اثرات قلبی‌عروقی واکسن‌های COVID-19: مطالعه‌ای با 46 میلیون نفر

واکسن‌های COVID-19 همچنان موضوع بحث‌اند؛ درحالی‌که در سخت‌ترین روزهای همه‌گیری، هنگامی که بیمارستان‌ها و بخش‌های مراقبت ویژه پر شده بودند، واکسن‌ها به کمک ما آمدند. با وجود این دستاورد علمی که در مدت کوتاهی جان میلیون‌ها نفر را نجات داد، امروز کارزار گسترده‌ای برای بدنام کردن واکسن‌ها جریان دارد. اما داده‌های علمی نشان می‌دهند که واکسن‌ها نه‌تنها از COVID-19 پیشگیری می‌کنند، بلکه بسیاری از خطرهای قلبی‌عروقی را نیز کاهش می‌دهند.

بر اساس یک مطالعهٔ هم‌گروهی بزرگ که در ژوئیهٔ 2024 در Nature Communications منتشر شد، دوزهای نخست واکسن‌های COVID-19 عموماً با کاهش رویدادهای قلبی‌عروقی همراه‌اند، هرچند در موارد نادر می‌توانند برخی عوارض ایجاد کنند.

مطالعه‌ای با 46 میلیون نفر

واکسن‌های COVID-19 جان میلیون‌ها نفر را نجات داده‌اند، اما مشخص شده است که با بعضی عوارض نادر نیز ارتباط دارند. در این مطالعه، سوابق سلامت نزدیک به 46 میلیون بزرگسال در انگلستان بررسی شد تا ایمنی قلبی‌عروقی واکسن‌ها با دوزها و ترکیب برندهای مختلف ارزیابی شود. به‌ویژه، ارتباط دوزهای اول، دوم و یادآور با عوارض ترومبوتیک و قلبی‌عروقی بررسی شد.

یافته‌های اصلی

• کاهش رویدادهای ترومبوتیک : پس از هر دوز واکسن، بروز رویدادهای ترومبوتیک شریانی مانند انفارکتوس حاد میوکارد (حملهٔ قلبی) و سکتهٔ ایسکمیک مغزی کاهش یافت.
  • کاهش رویدادهای ترومبوتیک شریانی پس از دوز دوم برای هر واکسن به این صورت بود:
    • Pfizer-BioNTech (BNT-162b2): 20% کاهش (aHR: 0.80; 95% CI: 0.77–0.83)
    • Moderna (mRNA-1273): 27% کاهش (aHR: 0.73; 95% CI: 0.70–0.76)
• کاهش رویدادهای ترومبوتیک وریدی : بروز رویدادهای ترومبوتیک وریدی مانند آمبولی ریه و ترومبوز ورید عمقی (DVT) نیز پس از واکسیناسیون کاهش یافت.
  • رویدادهای ترومبوتیک وریدی (آمبولی ریه، DVT):
    • پس از دوز یادآور Pfizer-BioNTech (BNT-162b2): 44% کاهش (aHR: 0.56; 95% CI: 0.49–0.63)
    • پس از دوز یادآور Moderna (mRNA-1273): 42% کاهش (aHR: 0.58; 95% CI: 0.45–0.74)
• عوارض نادر :
  • دوز نخست واکسن مبتنی بر آدنوویروس ChAdOx1 (AstraZeneca) با عارضهٔ نادر «ترومبوسیتوپنی ترومبوتیک ناشی از واکسن (VITT)» مرتبط بود. این واکسن در کشور ما، ترکیه، استفاده نشد.
  • واکسن‌های mRNA (BNT-162b2 [Pfizer-BioNTech] و mRNA-1273 [Moderna])، به‌ویژه پس از دوزهای اول و دوم، به‌ندرت با میوکاردیت و پریکاردیت (التهاب عضله و پردهٔ قلب) مرتبط بودند.
  • این عوارض، به‌ویژه در مردان جوان، شایع‌تر بودند.

پیامدهای بالینی و سلامت عمومی

• از آنجا که خطرهای قلبی‌عروقی خود عفونت COVID-19 بسیار بیشتر از عوارض نادر احتمالی واکسن‌هاست، باید از اجرای گستردهٔ برنامه‌های واکسیناسیون حمایت کرد.
• برای افراد پرخطر، به‌ویژه مبتلایان به بیماری مزمن و سالمندان، می‌توان سازوکارهای پایش بهتری ایجاد کرد.
• عوارض نادر ناشی از واکسن باید منظم پایش شوند، اما به‌دلیل اثر محافظتی کلی واکسن‌ها بر دستگاه قلبی‌عروقی، اهمیت واکسیناسیون نیز باید مورد تأکید قرار گیرد.

این مطالعه قویاً از ایمنی کلی واکسن‌ها برای سلامت قلبی‌عروقی و اثربخشی آن‌ها در کاهش خطرهای قلبی‌عروقی مرتبط با COVID-19 پشتیبانی می‌کند.