COVID-19-მა ონკოლოგიის სამყარო თავდაყირა დააყენა — რამდენად დაზარალდა კიბოს მკურნალობა და ადრეული დიაგნოზი?

2020 წლის დასაწყისში მოულოდნელად მთელ მსოფლიოში შეგრძნებულმა COVID-19-ის პანდემიამ ონკოლოგიის სამყარო თავდაყირა დააყენა. ეს მხოლოდ ონკოლოგიას არ ეხებოდა, თუმცა მკურნალობის დაყოვნებამ და ადრეული დიაგნოზისთვის სკრინინგის შეფერხებამ დიდი შეშფოთება გამოიწვია. ტელემედიცინის (დისტანციური ჯანდაცვის) გავრცელებითა და კორონავირუსის ვაქცინებით ონკოლოგიური სერვისები ძველ რიტმში დაბრუნებას ცდილობს, თუმცა ჯერ (ახალ) ნორმალურ მდგომარეობამდე არ მივსულვართ.
ონკოლოგები პაციენტების მიმართვების შემცირებას აღწერენ
მიუხედავად იმისა, რომ კიბოს მქონეთა რაოდენობა არ შემცირებულა, პანდემიისას მსოფლიოში ონკოლოგიურ ამბულატორიებში მიმართვამ იკლო. ეს განსაკუთრებით 2020 წლის შუაში იყო გამოხატული და ძველ მაჩვენებლებთან დაბრუნება დღესაც არ მომხდარა. ეს მკურნალობის შეფერხებისა და უფრო შორს წასულ სტადიებზე მიმართვის შესახებ შეშფოთებას ამყარებს.
Murray Aitken -ისა და კოლეგების მიერ პანდემიის განმავლობაში აშშ-ში, გაერთიანებულ სამეფოში, ევროპის ოთხ დიდ ქვეყანასა და იაპონიაში 700-ზე მეტ ონკოლოგთან ჩატარებულმა გამოკითხვებმა აჩვენა მათ მიერ აღწერილი შემთხვევების დატვირთვის მნიშვნელოვანი შემცირება COVID-19-მდე პერიოდთან შედარებით.
2020 წლის აპრილის გამოკითხვაში ონკოლოგებმა განაცხადეს, რომ კლინიკებში მიმართვები პანდემიამდელი დონის 49%-მდე შემცირდა. 2020 წლის ოქტომბერში 77%-მდე გაიზარდა, თუმცა 2021 წლის თებერვალში კვლავ 74%-მდე ჩამოვიდა. სხვა სიტყვებით, Murray Aitken-ის თქმით, აშშ-ის ონკოლოგებმა COVID-19-მდე პერიოდთან შედარებით შემთხვევების 26% შემცირება განიცადეს.
თუმცა სხვა ქვეყნებთან შედარებით აშშ-ში დატვირთვა ყველაზე ნაკლებად შემცირდა. Murray Aitken-ის თქმით, მაგალითად, გერმანიაში 2021 წლის დასაწყისში პანდემიამდელ დონესთან შედარებით 51% შემცირება აღწერეს.
როგორ იმოქმედა პანდემიამ ონკოლოგიური პაციენტების მოვლაზე?
COVID-19-მა პაციენტებისთვის გაწეული მოვლის ტიპიც შეცვალა. აშშ-ის ონკოლოგების სამ მეოთხედზე მეტმა ოპერაციების დაყოვნება, ხოლო 40%-მა ქიმიოთერაპიის დაყოვნება აღწერა.
ტელემედიცინის (დისტანციური გასინჯვის, ვიდეოკონსულტაციის) სიხშირე პანდემიამდე 10%-ზე ნაკლები იყო, 2020 წლის აპრილში კი 46%-მდე გაიზარდა. შემდეგ გამოყენება შემცირდა და ბოლო მონაცემით, 2021 წლის თებერვალში, ყველა ონკოლოგიური გასინჯვის 26% ტელემედიცინას ეკუთვნოდა.
ტელემედიცინა ჯანდაცვის სამაშველო რგოლად იქცა
პანდემიისას ონკოლოგიასა და ჯანდაცვის მრავალ სხვა სფეროში განვითარებული საინფორმაციო ტექნოლოგიების წყალობით ტელემედიცინით მომსახურების გაგრძელება შესაძლებელი გახდა.
Murray Aitken-ის თქმით, ონკოლოგები ელიან, რომ COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ პაციენტთა შეხვედრების დაახლოებით 20% მუდმივად ვირტუალური დარჩება. თუმცა მოვლაში დისტანციური კონსულტაციების როლი და შედეგებზე გავლენა ჯერ სრულად გასაგები არ არის. ონკოლოგების დაახლოებით მესამედმა ასევე აღწერა, რომ პანდემიის გამო პაციენტებს მეტ მხარდაჭერას უწევდა.
