COVID-19-ის ვაქცინების გულ-სისხლძარღვთა ეფექტები: 46 მილიონი ადამიანის კვლევა

COVID-19-ის ვაქცინები კვლავ განხილვის საგნად რჩება. არადა, პანდემიის ურთულეს პერიოდში, როდესაც საავადმყოფოები და ინტენსიური თერაპიის განყოფილებები გადავსებული იყო, სწორედ ვაქცინები დაგვეხმარა. მიუხედავად ამ სამეცნიერო მიღწევისა, რომელმაც მოკლე დროში მილიონობით სიცოცხლე გადაარჩინა, დღეს ვაქცინების წინააღმდეგ ფართომასშტაბიანი დისკრედიტაციის კამპანია მიმდინარეობს. თუმცა სამეცნიერო მონაცემები აჩვენებს, რომ ვაქცინები არა მხოლოდ COVID-19-ს აცილებს თავიდან, არამედ მრავალ გულ-სისხლძარღვთა რისკსაც ამცირებს.

2024 წლის ივლისში Nature Communications ჟურნალში გამოქვეყნებული ფართომასშტაბიანი კოჰორტული კვლევის მიხედვით, COVID-19-ის ვაქცინების საწყისი დოზები, ზოგადად, გულ-სისხლძარღვთა მოვლენების შემცირებას უწყობს ხელს, თუმცა იშვიათ შემთხვევებში გარკვეული გართულებების გამოწვევაც შეუძლია.

კვლევა, რომელმაც 46 მილიონი ადამიანი მოიცვა

ცნობილია, რომ COVID-19-ის ვაქცინებმა მილიონობით სიცოცხლე გადაარჩინა, თუმცა ისინი ზოგიერთ იშვიათ გვერდით ეფექტსაც დაუკავშირდა. ამ კვლევაში ინგლისის თითქმის 46 მილიონი ზრდასრული ადამიანის სამედიცინო ჩანაწერები შეისწავლეს და სხვადასხვა დოზისა და ბრენდების კომბინაციების გულ-სისხლძარღვთა უსაფრთხოება შეაფასეს. კერძოდ, გამოიკვლიეს პირველი, მეორე და გამაძლიერებელი დოზების კავშირი თრომბოზულ და გულ-სისხლძარღვთა გართულებებთან.

მთავარი მიგნებები

• თრომბოზული მოვლენები მცირდება: ყოველი ვაქცინის დოზის შემდეგ შემცირდა არტერიული თრომბოზული მოვლენების სიხშირე, მათ შორის მიოკარდიუმის მწვავე ინფარქტისა (გულის შეტევა) და იშემიური ინსულტის (ტვინის სისხლძარღვის დახშობით გამოწვეული დაზიანება).
  • მეორე დოზის შემდეგ არტერიული თრომბოზული მოვლენებისთვის მიღებული შედეგები:
    • Pfizer-BioNTech (BNT-162b2): 20%-ით შემცირება (aHR: 0.80; 95% CI: 0.77–0.83)
    • Moderna (mRNA-1273): 27%-ით შემცირება (aHR: 0.73; 95% CI: 0.70–0.76)
• ვენური თრომბოზული მოვლენების შემცირება: ვაქცინაციის შემდეგ შემცირდა ისეთი ვენური თრომბოზული მოვლენებიც, როგორიცაა ფილტვის ემბოლია და ღრმა ვენების თრომბოზი (DVT).
  • ვენური თრომბოზული მოვლენებისთვის (ფილტვის ემბოლია, DVT):
    • Pfizer-BioNTech-ის (BNT-162b2) გამაძლიერებელი დოზის შემდეგ: 44%-ით შემცირება (aHR: 0.56; 95% CI: 0.49–0.63)
    • Moderna-ს (mRNA-1273) გამაძლიერებელი დოზის შემდეგ: 42%-ით შემცირება (aHR: 0.58; 95% CI: 0.45–0.74)
• იშვიათი გართულებები:
  • ადენოვირუსზე დაფუძნებული ChAdOx1 (AstraZeneca) ვაქცინის პირველი დოზა იშვიათ „ვაქცინით გამოწვეულ თრომბოზულ თრომბოციტოპენიას (VITT)“ დაუკავშირდა. ეს ვაქცინა ჩვენს ქვეყანაში არ გამოყენებულა.
  • mRNA ვაქცინები (BNT-162b2 [Pfizer-BioNTech] და mRNA-1273 [Moderna]), განსაკუთრებით პირველი და მეორე დოზის შემდეგ, იშვიათად მიოკარდიტსა და პერიკარდიტს (გულის კუნთისა და გულის გარსის ანთებას) დაუკავშირდა.
  • ეს ეფექტები განსაკუთრებით ახალგაზრდა მამაკაცებში უფრო ხშირად გამოვლინდა.

კლინიკური და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დასკვნები

• თავად COVID-19 ინფექციის გულ-სისხლძარღვთა რისკები გაცილებით მაღალია, ვიდრე ვაქცინების შესაძლო იშვიათი გვერდითი ეფექტების რისკი , ამიტომ მოსახლეობის ფართო ჯგუფებისთვის ვაქცინაციის პროგრამების განხორციელებას მხარი უნდა დაეჭიროს.
• განსაკუთრებით ისეთი რისკის მქონე ადამიანებისთვის, როგორებიც ქრონიკული დაავადების მქონე და ხანდაზმული პირები არიან, შესაძლებელია უკეთესი მონიტორინგის მექანიზმების შექმნა.
• ვაქცინებით გამოწვეულ იშვიათ გართულებებს რეგულარულად უნდა აკვირდებოდნენ, თუმცა გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე მათი საერთო დამცავი ეფექტის გამო ვაქცინაციის მნიშვნელობას ხაზი უნდა გაესვას.

ეს კვლევა მყარად უჭერს მხარს მოსაზრებას, რომ ვაქცინები, ზოგადად, გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობისთვის უსაფრთხოა და COVID-19-თან დაკავშირებული გულ-სისხლძარღვთა რისკების შესამცირებლად ეფექტიანია.