 1 dəfə 2 mg) adlı xərçəng dərmanları ağızdan həb şəklində tətbiq edildi. Xəstələrin 36-sı əvvəllər metastatik ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün heç bir sistemik müalicə almamış, 57-si isə ən azı bir xətt platin kimyaterapiyası əsaslı müalicə almışdı. 78 xəstə isə əvvəllər BRAF mutasiyasını hədəfləyən dabrafenibi tək dərman kimi istifadə etmişdi.

Əvvəllər platin əsaslı kimyaterapiya alan qrupda müalicəyə cavab nisbəti %63, median müalicəyə cavab müddəti 12.6 ay müəyyən edilib. Əvvəllər müalicə almamış qrupda müalicəyə cavab nisbəti %61 olub, median müalicəyə cavab müddətinə isə xəstələrin çoxunun cavabı davam etdiyi üçün çatılmayıb. Əvvəllər təkbaşına dabrafenib alanlarda müalicəyə cavab nisbəti %27 və median cavab müddəti 9.9 ay müəyyən edilib.

Bu dərmanlara bağlı ən çox müşahidə edilən (>%20) yan təsirlər qızdırma, halsızlıq, ürəkbulanma-qusma, ishal, dəri quruluğu, iştahanın azalması, ödem, səpki, qanama, öskürək və tənəffüs çətinliyi-dispnoe kimi müəyyən edilib.

Qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün bu dərmanların istifadəsindən əvvəl ağciyər şişinin biopsiya toxumasında molekulyar patoloji testlə BRAF V600E mutasiyasının müsbətliyi göstərilməlidir. FDA təsdiqindən sonra bu dərmanların ağciyər xərçəngində istifadəsi haqqında daha çox məlumat əldə edəcəyik və qarşıdakı dövrdə ölkəmizdə təsdiq alacağı halda yeniliyi sizinlə bölüşəcəyik.