საგანგაშო სტატისტიკა: გამოტოვებული სკრინინგი და დაგვიანებული დიაგნოზები
COVID-19-ის გამო აშშ-სა და სხვა ქვეყნებში ადრეული დიაგნოსტიკის კიბოს სკრინინგის სიხშირე მნიშვნელოვნად შემცირდა. აშშ-ში 2020 წლის აპრილში მამოგრაფიის, Pap ნაცხის, კოლონოსკოპიის და კომპიუტერული ტომოგრაფიის (კტ) სკრინინგი მოსალოდნელთან შედარებით, შესაბამისად, 87%, 83%, 90% და 53%-ით შემცირდა.
Murray Aitken-ის თქმით: "მიუხედავად შემდგომი ზრდისა, მთელი წლის განმავლობაში, შეფასებით, 20%-ით ნაკლები მამოგრაფია, 14%-ით ნაკლები Pap ნაცხი, 23%-ით ნაკლები კოლონოსკოპია და 11%-ით ნაკლები კტ სკრინინგი ჩატარდა. 2020 წელს ამ ოთხი კიბოსთვის ჩვეულებრივთან შედარებით დაახლოებით 22 მილიონით ნაკლებ სკრინინგულ ტესტს ნიშნავს. მხოლოდ აშშ-ში 2020 წელს დაახლოებით 68000 პაციენტს კიბოს დიაგნოზი შესაძლოა დაუგვიანდა ან გამორჩა“.
მსოფლიოში სკრინინგი კვლავ პანდემიამდელ დონეზე დაბალია და ვშიშობთ, რომ ამას ხანგრძლივი, საზიანო შედეგები შეიძლება მოჰყვეს.
არიან ადამიანები, რომლებიც წელიწადში ერთხელ მამოგრაფიას ან ყოველ 5 წელიწადში კოლონოსკოპიას ატარებდნენ და 2020 წელს ეს ჩვევა დაკარგეს. თუ ამ ჩვევების აღდგენაში არ დავეხმარებით, ადრეული დიაგნოსტიკის მიღწევები შეიძლება სერიოზულად უკან წავიდეს.
მე-4 სტადიაზე მომართვის წილის ზრდა
აშშ-ში 400 ონკოლოგის პანელის მონაცემებით, 2020 წელს (პროსტატის გარდა ყველა მთავარ კიბოში) მეტასტაზური დაავადებით მომართვის წილი „ჩვეულებრივზე მაღალი“ იყო.
ყველას აწუხებს მეტასტაზური დაავადებით მომართვის ზრდა და გაგრძელდება თუ არა ეს ტენდენცია 2021 წელსაც.
პანდემიისას გამოტოვებული სკრინინგი და კიბოს სიმპტომების მიუხედავად საავადმყოფოში დაგვიანებული მიმართვა მე-4 სტადიაზე დიაგნოზირებულთა წილს ზრდის.
მეტასტაზური პროსტატის კიბოთი მომართვის შემცირება შესაძლოა ამ დაავადების მკურნალობის პროგრესის გამო ადრეული სტადიის პაციენტების გაზრდილ სიხშირეს ასახავდეს.
ონკოლოგიური წამლების გამოყენება
Murray Aitken-მა ასევე 2020 წელს მსოფლიოში გამოყენებული ონკოლოგიური წამლების მოცულობის „უეცარი კლება“ აღწერა. პანდემიისას ევროპაში, აშშ-სა და იაპონიაში განსაზღვრული დღიური დოზების საერთო რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა.
Aitken-მა თქვა: "2018 და 2019 წლებში აშშ-ში ონკოლოგიური წამლების მოცულობა ყოველწლიურად 6,9%-ით იზრდებოდა, 2020 წელს კი მკვეთრად, 0,1%-ით შემცირდა. ეს შემაშფოთებელია და შემთხვევების დატვირთვის, დიაგნოზირებული პაციენტებისა და დაწყებული მკურნალობების შემცირებას ასახავს."
2020 წელს აშშ-სა და ევროპაში იმუნოთერაპიების (საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორების) გამოყენება იზრდებოდა, თუმცა Aitken-მა და კოლეგებმა ონკოლოგიური პრეპარატების გამოყენების საერთო შემცირება შენიშნეს. 2018 წელს იმუნოონკოლოგიური წამლების განსაზღვრული დღიური დოზების რაოდენობა დაახლოებით 60%-ით გაიზარდა. ზრდის ტემპი 2019 წელს 36%-მდე, 2020 წელს კი მხოლოდ 12%-მდე ჩამოვიდა.
Aitken-მა თქვა: "იმუნოთერაპიების პროცენტული ზრდის შენელება უკვე დაწყებული იყო, თუმცა პანდემიისას გამოყენების მნიშვნელოვანი კლება ვნახეთ".
ბოლოს, მიზნობრივ პრეპარატებად წოდებული, პირით აბის/კაფსულის სახით მისაღები კიბოს წამლების მნიშვნელოვნად გაზრდილმა გამოყენებამ, როგორც ჩანს, ვენური ქიმიოთერაპიის შემცირებაში წვლილი შეიტანა. ეს ტენდენცია პანდემიამდე დაიწყო და მის შემდეგაც გაგრძელებაა მოსალოდნელი.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.